{"id":6263,"date":"2021-05-22T17:02:39","date_gmt":"2021-05-22T17:02:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2021\/05\/22\/diyanet-vakfinin-faize-fetva-arayislari-mi\/"},"modified":"2021-05-22T17:02:39","modified_gmt":"2021-05-22T17:02:39","slug":"diyanet-vakfinin-faize-fetva-arayislari-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/diyanet-vakfinin-faize-fetva-arayislari-mi\/","title":{"rendered":"D\u0130YANET VAKFI\u2019NIN: FA\u0130Z\u2019E FETVA ARAYI\u015eLARI MI?"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0<\/p>\n

D\u0130YANET VAKFI’NIN:<\/span><\/strong><\/p>\n

FA\u0130Z’E FETVA ARAYI\u015eLARI MI?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

Dindar Kahramanlar\u0131n S\u0131r\u0131tan Korkakl\u0131\u011f\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Konuya dindar kahraman olarak hava atan iktidar\u0131n, orta\u011f\u0131n\u0131n ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ayar\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 ortaya koyan \u00e7arp\u0131c\u0131 bir saptama ile ba\u015flayal\u0131m. 2021 Ramazan Bayram\u0131 namaz\u0131na giden m\u00fc’minler belki fark\u0131na bile varamam\u0131\u015flard\u0131; ne namaz \u00f6ncesi (Elaz\u0131\u011f’da) M\u00fcft\u00fc Bey taraf\u0131ndan yap\u0131lan vaaz\u00fc nasihatte ne de Hoca Efendilerin okuduklar\u0131 hutbede, hatta maalesef ondan sonraki Cuma hutbesinde; Kud\u00fcs’te ve Filistin’de ya\u015fanan korkun\u00e7 katliam ve sald\u0131r\u0131larla ilgili olarak, soysuz ve kuduz \u0130SRA\u0130L kelimesi dahi yer almam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Erdo\u011fan iktidar\u0131nca Diyanet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na \u00f6zel talimat verilerek mel’un Yahudi’lerin ve Siyonist \u0130srail’in kesinlikle ve ismen su\u00e7lanmamas\u0131 ve sadece <\/span><\/strong>“zulmeden bir topluluk”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>denilerek ge\u00e7i\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in s\u0131k\u0131 bir tenbihat yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Zaten g\u00fcnlerdir yanda\u015f medya yorumcular\u0131 ve yazarlar\u0131 da; <\/span><\/strong>“B\u00fct\u00fcn bu vah\u015fetlerin, Netanyahu’nun oy dev\u015firme tela\u015f\u0131 ve \u00e7abas\u0131 oldu\u011fu kanaatini”<\/span><\/em><\/strong> i\u015fleyip durmakta, i\u015fgalci ve zalim \u0130srail’in Siyonist ama\u00e7lar\u0131 ve T\u00fcrkiye’mizin de yar\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7ine alan B\u00fcy\u00fck \u0130srail planlar\u0131, kas\u0131tl\u0131 olarak unutturulmaya u\u011fra\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Yoksa yanda\u015f Abdurrahman Dilipak’\u0131n da itiraf etti\u011fi gibi, kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda Sn. Erdo\u011fan’a iktidara ta\u015f\u0131nmak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dayat\u0131lan: <\/span><\/strong>“\u0130smen ve resmen \u0130srail ve Siyonizm aleyhtarl\u0131\u011f\u0131 yapmama”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>\u015fart\u0131na m\u0131 uyulmaktayd\u0131!? Elbette bu Kur’ani ve tarihi ger\u00e7eklerin ve fiili cinayetlerin perde arkas\u0131n\u0131 gizleyip saklamaya ve Siyonist odaklara ve onlara destek \u00e7\u0131kan Ha\u00e7l\u0131 Amerika ve Avrupa’ya yaranmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar, kesinlikle Allah’\u0131n, meleklerin ve m\u00fc’minlerin lanetine ve kahr\u0131na u\u011frayacaklard\u0131. Tarih b\u00f6yle bir korkakl\u0131\u011fa ve kuklal\u0131\u011fa \u015fahit olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

“<\/span><\/strong>Ger\u00e7ekten, apa\u00e7\u0131k belgelerden <\/span><\/strong>(ibaret emirler olarak)<\/span><\/em><\/strong> indirdiklerimizi (Kur’ani h\u00fck\u00fcm ve hakikatleri)<\/em> ve insanlar i\u00e7in Kitapta a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan etti\u011fimiz hidayeti <\/span><\/strong>(\u015feriat ve istikamet prensiplerini)<\/span><\/em><\/strong> <\/span>gizlemekte olanlar (<\/em><\/span><\/strong>g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n<\/span><\/em><\/strong> verece\u011fi zarardan korkarak veya onlardan makam ve menfaat umarak, Kur’ani ger\u00e7ekleri k\u0131smen veya tamamen \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar var ya)<\/span><\/em><\/strong>; i\u015fte onlara, hem Allah lanet etmektedir<\/span><\/strong>,<\/span><\/strong> hem de (b\u00fct\u00fcn)<\/em> lanet ediciler<\/span><\/strong>(in bedduas\u0131 onlar\u0131n \u00fczerinedir).<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/strong>(Bakara: 159)<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda 323. s\u0131ra numaras\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lan ve 4 ki\u015filik bir profes\u00f6r heyetine haz\u0131rlat\u0131lan \u0130LM\u0130HAL Kitab\u0131, 2. Cilt 12.06.2005 bas\u0131m\u0131, 420-426 sayfalar\u0131nda; M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131m\u0131za, ekonomik ve ahl\u00e2ki y\u00fczlerce belan\u0131n as\u0131l kayna\u011f\u0131 ve \u00e7ok tehlikeli ve tahrip\u00e7i bir zul\u00fcm ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 olan ve bu nedenlerle \u015fiddetle yasaklanan FA\u0130Z bata\u011f\u0131ndan kurtulma \u00e7areleri arama gayreti ve mes’uliyeti kazand\u0131rma yerine; tam tersine, <\/span><\/strong>“Bu h\u00e2kim \u015fartlar ve mecburi ihtiya\u00e7lar kar\u015f\u0131s\u0131nda onu m\u00fcbah ve caiz g\u00f6ren \u00e2limler de vard\u0131r…”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>marazl\u0131 mant\u0131\u011f\u0131 s\u0131kl\u0131kla ve aktar\u0131m k\u0131l\u0131f\u0131yla hat\u0131rlat\u0131larak beyinler buland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u015eimdi \u015fu al\u0131nt\u0131lar\u0131 dikkatle ve ibretle okuyal\u0131m:<\/span><\/strong><\/p>\n

Faiz Konusunda \u0130slam Bilginlerinin <\/span><\/strong>Tavr\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da ve S\u00fcnnet’te faiz (rib\u00e2) a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklanm\u0131\u015f olup bu konuda b\u00fct\u00fcn \u0130slam bilginleri fikir birli\u011fi i\u00e7indedir. Ancak f\u0131k\u0131h bilginