{"id":6129,"date":"2021-02-05T15:37:30","date_gmt":"2021-02-05T15:37:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2021\/02\/05\/muhkem-ve-mutesabih-ayetlerin-siniflandirilmasi\/"},"modified":"2021-02-05T15:37:30","modified_gmt":"2021-02-05T15:37:30","slug":"muhkem-ve-mutesabih-ayetlerin-siniflandirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/muhkem-ve-mutesabih-ayetlerin-siniflandirilmasi\/","title":{"rendered":"MUHKEM VE M\u00dcTE\u015eAB\u0130H AYETLER\u0130N SINIFLANDIRILMASI"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0<\/p>\n

MUHKEM VE M\u00dcTE\u015eAB\u0130H AYETLER\u0130N SINIFLANDIRILMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

Muhkem ayetler<\/span><\/strong>: Manas\u0131 ve mesaj\u0131 a\u00e7\u0131k ve kesin olan… Herkes taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde ve kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131lan… H\u00fck\u00fcm ve haberleri net ve belirgin bulunan ayetlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

M\u00fcte\u015fabih ayetler<\/span><\/strong>: Manas\u0131 ve maksad\u0131 kapal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00fczerinde durulmas\u0131 ve kafa yorulmas\u0131 gereken… Farkl\u0131, hatta ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yorumlanabilen… De\u011fi\u015fik anlamlar i\u00e7eren ve benze\u015fmeli=\u015f\u00fcpheli=i\u015f’ari mesajlar veren ayetlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an ayetlerinin baz\u0131s\u0131 <\/span><\/strong>Muhkem<\/span><\/strong>, bir k\u0131sm\u0131 ise <\/span><\/strong>M\u00fcte\u015fabih<\/span><\/strong>’tir. Daha do\u011frusu, her bir ayetin hem <\/span><\/strong>muhkem<\/span><\/strong> (a\u00e7\u0131k ve anlam\u0131 sa\u011flam), hem de <\/span><\/strong>m\u00fcte\u015fabih<\/span><\/strong> (ke\u015ffedilmeyi bekleyen mana ve mesaj\u0131 sakl\u0131) k\u0131s\u0131mlar\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an-\u0131 Kerim, hem Allah’\u0131n \u00f6\u011fretileri ve hayat prensipleri, hem de imtihan vesilesidir. \u0130\u00e7erisinde h\u00fckm\u00fc belirgin ayetlerin de, hikmeti gizli ayetlerin de bulunmas\u0131 bunun i\u00e7indir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sana Kitab\u0131-Kur’an’\u0131 indiren O’dur. Ondan (Kur’an’dan) bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kitab\u0131n anas\u0131 (temeli ve esas\u0131) say\u0131lan muhkem ayetler (a\u00e7\u0131k ve kesin emirler)dir. Di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 da m\u00fcte\u015fabihtir. (Benzer manalara ve \u00e7e\u015fitli yorumlara m\u00fcsaittir.) Kalplerinde \u015f\u00fcphe ve e\u011frilik olanlar, fitne \u00e7\u0131karmak ve (keyfi) te’villerde bulunmak \u00fczere (a\u00e7\u0131k ve kesin emirleri b\u0131rak\u0131p manas\u0131 kapal\u0131 olan) m\u00fcte\u015fabih ayetlerin pe\u015fine d\u00fc\u015fmektedirler. Halbuki bunlar\u0131n ger\u00e7ek te’vilini ancak Allah bilir… \u0130limde derinle\u015fenler (r\u00e2sih\u00fbn) ise: ‘Biz ona inand\u0131k, t\u00fcm\u00fc Rabbimizin kat\u0131ndand\u0131r’ derler. (Ve m\u00fcte\u015fabih -kapal\u0131- ayetlere ise; Kur’an’\u0131n sarih h\u00fck\u00fcmlerine ve Resul\u00fcllah’\u0131n sahih hadislerine uygun yorumlar getirirler.) Zaten temiz ak\u0131l sahiplerinden ba\u015fkas\u0131 \u00f6\u011f\u00fct al\u0131p-d\u00fc\u015f\u00fcnmez.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/em><\/strong>(Al-i \u0130mran: 7)<\/span><\/em><\/p>\n

“O, Sana Kitab’\u0131 \u0130nzal Eden (Kur’an’\u0131 indiren)dir…”<\/span><\/strong><\/p>\n

Al-i \u0130mran 3. ayette “Sana Kitab’\u0131 tenzil etti.”<\/strong> buyrulmaktad\u0131r. Burada ise “Enzele” <\/strong>olarak getirilmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Evet Kur’an, Allah (CC) kat\u0131ndan Hz. Peygamberimize “inzal”<\/strong> olmu\u015ftur; ama mana ve mesaj olarak k\u0131yamete kadar s\u00fcrekli inzal olunacakt\u0131r. Ayr\u0131ca Kur’an Hz. Muhammed’e (SAV) peyderpey “tenzil”<\/strong> olunmu\u015ftur, bize ise hepsi birden “inzal”<\/strong> olunmu\u015ftur. Burada da “Aleyke”<\/strong> ile getirilmi\u015ftir. Kitap bizim \u00fczerimize etki etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz onlar\u0131 muhkem ve m\u00fcte\u015fabih<\/em><\/strong><\/span> <\/span>olarak anl\u0131yoruz. Yani bizim anlay\u0131\u015f ve i\u00e7tihad\u0131m\u0131za etki etmektedir. “\u0130nzal”<\/strong> olarak s\u00f6ylemesinin ba\u015fka bir anlam\u0131 da, muhkem ve m\u00fcte\u015fabih ayetlerin hep birden ele<\/em><\/strong> al\u0131nmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. “Nezzele”<\/strong> demi\u015f olsayd\u0131 baz\u0131 ayetler muhkem,<\/em><\/strong> baz\u0131 ayetler m\u00fcte\u015fabihtir<\/em><\/strong> anlam\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Oysa Kur’an’\u0131n her ayetinin muhkem ve m\u00fcte\u015fabih taraf\u0131 vard\u0131r. <\/em><\/strong>Lafz\u0131yla her ayet muhkemdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc mucizedir ve namazda okunur. Hi\u00e7bir ayetin b\u00fct\u00fcn manalar\u0131n\u0131 bilmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir yan\u0131 ile m\u00fcte\u015fabih say\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu sebepledir ki burada “Nezzele”<\/strong> de\u011fil de “Enzele”<\/strong> olarak gelmi\u015ftir. “Aleyke”<\/strong> ile de muhkem ve m\u00fcte\u015fabih ayeti ay\u0131racak olan biz m\u00fc’minler olaca\u011f\u0131z<\/em><\/strong> demektir. Yani muhkemlik ve m\u00fcte\u015fabihlik bize g\u00f6redir. Yoksa Allah i\u00e7in m\u00fcte\u015fabih yoktur. Nas\u0131l Allah i\u00e7in gayb yoksa, O’nun i\u00e7in m\u00fcte\u015fabihlik de yoktur.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Surenin ba\u015f\u0131nda “Nezzele aleyke’l-kitabe<\/strong>” denmi\u015ftir. Burada da “Enzelehu aleyke”<\/strong> diyece\u011fine Kitab’\u0131 tekrar etmi\u015ftir. “Nezzele el-Kitabe aleyke”<\/strong> dememi\u015ftir de; “Enzele aleyke’l-Kitabe”<\/strong> denmi\u015ftir. Bu: “Allah Kur’an’\u0131;<\/em><\/strong> Sana tenzil etmi\u015ftir. Okuyana tenzil etmi\u015ftir. \u0130man edene tenzil etmi\u015ftir.”<\/strong><\/em> manas\u0131na i\u015farettir.<\/span><\/p>\n

Kitab’\u0131 tehir etmek i\u00e7in Kitab’a zamir g\u00f6ndermemi\u015f,<\/sub> Kitab’\u0131 izhar etmi\u015ftir. Bir \u015fey izhar edilirken farkl\u0131 taraflar\u0131 ile ele al\u0131nm\u0131\u015f manas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Yukar\u0131da Kitap, Tevrat, \u0130ncil ve Furkan i\u00e7inde al\u0131nm\u0131\u015f, insanl\u0131\u011fa hitap eder yanlar\u0131yla dile getirilmi\u015ftir. Bu sebeple “H\u00fcden Linnas”<\/strong> denmi\u015ftir. Burada ise Kur’an ki\u015fi ve topluluklar y\u00f6n\u00fcyle ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yani i\u00e7tihat yapan kimselerin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Olaylara iki y\u00f6n\u00fcyle bak\u0131l\u0131r.<\/strong> Bir derenin kenar\u0131nda durup onu g\u00f6zlerken, ondan nas\u0131l yararlanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 veya nas\u0131l ge\u00e7ece\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz kendi y\u00f6n\u00fcn\u00fczle bakmakt\u0131r. Ama o \u0131rma\u011f\u0131n nerelerden do\u011fdu\u011funu, hangi derelerden birle\u015fti\u011fini, nereye ak\u0131p gitti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz; o da genel olarak bakmad\u0131r. Al-i \u0130mran 3. ayette “Kitap” genel bak\u0131\u015f ile ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Burada 7. ayette ise kendi a\u00e7\u0131m\u0131zdan ona bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Onun i\u00e7in tekrar edilmi\u015f ve zamirle yetinilmemi\u015ftir. Marife gelmekle ayn\u0131 Kitap oldu\u011fu<\/strong> da belirtilmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Ondan (bir k\u0131sm\u0131) Muhkem Ayetler (konumundad\u0131r).”<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ayet”<\/span><\/strong> kelimesini c\u00fcmleler olarak anlayacak olursak; Kur’an’\u0131n baz\u0131 s\u00f6zleri muhkem, baz\u0131 s\u00f6zleri ise m\u00fcte\u015fabih<\/em><\/strong> anlam\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Ama “ayet”<\/strong> kelimesini l\u00fcgat manas\u0131yla anlarsak; onda a\u00e7\u0131k olarak anla\u015f\u0131lan manalar vard\u0131r, bir de belirsiz olanlar vard\u0131r<\/em><\/strong> manas\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Onun i\u00e7in “Uharu \u00e2y\u00e2tun m\u00fcte\u015fabihat\u00fcn”<\/strong> denmemi\u015ftir. Uzak yere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman baz\u0131 da\u011flar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ve oralar\u0131 tan\u0131rs\u0131n\u0131z. Bunlar a\u00e7\u0131k ayetlerdir. Di\u011fer baz\u0131lar\u0131n\u0131n sizler varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edersiniz ama o da\u011flar\u0131n hangi da\u011flar oldu\u011funu bilemezsiniz. Onlar ayet (net ve kesin) olmayanlard\u0131r, yani m\u00fcte\u015fabihlerdir. Kur’an’\u0131n s\u00f6zleri de b\u00f6yledir. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n manalar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r; ayettirler. Kendilerini tan\u0131t\u0131yorlar. Baz\u0131lar\u0131 ise sisler i\u00e7indedir. Biz bunlar\u0131n manas\u0131na v\u00e2k\u0131f olam\u0131yoruz, onlar da a\u00e7\u0131k ayet de\u011fildirler, m\u00fcte\u015fabihtirler. Ayet kelimesinin nekire<\/em><\/strong> gelmi\u015f olmas\u0131 bunu ifade eder. E\u011fer baz\u0131 ayetlerin nekire oldu\u011fu ifade edilmek istenmeseydi o zaman “Fihi el-\u00e2y\u00e2t”<\/strong> yani i\u00e7inde ayetler var derdi. “Minhu muhkemat\u00fcn ve minh\u00fc m\u00fcte\u015fabihat\u00fcn”<\/strong> derdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur’an’\u0131n c\u00fcmle olarak ayetleri bellidir. Burada ayetler nekire olarak getirildi\u011fine g\u00f6re kastedilen l\u00e2f\u0131zlar\u0131 de\u011fil, onlardan ortaya \u00e7\u0131kan manalar\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte “Nezzele”<\/strong> de\u011fil de “Enzele”<\/strong> gelmi\u015f olmas\u0131 da bundand\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Ayet”,<\/span><\/strong> l\u00fcgat olarak da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131na dikilen ve oralar\u0131n kime ait oldu\u011funu g\u00f6steren i\u015faretlerdir. Yollarda konan i\u015faret levhalar\u0131 da birer ayettir. Bir yerde kimin bayra\u011f\u0131 dikilmi\u015f ise o yer onun say\u0131l\u0131r. K\u00e2inat’\u0131n her taraf\u0131 Allah’\u0131n bayraklar\u0131 (ayet ve alametleri) ile donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz O’nun oldu\u011funu bilebiliyoruz. Her y\u00f6n\u00fcyle bilebiliyoruz. Bug\u00fcnk\u00fc ilimler K\u00e2inat’\u0131n tek bir Y\u00fcce Varl\u0131\u011f\u0131n eseri oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Onun i\u00e7in her y\u00f6n\u00fcyle \u00e2lem ayetlerdir. Kur’an’\u0131n s\u00f6zleri de b\u00f6yledir. Onun her y\u00f6n\u00fcyle Allah’\u0131n s\u00f6zleri oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu ayetler i\u00e7inde bizim hemen g\u00f6rebildiklerimiz vard\u0131r, h\u00e2l\u00e2 g\u00f6remediklerimiz vard\u0131r. G\u00f6rebildiklerimiz bizim i\u00e7in muhkem ayetlerdir. Ama Allah’\u0131n indirdi\u011fi Kur’an ayetleri olduklar\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz ama hen\u00fcz anlam\u0131n\u0131 te\u015fhis edemediklerimiz de m\u00fcte\u015fabihlerdir. K\u00e2inat’ta da b\u00f6yle pek \u00e7ok bilmediklerimiz vard\u0131r, onlar da bir nevi m\u00fcte\u015fabihtir. Kur’an’\u0131n n\u00fczul\u00fc ile ceninin anne karn\u0131nda olu\u015fmas\u0131 bu sebeple kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

“<\/span><\/strong>Muhkemat<\/span><\/strong>“;<\/span><\/strong> kendisiyle h\u00fckmolunan yani amel olunan ayetler anlam\u0131ndad\u0131r. Kur’an’\u0131 okuyup manas\u0131n\u0131 anlamam\u0131z ve ona g\u00f6re amelde bulunmam\u0131z buyrulmaktad\u0131r. Kur’an kendisiyle amel edilen bir kitapt\u0131r. Kendisiyle h\u00fckmedilen bir kitapt\u0131r. Bu sebeple muhkemdir. Hekem, l\u00fcgat olarak ata tak\u0131lan gemdir. Seyis onunla at\u0131 sa\u011fa sola \u00e7evirir. Arabadaki direksiyon gibidir. Bununla beraber gemler sa\u011flam olarak yap\u0131l\u0131r ve sa\u011flam anlam\u0131na da gelir. Yani ak\u0131l ve vicdan sahibi kimse onlara itiraz edemez. \u0130cma ile sabit olan hakikat ve emirlerdir.<\/strong><\/span><\/p>\n

“<\/span><\/strong>M\u00fcte\u015fabih<\/span><\/strong>” de ihtilafl\u0131 anlam\u0131na gelir. Furkan i\u00e7in “tenzil” de\u011fil de “inzal” kelimesini kullanm\u0131\u015f olmakla usulde birli\u011fe i\u015faret edilmi\u015ftir. Usulde de ihtilaflar vard\u0131r ama bu zamanla de\u011fi\u015fen ve evrimle\u015fen bir ihtilaf de\u011fildir; mezheplere g\u00f6re olu\u015fan ihtilaflar cinsindendir. \u0130cma ile sabit olan usulde de\u011fi\u015fme olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Usulc\u00fc \u0130slam \u00e2limleri muhkemat\u0131 ve m\u00fcte\u015fabihat\u0131 d\u00f6rder gruplara ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. “Allah her \u015feyi zevceyn yaratt\u0131.” denmektedir. “Zevc” iki anlam\u0131na gelir. “Zevceyn” ise iki \u00e7ift demektir. Yani d\u00f6rtl\u00fc yaratt\u0131 anlam\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Nekire olarak gelen muhkemat ve m\u00fcte\u015fabihat<\/em> da \u00e7ift olan asgari \u00e7o\u011fulu ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Arap\u00e7ada “iki” say\u0131s\u0131 \u00e7o\u011ful de\u011fildir. O halde muhkemler de d\u00f6rt tanedir. M\u00fcte\u015fabihler de d\u00f6rt tanedir. “M\u00fcrselat” ayetlerinde d\u00f6rtl\u00fc sistem ifade edilmektedir. Orada “Farikat” diye belirledi\u011fi k\u0131s\u0131mlar burada Furkan’\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7inde muhkemat ve m\u00fcte\u015fabihat olarak belirtilmektedir. Usulc\u00fcler bunu beyan ilmine g\u00f6re yapt\u0131lar ama Kur’an da bunu ayetleri ile teyit etmektedir. Nas\u0131l ki Hazreti Peygamber (SAV) ald\u0131\u011f\u0131 \u015fifahi vahiy ile uygulama yapm\u0131\u015f ama sonra S\u00fcnnet ile Kur’an aras\u0131nda bir uygunluk oldu\u011fu usul ilimleri ile teyit edilmi\u015fse; usulc\u00fclerin ilhamla yapt\u0131klar\u0131n\u0131 biz de bug\u00fcn ayn\u0131 sistem ve ayn\u0131 y\u00f6ntemle y\u00fcr\u00fctme gayretindeyiz.<\/span><\/strong><\/p>\n

Usulc\u00fcler muhkem olanlar\u0131 d\u00f6rt grupta toplam\u0131\u015flard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

a-<\/span><\/strong> Muhkem<\/strong> olanlar: Kur’an’\u0131n sahabelerin kavl\u00ee ve fiil\u00ee i\u00e7tihatlar\u0131 ile sabit olan manalar\u0131d\u0131r. Bunlar gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in ayn\u0131 olan ve hi\u00e7bir zaman asla de\u011fi\u015fmeyen h\u00fck\u00fcmlerdir.<\/span><\/p>\n

b-<\/span><\/strong> M\u00fcfesser:<\/strong> Bir asr\u0131n ulemas\u0131n\u0131n icma\u0131 ile sabit olan h\u00fck\u00fcmlerdir. O as\u0131r ve o \u015fartlar i\u00e7inde de\u011fi\u015fmez. Mesela, Ay’da hayat yoktur b\u00f6yledir, ama ileride olabilir. Ancak, su y\u00fcz derecede kaynay\u0131p erir<\/em><\/strong> h\u00fckm\u00fc muhkemdir. Hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmez. “H2<\/sub><\/sup><\/span>O”<\/strong> her yerde ve her d\u00f6nemde “SU”<\/strong>ya d\u00f6n\u00fc\u015fecektir ve bu kesindir. Bunlar i\u00e7tihatlarla de\u011fi\u015fmezler. Ama ba\u015fka asr\u0131n ulemas\u0131 aksine i\u00e7tihat yaparsa de\u011fi\u015fir. \u0130leride belki de Ay’da canl\u0131lar yerle\u015fir. Kim bilir, insan canl\u0131 g\u00f6t\u00fcrebilir ve orada hayat ba\u015flayabilir.<\/span><\/p>\n

c-<\/span><\/strong> Nass: <\/strong>Bir m\u00fc\u00e7tehidin b\u00fct\u00fcn delilleri de\u011ferlendirerek vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar ve kesin g\u00f6r\u00fc\u015flerdir. Onunla amel eder ve i\u00e7tihad\u0131n\u0131 be\u011fenir. Ancak yeni delil gelirse o zaman tekrar de\u011ferlendirir. \u0130\u00e7tihad\u0131 yeni delillerle de\u011fi\u015febilir. O zaman o onun i\u00e7in nesh olmu\u015f olur. Mesela; Ben Kur’an’\u0131n bir ayetini \u015f\u00f6yle anlad\u0131m. Ama sonra onun aksine anlamaya ba\u015flad\u0131m. O zaman benim i\u00e7in o \u00f6nceki mana nesh olmu\u015f olur.<\/span><\/p>\n

d-<\/span><\/strong> Zahir:<\/strong> Hen\u00fcz ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 tamamlayamam\u0131\u015f ama kendindeki bilgilere g\u00f6re bir g\u00f6r\u00fc\u015f olu\u015fmu\u015fsa, buna “zahir”<\/strong> denmektedir. Geciktirmeden zahire g\u00f6re amel edecektir. Ama ara\u015ft\u0131rmas\u0131na devam etmesi gerekir. Kesin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca art\u0131k onunla amel edip o konuda ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 durdurabilir. B\u00f6ylece nekire olarak gelen kurall\u0131 di\u015fi \u00e7o\u011ful muhkemat ayetin d\u00f6rt grubu, usulc\u00fc alimler <\/em><\/strong>taraf\u0131ndan bin y\u0131ldan \u00e7ok \u00f6nce tespit edilmi\u015ftir. Bak\u0131n\u0131z, biz yeni uygarl\u0131\u011f\u0131 olu\u015ftururken bu tasnifleri de\u011fi\u015ftirmiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc “Furkan”<\/strong> s\u00f6z\u00fc “\u0130nzal” <\/strong>ile getirilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

“Onlar (muhkem ayetler) Kitab’\u0131n Anas\u0131d\u0131r. (Herkesin uymas\u0131 gereken esaslard\u0131r.)”<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu ifade “muhkemat”<\/em><\/strong>tan sonra getirilmi\u015ftir. Kendi ba\u015f\u0131na bir c\u00fcmledir, atfedilmemi\u015ftir. Muhkemat\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7indir. “\u00dcmm”<\/strong> anne demektir. Nas\u0131l \u00e7ocuk annesine uyarsa ve ona muhta\u00e7sa biz de Kur’an’\u0131n muhkem ayetlerine uymakla m\u00fckellefiz. Bu bak\u0131mdan onlar temel h\u00fck\u00fcmlerdir. “\u0130mam”<\/strong> kelimesi de buradan gelir. Yani m\u00fc’minler Kitab’\u0131n muhkem ayetlerine uymakla m\u00fckelleftirler. M\u00fcte\u015fabih olan ayetler ise \u00e7e\u015fitli hikmetler ve \u015fimdilik gizli hedefler i\u00e7ermektedir. Demek ki Kur’an b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n k\u0131yamete kadar muhta\u00e7 olduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7eren bir kitapt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bizim, Kur’an’\u0131n b\u00fct\u00fcn manalar\u0131n\u0131 anlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Allah herkesin kendisine laz\u0131m olan manay\u0131 ona bildirir. O kimse de ona uymakla m\u00fckelleftir. \u0130\u015fte i\u00e7tihad\u0131n manas\u0131 ve maksad\u0131 da Kur’an ayetlerini ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerimizi anlay\u0131vermektir. Topluluklar\u0131 da kendilerine laz\u0131m olan kadar\u0131nda birle\u015ftirir. Kur’an’dan ilim ve fikir erbab\u0131n\u0131n ayn\u0131 manay\u0131 almas\u0131na “icma” denir. Nas\u0131l \u015fimdi bizim atmosferimizde binlerce, belki milyonlarca televizyon ve radyo kanallar\u0131 var, ama bizim televizyonumuz sadece onlara ayarlanm\u0131\u015f kanallar\u0131 alabiliyorsa, di\u011ferlerini ise bize getiremiyorsa; biz de Kur’an’dan bizim ayarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z manalar\u0131 getiren h\u00fck\u00fcm ve hikmetleri anl\u0131yoruz. Bunlar da muhkemat oluyor. Anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yay\u0131nlar ise m\u00fcte\u015fabih kal\u0131yor. Muhkemat kelimesi ile zaten kendisiyle h\u00fckmolunan manas\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kur’an; “Onlar Kitab’\u0131n Anas\u0131d\u0131r.” demek suretiyle bunu \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir. Onlara uyulmas\u0131 gerekir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayet burada “Kitab” kelimesini yine izhar etmi\u015ftir ve zamirle i\u015faret etmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc buradaki kitaptan maksat ahk\u00e2md\u0131r. Yani \u015feriatt\u0131r. “Onlar \u015feriat\u0131n anas\u0131d\u0131r.” denmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla “Kitap” kelimesi s\u00f6ylenmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“(Kur’an’\u0131n) di\u011fer baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131 ise M\u00fcte\u015fabihtir.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Di\u011ferleri, yani net ve kesin olmayanlar, a\u00e7\u0131k\u00e7a manalar\u0131 anla\u015f\u0131lmayanlar demektir. Ancak \u015funu da belirtelim ki; Kur’an’dan \u00e7\u0131kan manalar m\u00fcte\u015fabihtir. Yoksa Kur’an’\u0131n lafz\u0131 m\u00fcte\u015fabih de\u011fildir. Onlar “L\u00e2 Raybe Fiyh”<\/strong>dir; asla ku\u015fku bulunmayan \u0130lahi ger\u00e7eklerdir. Bir ayette “Fihi (i\u00e7inde)”<\/strong> gelmi\u015fse t\u00fcm\u00fcn\u00fc kaplamaz. \u0130\u00e7erisinin baz\u0131 yerinde demek olur. Kitab’\u0131n baz\u0131 yerlerinde muhkem ayetleri vard\u0131r. Di\u011fer yerlerde ise m\u00fcte\u015fabihler vard\u0131r. Burada e\u011fer muhkem olmayan ayetler olarak ifade edilmi\u015f olsayd\u0131 “Va’l-Uharu”<\/strong> denmi\u015f olurdu. Muhkemler \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra m\u00fcte\u015fabihler kal\u0131rd\u0131. Oysa muhkemler nekiredir. Di\u011ferleri de nekiredir. Dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7inde muhkem olmayan ayetlerin di\u011ferleri demek olur. Yoksa “m\u00fcte\u015fabih ayetler”<\/em><\/strong> anlam\u0131 verilemez. Arap\u00e7an\u0131n bu inceli\u011fine vak\u0131f olmayanlar bunu yanl\u0131\u015f anlayabiliyor. Kurey\u015f Arap\u00e7as\u0131n\u0131 konu\u015fan bunu bu ifade ile b\u00f6yle anlar.<\/span><\/p>\n

Usulc\u00fcler muhkemleri d\u00f6rde ay\u0131rd\u0131klar\u0131 gibi m\u00fcte\u015fabihleri de d\u00f6rde ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/strong> B\u00f6ylece bu ayetin i\u015faret etti\u011fi ilim ve ilham yoluyla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. “Biz onu beyan edece\u011fiz.”<\/strong> s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ayetli\u011fi ve mucizeli\u011fi belirlenmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

a-<\/span><\/strong> M\u00fcte\u015fabih<\/strong> ayetlerdir. K\u0131yamete kadar bir k\u0131sm\u0131 anla\u015f\u0131lacak, belki de tamam\u0131 insanlar i\u00e7in kapal\u0131 kalacak ayetlerdir. Kimse onlar\u0131 bilemeyecektir. Belki de o ayetlerin manas\u0131n\u0131 ahirette Allah bize bildirecektir. Mesela insan, kendi ruhunun ne oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman \u00f6\u011frenemeyecektir. Allah’\u0131n ilmi ile insan\u0131n c\u00fcz’i iradesi aras\u0131ndaki tearuzu (z\u0131tl\u0131k i\u00e7indeki irtibat\u0131) insan hi\u00e7bir zaman \u00e7\u00f6zemeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan beyni k\u00fcll\u00ee ilimleri bilecek \u015fekilde yarat\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

b-<\/span><\/strong> M\u00fccmel<\/strong> ise; bug\u00fcn bilmiyoruz ama ileride \u00f6\u011frenebiliriz. \u0130lmimiz artt\u0131k\u00e7a Kur’an’daki m\u00fcte\u015fabihlerin manalar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok anlayacak ve Kur’an’daki muhkem ayetler \u00e7o\u011falacak demektir. B\u00f6ylece bilimsel evrimi Kur’an’daki m\u00fcte\u015fabihleri \u00e7\u00f6zmek \u015feklinde g\u00f6rece\u011fiz. Tabi\u00ee ve sosyal kanunlar\u0131 bulduk\u00e7a Kur’an’daki m\u00fcte\u015fabihlerin de manalar\u0131n\u0131 anlamaya ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ektir. Bu sebepledir ki Kur’an; anne karn\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fmesi ile m\u00fcte\u015fabihlerin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 birbirine benzetmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

c-<\/span><\/strong> M\u00fc\u015fk\u00fcl<\/strong> olanlar ise; ara\u015ft\u0131rsak bile \u00f6\u011frenip \u00f6\u011frenemeyece\u011fimizi bilmedi\u011fimiz ayetlerdir. Bir ayeti yorumlarsak acaba manas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilir miyiz, a\u00e7\u0131klayamaz m\u0131y\u0131z konusundaki bilgisizli\u011fimizdir. Kuyu kazan biri suyu bulup bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyebilir. Bu m\u00fc\u015fk\u00fcl bir durum arz etmektir.<\/span><\/p>\n

d-<\/span><\/strong> Hafi (hen\u00fcz bize gizli)<\/strong> ise; \u015fimdi bilemiyorum ama, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsam onu ileride bulabilirim<\/em><\/strong> demektir. Mesela, elinde bir adres olsa ama o adresi bilmesen senin i\u00e7in hafidir. Ama haritaya baksan veya birisine sorsan o adresi bulabilirsin. Bu hafi gizlenmi\u015f bilgidir. \u00c7arpma ve toplama yapmadan \u00f6nce ka\u00e7 lira \u00f6deyece\u011fini bilemezsin, ama \u00e7arpmay\u0131 biliyorsan veya toplarsan ka\u00e7 lira \u00f6deyece\u011fini s\u00f6yleyebilirsin. Bu hafi bilgidir.<\/span><\/p>\n

Kur’an’da da b\u00f6yle muhkem olmayan; a- Hi\u00e7 bilemeyece\u011fimiz, b- Zamanla bilebilece\u011fimiz, c- \u015eimdi \u00e7al\u0131\u015fsak bile \u00e7\u00f6zece\u011fimizi bilmedi\u011fimiz, bilemeyece\u011fimiz, d- Belli olmayan ve \u00e7\u00f6zme y\u00f6ntemlerini bildi\u011fimiz ama hen\u00fcz \u00e7\u00f6zmedi\u011fimiz manalar vard\u0131r. Bunlar\u0131n hi\u00e7birisine g\u00f6re amel edilemez, onlar uygulanamaz. Bunlardan sadece hafi olanlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcp amel etmemiz farzd\u0131r. M\u00fc\u015fkil olanlar \u00fczerinde ise \u00e7\u00f6zmeye u\u011fra\u015f\u0131p u\u011fra\u015fmamaya kendimiz karar al\u0131r\u0131z. Ya Allah kel\u00e2m\u0131 oldu\u011funa inan\u0131p b\u0131rak\u0131r\u0131z yahut \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00c7ok a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Al-i \u0130mran 7. ayetindeki <\/span><\/strong>“Uher”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ve <\/span><\/strong>“M\u00fcte\u015fabih”<\/span><\/em><\/strong> kelimelerinin nekire olmas\u0131, m\u00fcte\u015fabih olanlar Kur’an’\u0131n s\u00f6zleri de\u011fil, onlardan anla\u015f\u0131lan manalard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayette “emma’n\u0131n ba\u015f\u0131na” “Fa” tafsil etmek i\u00e7in getirilmi\u015ftir. “Fa emma men sekulet ve emma men haffef”te oldu\u011fu gibi.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Muhkem ayetler vard\u0131r, ve yine muhkem olmayan m\u00fcte\u015fabih ayetler vard\u0131r”<\/span><\/em><\/strong>, dedikten sonra, o ayetlere kar\u015f\u0131 insanlar\u0131n nas\u0131l tav\u0131r tak\u0131nd\u0131klar\u0131 anlat\u0131lmaktad\u0131r. Burada \u00f6nemli olan husus, “kalplerinde zay\u011f olanlar m\u00fcte\u015fabihine uyarlar”<\/em><\/strong> denmektedir. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131na “Emma”<\/strong> gelmi\u015ftir. Fakat kalplerinde zay\u011f olmayanlar ne yaparlar?<\/em><\/strong> bunlardan bahsetmemektedir. Ba\u015fka bir ifade ile bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda “Emma”<\/strong> deyip anlatmaktad\u0131r. “Ben onlar\u0131n ikisini \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m, Ya\u015far ise gelmedi.”<\/strong> dedi\u011fimizde, Orhan’\u0131n geldi\u011fini ifade etmi\u015f oluruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc as\u0131l anlat\u0131lmak istenen “kalplerinde zay\u011f”<\/em><\/strong> olanlar\u0131n tutumudur. Di\u011ferleri kar\u015f\u0131 taraftan bilindi\u011fi i\u00e7in s\u00f6ylemeye gerek duyulmaz. M\u00fc’minler elbette Kitab’\u0131n anas\u0131na, muhkem ayetlerine uymu\u015flard\u0131r. Ama kalplerinde zay\u011f olanlar uymam\u0131\u015flard\u0131r. “Va Emma er’rasihuna fi’l-ilmi”<\/strong> denerek, kalplerinde zay\u011f olmayanlar anlat\u0131lmaktad\u0131r. Ancak burada “Fa”<\/strong> yerine “Va Emma”<\/strong> getirilseydi o zaman ilimde rusuhu olanlar da m\u00fcte\u015fabihin te’vilini bilmezlerdi. Ve yine, “\u0130llallahe ve’r-ras\u0131hune fi’l-ilmi”<\/strong> denseydi, o zaman da rasihler m\u00fcte\u015fabihlerin hepsini bilmi\u015f olurlard\u0131. “Emma”<\/strong>y\u0131 hazf etmekle m\u00fcte\u015fabihlerin hepsini Allah’tan ba\u015fkas\u0131 bilmez <\/em><\/strong>anlam\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130limde rusuhu olanlar ise ondan gerekli olanlar\u0131 bilir<\/em><\/strong> manas\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmaktad\u0131r. M\u00fcfessirler bunu b\u00f6yle anlad\u0131lar. Bundan ba\u015fka bir mana vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130kinci “Emma”<\/strong> hazf olmu\u015ftur. Bunu ancak b\u00f6yle manaland\u0131rabiliriz. Hepsini bilir \u015fekilde anlamam\u0131za “Emma”<\/strong>n\u0131n s\u00f6ylenmemesi mani olmaktad\u0131r. Hi\u00e7 bilmezler ise “Rasihun”<\/strong> kelimesinin s\u00f6ylenmemesi ve ondan sonra da “Elbab sahibi olmayanlar onu anlayamazlar.”<\/strong> denmi\u015f olmas\u0131 manidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc “\u0130man ettik”<\/strong> diyenler yaln\u0131z ilimde rusuhu olanlar de\u011fildir ki, her m\u00fc’min \u00f6yle demektedir. Sonra Kur’an’\u0131n manas\u0131n\u0131 yaln\u0131z ulu’l-elbab de\u011fil, her m\u00fc’min anlar. Ekser uleman\u0131n verdi\u011fi bu mana her y\u00f6n\u00fcyle en uygun manad\u0131r ve ikinci “Emma”<\/strong>n\u0131n gelmemesi ancak b\u00f6yle bir tefsirle a\u00e7\u0131klanabilir.<\/span><\/p>\n

“Kalblerinde Zey\u011f (\u015f\u00fcphe ve e\u011frilik) Olanlar.”<\/span><\/strong><\/p>\n

“Zey\u011f”<\/span><\/strong> kelimesinin ilk anlam\u0131n\u0131 “say\u011f”<\/strong>dan d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olarak yorumlayabiliriz. “Say\u011f”<\/strong> demek, bir kal\u0131ba girme demektir. D\u00f6k\u00fcm kal\u0131b\u0131 veya \u00e7amur kal\u0131b\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Zay\u011f, zaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile ba\u015fka tarafa meyli olanlar demektir. “Dayg ve zayiat”<\/em><\/strong> da buna yak\u0131n kelimelerdir. G\u00f6zlerin \u015fa\u015f\u0131 g\u00f6rmesi, ba\u015fka tarafa kaymas\u0131 anlam\u0131nda da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Zay\u011f<\/strong> demek, ger\u00e7ekleri g\u00f6rm\u00fc\u015f, anlam\u0131\u015f ve inanm\u0131\u015f ama i\u00e7lerinde h\u00e2l\u00e2 eski k\u00fcfr\u00fcn kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 silip atamam\u0131\u015f olanlar demektir. Bu sebepledir ki burada k\u00fcfredenler demiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Kur’an’\u0131 zaten ba\u015ftan kabul etmiyorlar ki yorumlama ile u\u011fra\u015fs\u0131nlar. M\u00fcnaf\u0131klar da demiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcnaf\u0131klar inanmad\u0131klar\u0131 halde inanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnen kimselerdir. Bunlar te’vil etmeye kalk\u0131\u015fmazlar, tam tersine, kendilerini sad\u0131k uyanlar ve sa\u011flam M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak g\u00f6sterirler.<\/span><\/p>\n

Kur’an bize k\u00e2firden ve m\u00fcnaf\u0131ktan farkl\u0131 bir tipi<\/em> ortaya koymaktad\u0131r. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k olarak “m\u00fc’min” kelimesini kullanmamaktad\u0131r, “ilimde rusuhu olan” kelimesini kullanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar asl\u0131nda m\u00fc’minlerdir. Kur’an’a inanmaktad\u0131rlar, hem de samimiyetle inanmaktad\u0131rlar. Ancak kendi eski ve k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131, \u015firk ve \u015fekavet tutkular\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc b\u0131rakmamaktad\u0131rlar. Onlar m\u00fcte\u015fabih ayetlere t\u00e2bi olup oyalan\u0131yorlar. \u0130nsanlar Allah’a inan\u0131rlar, hatta muttaki olmak da isterler, ama bir t\u00fcrl\u00fc eski ve nefsi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan ve bildiklerinden vazge\u00e7emezler. Kalplerinde zey\u011f olanlar i\u00e7in k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin cinsinden bahsetmemektedir. Bundan sonra k\u00fcfretmi\u015f olanlardan bahsetmektedir. Hem de “\u0130nne” gibi at\u0131fs\u0131z ba\u015flamaktad\u0131r. “Bakara”da oldu\u011fu gibi onlar\u0131 bunlardan ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ondan Te\u015fab\u00fch Edene (Kur’an’daki M\u00fcte\u015fabih Ayetlere) T\u00e2bi Olurlar.”<\/span><\/strong><\/p>\n

“MinHu\/Ondan”<\/span><\/strong> yani Kitap’tan denmektedir. E\u011fer ayetlerden te\u015fab\u00fch olsayd\u0131 “MinHa”<\/strong> gelirdi. Demek ki Kitap’ta te\u015fab\u00fch var, ama ayetlerde te\u015fab\u00fch yoktur. Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz husus burada da “MinHu” zamiri ile teyit edilmektedir. “Kalplerinde zey\u011f olanlar”<\/strong> ifadesi ile hem zey\u011f olanlar bellidir, hem de zey\u011fin kendisi bellidir. Kur’an’\u0131 bilen iman ehli psikologlar ve sosyologlar bu z\u00fcmreleri tespit edip bunlar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilirler. Bunlar\u0131n “topluluk olduklar\u0131”<\/em><\/strong> ifade edilmi\u015ftir. Yani bir ki\u015finin zey\u011finden \u00e7ok topluluk halinde zey\u011fde olanlard\u0131r. Bunlar Kur’an’a uyma yerine, Kur’an’\u0131 kendilerine uydurma yolunu<\/em><\/strong> tutmu\u015flard\u0131r. Tarihte de b\u00f6yle yapanlar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130slamiyet geli\u015fince, hadisler de yeterli gelmeyince, baz\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetli m\u00fc’minler Kur’an’\u0131 istedikleri gibi tefsir ederek as\u0131ls\u0131z h\u00fck\u00fcmler \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece \u0130slamiyet bozulmaya ba\u015flad\u0131. Buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar bu fasit yorumlar\u0131 reddettiler ama kendileri de \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmeyi ba\u015faramad\u0131lar.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n i\u00e7inden m\u00fc\u00e7tehitler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bunlar F\u0131k\u0131h ve Us\u00fbl-\u00fc F\u0131k\u0131h ilmini geli\u015ftirip kurumla\u015ft\u0131rd\u0131lar ve Kur’an’\u0131 rusuh ile te’vil ve tefsir etmeye ba\u015flad\u0131lar. Ama kalplerinde zey\u011f (kayma, sapma ve bozulma) olanlar ise m\u00fcte\u015fabihlere uydular. Sonra Yunan felsefesi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca filozoflar ayn\u0131 \u015feyi yapt\u0131lar. Kur’an’\u0131 felsefeye uydurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Kur’an’\u0131 fitne ama\u00e7l\u0131 te’vile u\u011fra\u015ft\u0131lar. Sonra m\u00fctekellim\u00een<\/em> geldi, Kur’an’\u0131 Us\u00fbl-\u00fc F\u0131kha uyarak ak\u0131l ve ilim y\u00f6n\u00fcyle yorumlad\u0131lar. B\u00f6ylece rusuh ile ehl-i s\u00fcnnet yoluna devam ettiler. Sonra do\u011fu dinleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, baz\u0131lar\u0131 Kur’an’\u0131 mistisizme g\u00f6re te’vil etmeye ba\u015flad\u0131lar. O zaman da b\u00fcy\u00fck tasavvuf ehli yeti\u015fti ve tasavvufu Kur’an’a g\u00f6re yeniden yorumlay\u0131p yap\u0131land\u0131rd\u0131lar. B\u00f6ylece ehl-i s\u00fcnnet yolu devam etti. \u015eimdi ise \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z m\u00fcspet ilimleri ve sosyal metotlar\u0131na g\u00f6re Kur’an’\u0131 te’vil ediyorlar. Kur’an’\u0131 Darwinizme uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ahl\u00e2ks\u0131z Bat\u0131’n\u0131n zina ak\u0131nt\u0131s\u0131na “kad\u0131n haklar\u0131” ad\u0131 alt\u0131nda k\u0131l\u0131flar uyduruyorlar. Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ve tesett\u00fcr Kur’an’da yoktur diyorlar. \u0130\u015fte \u015fimdi m\u00fc’minlere d\u00fc\u015fen g\u00f6rev m\u00fcspet ilmi Kur’an’a g\u00f6re uyarlamak ve Kur’an’a g\u00f6re “Adil D\u00fczen”i olu\u015fturup insanl\u0131\u011fa \u0131\u015f\u0131k tutmakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Fitneyi \u0130bti\u011fa Ederek (Fesatl\u0131k Pe\u015fine D\u00fc\u015ft\u00fcler)”<\/span><\/strong><\/p>\n

Fitne yapmak<\/span><\/strong> amac\u0131 ile m\u00fcte\u015fabih ayetleri istismara yeltenirler. Fitne amac\u0131yla yorumlarlar denmiyor, fitne amac\u0131yla m\u00fcte\u015fabihe uyarlar deniyor. Burada k\u00f6t\u00fc addedilen yorumlama de\u011fildir. K\u00f6t\u00fc addedilen muhkem varken m\u00fcte\u015fabihe uymad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Kur’an’\u0131 serbest\u00e7e yorumlayabiliriz, de\u011fi\u015fik manalar verebiliriz. Ama amel ederken icmalara uymak mecburiyetindeyiz. \u0130\u015fte burada usul alimlerinin ba\u015ftan kabul ettikleri \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yine Kur’an’da delili bulunmu\u015f olmaktad\u0131r. \u0130htilafl\u0131 k\u0131s\u0131mlarda herkes kendi i\u00e7tihad\u0131 ile amel edebilir. Ama bir defa bir konuda icma edildi mi; ki\u015fi art\u0131k kendi i\u00e7tihad\u0131na g\u00f6re de\u011fil, ittifak edilen hususlara uymakla m\u00fckelleftir. Ancak daha sonra bunun aksine ittifak has\u0131l olursa durum de\u011fi\u015fmi\u015f olabilir. \u0130ttifak edilmi\u015f hususlarda aksine hareket etmek fitnedir. Fitne<\/strong> demek, yap\u0131s\u0131n\u0131 bozmak i\u00e7in maden filizlerinin \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 ve kaynat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Olu\u015fmu\u015f bir Devlet toplulu\u011fun yap\u0131s\u0131n\u0131 bozmak demek olur.<\/span><\/p>\n

“Te’vilini \u0130bti\u011fa Ederek M\u00fcte\u015fabihe \u0130ttiba Ederler.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Yani insanlar \u00f6nce, nefislerinin haks\u0131z ve yanl\u0131\u015f arzular\u0131na uyarlar, sonra yapt\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011fru g\u00f6stermek i\u00e7in te’viline ba\u015flarlar. Oysa m\u00fc’min m\u00fc\u00e7tehitler \u00f6nce ilmi ve \u0130slami olarak i\u00e7tihat ederler, sonra i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00f6re amel ederler. Biz M\u00fcsl\u00fcmanlar, b\u00e2t\u0131l ve yanl\u0131\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131za g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131m\u0131za Kur’an’da delil aramamal\u0131y\u0131z. Aksine, \u00f6nce Kur’an’\u0131n istediklerini tespit edip ona g\u00f6re amelde bulunmal\u0131y\u0131z. \u0130\u015fte kalplerinde zey\u011f olanlar bunun tam tersini yaparlar. \u00d6nce karar verirler, sonra kararlar\u0131na delil ararlar. Bunlara pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fcler denir. Oysa Kur’an muttakilere yol g\u00f6sterecektir. Muttaki demek, hak ne ise, ahl\u00e2k ve hukuk neyi gerektirirse onu arayan kimsedir. Ba\u015ftan kendi kafas\u0131ndan hak budur deyip ona kan\u0131t arayanlar Kur’an’\u0131 yanl\u0131\u015f te’vil ve tefsir ediyorlar demektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Demek ki kalplerinde zey\u011f (\u015f\u00fcphe, endi\u015fe ve \u015feytani vesvese) olanlar icmalarla sabit olan prensipleri ve toplulu\u011fun Adil Devlet d\u00fczenini bozmak i\u00e7in m\u00fcte\u015fabihe uyarlar. Bir de kendi yapt\u0131klar\u0131na g\u00f6re veya g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re kendilerine delil ararlar.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130limde rusuhu olanlar<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ise Allah’\u0131n murad\u0131 ve r\u0131zas\u0131 ne ise onu ararlar, bulduklar\u0131na g\u00f6re amel ederler. B\u00e2t\u0131l \u00e2detlere Kur’an’\u0131 uydurmak, felsefeye Kur’an’\u0131 uydurmak, hurafelere Kur’an’\u0131 uydurmak, m\u00fcspet ilim de\u011fil de faraziyelere Kur’an’\u0131 uydurmak yerine; \u00f6rf\u00fc Kur’an’a g\u00f6re d\u00fczenlemek, felsefeyi Kur’an’a g\u00f6re d\u00fczenlemek, tasavvufu Kur’an’a g\u00f6re d\u00fczenlemek, m\u00fcspet ilmin varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 Kur’an’a g\u00f6re belirlemek gerekir. \u0130\u015fte ilimde rusuh budur. Allah’a hamd etmeliyiz ki b\u00f6yle yapanlar a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u00e2fir veya m\u00fcnaf\u0131k say\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama \u00e7ok tehlikeli bir s\u0131n\u0131rda olduklar\u0131n\u0131 da unutmamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Onun Te’vilini Allah’tan Ba\u015fkas\u0131 Bilemez.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah, sad\u0131k ve samimi m\u00fc’minlere ve Kur’ani ger\u00e7ekleri arayan kimselere onun te’vilini ilhamla veya feraset ile bildirir. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer biz Kur’an’\u0131 fitne yapmak \u00fczere icmaya ayk\u0131r\u0131 olarak yorumlamazsak, biz Kur’an’\u0131 yanl\u0131\u015f yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011fru g\u00f6stermek i\u00e7in yamultmazsak, o takdirde e\u011fer Kur’an’dan bir \u015fey anlam\u0131\u015fsak o Allah’\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fidir. O’nun do\u011fru te’vilidir. \u0130\u00e7tihat ve icmalar O’nun te’vili olarak kabul edilir. Biz hata yapsak da iyi niyet ve gayretimize g\u00f6re sevap verilir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki m\u00fc\u00e7tehit hata yapsa da yine ecrine eri\u015fir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Buradaki “Allah” kelimesi, Devlet olu\u015fumu ve kamu yarar\u0131 ile de yorumlan\u0131rsa m\u00fcte\u015fabihlerin te’vili ancak icma ile bilinir <\/em>anlam\u0131 \u00e7\u0131kar. Yani icma, yine ancak icma ile nesh edilir demek olur.<\/span><\/strong><\/p>\n

Te’vil demek; evvele, \u00f6nceki hale d\u00f6nd\u00fcrme anlam\u0131ndad\u0131r. Buradaki evvel yani ilk ise ya Allah’\u0131n murad etti\u011fi ilktir. Hakka te’vildir. O da m\u00fcte\u015fabihleri muhkemlere g\u00f6re yorumlamad\u0131r. Yani Kur’an’\u0131 icmalar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tan\u0131mad\u0131r. Rasihler b\u00f6yle te’vil ederler. Yahut ki\u015filerin kendi evvelleri vard\u0131r. Yani pe\u015fin h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re te’villeri vard\u0131r. \u0130kisi de te’vildir. \u0130cmalara uyan hakka te’vildir. \u0130cmalar\u0131 bozan fitneye te’vildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130limde Rusuhu Olanlar ise B\u00f6yle Yapmazlar. (Nefsi Heva ve Hesaplar\u0131na Uymazlar.)”<\/span><\/strong><\/p>\n

Burada “Va emma el-ras\u0131huna” <\/strong>yani kalplerinde zay\u011f olmayanlar<\/em><\/strong> ise demektir. Rusuhu zey\u011fe kar\u015f\u0131<\/em><\/strong> kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar f\u0131traten m\u00fctereddit olarak yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bir t\u00fcrl\u00fc kendilerine g\u00fcvenemezler. Daima kendilerinin hata edeceklerinden korkarlar. Bunlar genellikle ba\u015fkalar\u0131na bakarak hareket ederler. \u0130\u015fte kalplerinde zey\u011f olanlar bunlar olur. Bunlar bir\u00e7ok zamanlarda iktidar olurlar. Ancak kendilerine g\u00fcvenemedikleri i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na -d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131na- dan\u0131\u015farak veya onlar\u0131n s\u00f6zlerine bakarak y\u00f6netirler. B\u00f6ylece iki iktidar olu\u015fur; biri g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki iktidard\u0131r, di\u011feri ise g\u00f6r\u00fcnmez iktidard\u0131r. Buna derin devlet de denmektedir. Bu T\u00fcrkiye’de ya masonik mahfiller yahut d\u0131\u015f sermayeyi temsil edenler olmaktad\u0131r. Oysa ilimde rusuhu olanlar, kendilerinden ve bilgilerinden emindirler. Ba\u015fkalar\u0131 ink\u00e2r da etse, tasdik de etse, kendi i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00fcvenleri oldu\u011fundan, buna g\u00f6re amel ederler.<\/span><\/p>\n

Acaba insan e\u011fitimle rusuh melekesini kazanabilir mi?<\/span><\/strong><\/p>\n

Bizim kanaatimize g\u00f6re, evet bu do\u011fald\u0131r ve f\u0131trattand\u0131r. Kur’an’la me\u015fguliyet ve samimiyetle onu anlama gayreti g\u00f6steren insana Allah rusuh melekesini kazand\u0131r\u0131r. De\u011fi\u015fik tefsirleri ve mealleri okuyan kimseler zamanla kendileri karar verme melekesini olgunla\u015ft\u0131r\u0131r ve o melekelerine g\u00f6re hareket ettikleri takdirde rasihun mertebesine \u00e7\u0131kacaklard\u0131r. “Va Ellezine Rasihu” denmemi\u015f de “Rasihler” kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Burada rasihler ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lard\u0131r, ama rusuhlar\u0131 farkl\u0131d\u0131r demektir. Bu da rusuh melekesinin farkl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Yani kimi matematikte rasihtir, kimi hukukta rasihtir, kimi ekonomide rasihtir demektir. Herkes bir ilimde ihtisas yapacak ama bunlar Kur’an’da birle\u015fecekler ve Kur’an etraf\u0131nda i\u015fbirli\u011fi ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc yapacaklard\u0131r. Kur’an’\u0131 \u00f6yle yorumlayacaklard\u0131r. Kur’an devlet g\u00f6revlilerini de bu s\u0131\u011fa ile tan\u0131mlay\u0131p “Amiline aleyha” demektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ona (Kur’an’\u0131n Kendisine) \u0130man Ettik Derler.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Buradaki “o” yine Kitap’t\u0131r. Ayetler de\u011fildir. Ayetler olsayd\u0131 “\u00c2menna Biha”<\/strong> olurdu. Kitap bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Burada \u00f6nemli bir husus ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Mezhep \u00e2limleri i\u00e7tihat yaparlar. Bir kimse farkl\u0131 mezheplere uyabilir ama oradan buradan toplananlarla kimse amel etme hakk\u0131na sahip de\u011fildir. Herkes Kur’ani prensiplere ve kendi mezhebine g\u00f6re amel etmekle m\u00fckelleftir. Burada “Bi’l-Kitabi” <\/strong>denmemi\u015f, “Bihi”<\/strong> denmi\u015ftir. Yani zamirle ifade etmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fik y\u00f6nleri olsa da kitap birdir ve o bir olan kitaba (Kur’an’a) iman etmek mecburiyettir.<\/span><\/p>\n

“Hepsi Rabbimizdendir.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Buradaki “hepsi” Kur’an’\u0131n hepsi demektir. Kitaplar\u0131n hepsi manas\u0131n\u0131 da verebilirdik. Ancak “Huve ellezi enzele’l-kitabe” dendi\u011fi i\u00e7in bir kitap s\u00f6z konusudur. O halde muhkem ve m\u00fcte\u015fabih \u00f6zellikler yaln\u0131z Kur’an’a ait olup di\u011fer kitaplar i\u00e7in s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc di\u011fer kitaplar\u0131 peygamberler a\u00e7\u0131klay\u0131vermi\u015flerdi. Zaman ge\u00e7ince tekrar yeni peygamber gelir gerekenleri izah ederdi. \u0130cma ve i\u00e7tihat yoktu. \u0130cma ve i\u00e7tihat Kur’an’la gelmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla muhkem ve m\u00fcte\u015fabihler Kur’an’da vard\u0131r. Ve bunlar, Kur’an’\u0131 anlamak, uymak ve uygulamak i\u00e7in imtihan\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bununla beraber h\u00e2l\u00e2 Tevrat’\u0131 ve \u0130ncil’i b\u0131rakmad\u0131klar\u0131na g\u00f6re ve yeni peygamberler de gelmedi\u011fine g\u00f6re Yahudi ve Hristiyanlar i\u00e7in de ancak bu muhkem ve m\u00fcte\u015fabih y\u00f6ntemi uygulanmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, tahrif edildiklerinden dolay\u0131 Tevrat ve \u0130ncil i\u00e7inde imana, ahl\u00e2ka ve akla ayk\u0131r\u0131 yanl\u0131\u015flar vard\u0131r. Yapaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey metinleri m\u00fcspet ilmin, akl\u0131 selimin ve genel ahl\u00e2ki ve insani de\u011ferlerin verilerine g\u00f6re yorumlayarak manalar\u0131n\u0131 bozulmu\u015flardan kurtarmak olacakt\u0131r. B\u00f6yle yap\u0131l\u0131rsa onlar\u0131n metnine de dokunulmu\u015f olmaz. “Allah’\u0131n o\u011flu” yerine “Allah’\u0131n rahmet etti\u011fi ve el\u00e7i g\u00f6nderdi\u011fi kimse” \u015feklinde anlayabiliriz. \u0130ne\u011fi de\u011fil, ine\u011fi yaratan\u0131 tanr\u0131 olarak kabul ederiz. Allah’\u0131n veledi yerine, krallar\u0131 onun halifesi olarak yorumlatabiliriz. B\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn dinler resmen ve lafzen de\u011fil ama fikren ve fiilen Hak dine gelmi\u015f olacaklard\u0131r. Umar\u0131z Hz. \u0130sa gelip bunlar\u0131 yapacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7 mensuplar\u0131 dinlerini Kur’an’\u0131n \u00f6\u011fretisi i\u00e7inde muhkem ve m\u00fcte\u015fabih olarak ay\u0131racaklar ve m\u00fcspet ilimlerin denetiminde insanl\u0131\u011fa yararl\u0131 dinler halini alacaklard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u00dcl\u00fcl Elbab (L\u00fcbl\u00fc) Olanlardan Ba\u015fkas\u0131 Tezekk\u00fcr Edemez. (Ak\u0131l Edip Ger\u00e7e\u011fi G\u00f6remez.)”<\/span><\/strong><\/p>\n

“L\u00fcb”<\/span><\/strong> beyindeki girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar demektir. \u0130nsan zek\u00e2s\u0131 l\u00fcblerdeki elektriki devreler sayesinde anlamaktad\u0131r. “Kalp”<\/strong> kelimesi de hem beyin hem de y\u00fcrek anlam\u0131ndad\u0131r. Oysa kalpte yani y\u00fcrekte l\u00fcb<\/em><\/strong> yoktur. B\u00f6ylece Kur’an bug\u00fcnk\u00fc ilimlere g\u00f6re de ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015f\u00fcnme merkezlerini bildirmektedir. Tezekk\u00fcr etmek<\/em><\/strong> demek, kendi kendine anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak demektir. Zikretmek ise<\/em><\/strong> anlatmak ve hat\u0131rlay\u0131p anmak anlamlar\u0131ndad\u0131r. \u0130\u00e7tihat yapmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnme (fikretme-zikretme) melekesini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmak laz\u0131md\u0131r. Bu da belli e\u011fitimden sonra insanlarda olu\u015fmaya ba\u015flamaktad\u0131r. \u00d6nce bilgiler edinirsin, sonra bu bilgilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar-k\u0131yaslamalar ve i\u00e7tihatlar yapars\u0131n, sonra i\u00e7tihatlara g\u00f6re uygulama yapars\u0131n; beklenen sonu\u00e7lar gelirse kendinden emin olursun, bilginden emin olursun. O zaman da cesaretle kararlar almaya ba\u015flars\u0131n. \u0130\u015fte bu tezekk\u00fcr olmaktad\u0131r. Rasih olanlar\u0131n tezekk\u00fcr\u00fc bu fikri ve zihni \u00e7abalard\u0131r. L\u00fcb sahibi olanlar\u0131n tezekk\u00fcr\u00fc, i\u015fte bu ilmi tatmin-doyum sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu ayet; “Elbab sahibi olmayanlar\u0131n”<\/em><\/span><\/strong> te’vil ve tefsir yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bir taraftan r\u00fcsuh<\/strong>, di\u011fer taraftan l\u00fcb sahibi olma<\/strong> \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. Bunlardan biri insan\u0131n sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnme melekesine sahip olmas\u0131d\u0131r, di\u011feri ise pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc ve tarafgir olmamas\u0131d\u0131r. Adil D\u00fczencilerde ilk arayaca\u011f\u0131m\u0131z hususlar bunlard\u0131r. Akla, vicdana, ahl\u00e2ka ve insan haklar\u0131na uygun i\u00e7tihad\u0131m\u0131za g\u00f6re bir partinin<\/strong> veya ekibin taraf\u0131 olaca\u011f\u0131z, onu savunaca\u011f\u0131z. Bunlar \u00fczerinde tart\u0131\u015fmalar yapaca\u011f\u0131z, ama hi\u00e7bir zaman tart\u0131\u015fmay\u0131 \u015fah\u0131slar \u00fczerinde yapmayaca\u011f\u0131z. Di\u011fer taraftan Hak tecelli edince de hemen kabul edip sahip \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z. Bu hususta dikkatli olmam\u0131z \u015fartt\u0131r. Do\u011fruya do\u011fru, e\u011friye e\u011fri deme olgunlu\u011funa ula\u015fmal\u0131d\u0131r. Kim olursa, biri do\u011fru bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi savunuyorsa ona destek \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kim yanl\u0131\u015f yap\u0131yorsa uyaraca\u011f\u0131z, yanl\u0131\u015f s\u00f6yl\u00fcyorsa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z. Adil D\u00fczenci olabilmenin ba\u015fka yolu kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi halde rasih olamazs\u0131n\u0131z, l\u00fcb sahibi olamazs\u0131n\u0131z, yeni bir uygarl\u0131k kuramazs\u0131n\u0131z. Kendilerinde bu marifeti, melekeyi g\u00f6remeyenler taraf olma durumunda kal\u0131p onlar i\u00e7tihat yapmayacak, Adil D\u00fczencilere t\u00e2bi olacaklar ve destek \u00e7\u0131kacaklard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

Biz yine Kur’an ayetlerine dayanarak ilimde alt\u0131 mertebe tespit ediyoruz:<\/span><\/strong><\/p>\n

a-<\/span><\/strong> \u00dcmmiler:<\/strong> S\u00f6yleneni anlayabilen ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n nezaretinde \u00e7al\u0131\u015fabilen kimselerdir. Bunlar 7 ya\u015f\u0131ndan itibaren anlat\u0131lanlar\u0131 \u00f6\u011frenebilir. Ondan k\u00fc\u00e7\u00fck olanlar\u0131n ehliyetleri ve mesuliyetleri yoktur.<\/span><\/p>\n

b-<\/span><\/strong> Sailler:<\/strong> Bilmedi\u011fini sorabilen kimselerdir. Bunlar kendi ba\u015flar\u0131na verilen uygun i\u015fi yapabilirler. 10 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurduktan sonra, sorma yetene\u011fi giderek geli\u015fir.<\/span><\/p>\n

c-<\/span><\/strong> Amiller:<\/strong> Kendileri kitap okuyup anlayamazlar ama \u015fifahi bilgilere sahip olabilirler. \u0130zin verilen i\u015flerde kendi ba\u015flar\u0131na i\u015flere ba\u015flayabilir ve i\u015f g\u00f6r\u00fcrler. Bunlar 15 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olan kimselerden olabilir.<\/span><\/p>\n

d-<\/span><\/strong> Ehl-i Zikr:<\/strong> Kendilerine bir m\u00fc\u00e7tehit se\u00e7erler ve onun kitaplar\u0131n\u0131 okuyup anlayabilirler. Bunlar orijinal proje \u00fcretmezler ama haz\u0131r projeleri uygulatabilirler. \u00c7al\u0131\u015fanlara bunlar izin verirler. Bunlar de\u011fi\u015fik mezheplere g\u00f6re uygulama yapt\u0131rmay\u0131 beceremezler.<\/span><\/p>\n

e-<\/span><\/strong> Fakihler:<\/strong> Bunlar de\u011fi\u015fik m\u00fc\u00e7tehitlerin kitaplar\u0131n\u0131 okuyabilir, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p tercihlerine g\u00f6re kendilerine bir ekol olu\u015fturabilirler. Bunlar yeni projeler \u00fcretebilirler. Ancak proje yapma usulleri geli\u015ftiremezler. O hususta ancak tercihlerde bulunabilirler.<\/span><\/p>\n

f-<\/span><\/strong> Rasihler:<\/strong> Bunlar ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak i\u00e7tihat yapabilen \u00e2limlerdir. Bu mertebeye y\u00fckselenleri ancak icmalar s\u0131n\u0131rlayabilir. O da i\u00e7tihatta de\u011fil de ameldeki \u00f6l\u00e7\u00fclerdir.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte “\u0130nsanl\u0131k Anayasas\u0131”<\/strong> Kur’an’\u0131n emirlerini yerine getirme mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Rabbimiz Kalplerimizi Zay\u0131\u011f K\u0131lma! (Hak’tan Kayd\u0131rma, Hay\u0131rdan Cayd\u0131rma!)” <\/span><\/strong>(Al-i \u0130mran: 8)<\/span><\/p>\n

\u0130limde rusuhu olanlar “O’na iman ettik, hepsi Rabbimizdendir.”<\/em><\/strong> derler. Bu demelerinin i\u00e7ine \u015funu da katarlar; “Rabbimiz, kalbimizi bize hidayet ettikten sonra zay\u0131\u011f etme. Kalplerinde zay\u0131\u011f olanlar\u0131n durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrme.”<\/em><\/strong> diye dua ederler. Dua yaln\u0131z a\u011f\u0131zla s\u00f6ylemek midir, yoksa kalple istemek de yeterli midir? Kalbin fiilleri insan\u0131n iradesinde de\u011fildir. A\u011f\u0131zla s\u00f6yleyip ona g\u00f6re amel etmeye ba\u015flad\u0131n\u0131z m\u0131 yava\u015f yava\u015f kalbinize de girmeye ba\u015flay\u0131verir. A\u011fz\u0131n\u0131zla s\u00f6ylemezseniz ve ona g\u00f6re amel etmezseniz yava\u015f yava\u015f kalbinizden de \u00e7\u0131k\u0131p gider. Dolay\u0131s\u0131yla as\u0131l olan Allah’\u0131n bize emrettiklerini s\u00f6ylemek ve yapmakt\u0131r. Ondan \u00f6tesi bizim irademizde de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

“Adil D\u00fczen’e g\u00f6re amel etmeyenler ‘Adil D\u00fczen’i s\u00f6yleyemez ve tebli\u011f edemezler. ‘Adil D\u00fczen’i s\u00f6yleyemeyenler, her f\u0131rsatta g\u00fcndeme getirip tebli\u011f ve tavsiye edemeyenler ise ‘Adil D\u00fczen’e ger\u00e7ekten ve samimiyetle iman edemezler.”<\/span><\/strong> Demek ki insanlar \u00f6nce s\u00f6yleyecekler, sonra yerine getirecekler, sonra da, bu iman kalplerine girecektir. Kur’an’\u0131n \u00f6\u011fretti\u011fi dualar\u0131 namazlarda zaman zaman tekrar edeceklerdir. En b\u00fcy\u00fck dua “Fatiha”<\/strong>d\u0131r, her namazda okumak mecburiyettir. “Amenerrasul\u00fc”<\/strong> ayeti de b\u00fcy\u00fck duad\u0131r ve i\u00e7tihatla ilgilidir. \u0130mandan sonra insanlar\u0131n kalpleri zai\u011f olmas\u0131 b\u00fcy\u00fck tehlikedir. “Adil D\u00fczen”<\/strong>e inand\u0131ktan sonra \u015fimdi bunlar\u0131 b\u0131rakanlar kalpleri kay\u0131p-cay\u0131p zai\u011f olanlard\u0131r. Dua etmelidirler. Bu ayeti s\u0131k s\u0131k okumal\u0131d\u0131rlar. “Allah’\u0131m, kalbimizi ba\u015fka tarafa kayd\u0131rma!”<\/em><\/strong> diye yalvarmak gerekir. Hepimiz s\u0131k s\u0131k bu duay\u0131 tekrar etmeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan d\u00fcnyal\u0131k makam ve \u00e7\u0131kar g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7tihad\u0131 ve icma\u0131 unutup ge\u00e7ici hevesleri ve hisleri ile ko\u015fmaya y\u00f6nelmektedir.<\/span><\/p>\n

“Bize Hidayet Ettikten Sonra Kalplerimizi Zay\u0131\u011f K\u0131lma! (Hak Yolundan Ay\u0131rma!)”<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu ayet bize yine g\u00f6stermektedir ki <\/span><\/strong>“zay\u011f; cayma, kayma” <\/span><\/strong>k\u00e2firlere gelen hastal\u0131k de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar zaten hen\u00fcz hidayete gelmemi\u015flerdir. M\u00fcnaf\u0131klar da ger\u00e7ekte m\u00fc’min olmam\u0131\u015f kimselerdir. Oysa hidayet iman edenlere gelir. Bakara’da <\/span><\/strong>“Ellezine amenu”<\/span><\/strong> denmektedir. <\/span><\/strong>“Bu muttakilere hidayettir” <\/span><\/strong>denmektedir. Halbuki zay\u011f, kalp caymas\u0131 ve yamukla\u015fmas\u0131 iman edenlere gelmektedir. Bu Allah’\u0131n bir imtihan sebebidir. Bir bakars\u0131n\u0131z ki beyninize ve kalbinize \u00e7e\u015fitli \u015f\u00fcpheler gelmeye ba\u015flay\u0131verir. Sizi tembellikler sar\u0131verir. \u0130\u00e7inizden bu i\u015fi b\u0131rakmak gelir. \u0130\u015fte o zaman bu ayeti okuyacak ve Allah’a iltica edeceksiniz. Allah o zaman sizi korur, “zey\u011f” yani \u015f\u00fcpheler, vesveseler sizden gider. Yahut da Allah korusun irtidat eder, geri d\u00f6n\u00fcp dalalete s\u00fcr\u00fcklenirsiniz. Bize Allah l\u00fctfetmi\u015f de hidayete ermi\u015fizdir. Kendi hayat\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim; sadece Allah’\u0131n l\u00fctfu ve imk\u00e2nlar\u0131 ile bug\u00fcn hidayette kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. Oysa nefsimize zor gelen bir olay bizi \u015fimdi k\u00fcf\u00fcr diyar\u0131nda b\u0131rakabilirdi. Bu dua bizim en \u00e7ok sevdi\u011fimiz dualardan biridir.[1]<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

[1]<\/a> S. Karag\u00fclle \/ 221. Seminer (Yeni d\u00fczeltme ve eklemelerle)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 MUHKEM VE M\u00dcTE\u015eAB\u0130H AYETLER\u0130N SINIFLANDIRILMASI \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Muhkem ayetler: Manas\u0131 ve mesaj\u0131 a\u00e7\u0131k ve kesin olan… Herkes taraf\u0131ndan ayn\u0131 \u015fekilde ve kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131lan… H\u00fck\u00fcm ve haberleri net ve belirgin bulunan ayetlerdir. M\u00fcte\u015fabih ayetler: Manas\u0131 ve maksad\u0131 kapal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00fczerinde durulmas\u0131 ve kafa yorulmas\u0131 gereken… Farkl\u0131, hatta ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yorumlanabilen… De\u011fi\u015fik anlamlar i\u00e7eren ve benze\u015fmeli=\u015f\u00fcpheli=i\u015f’ari […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-6129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6129\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}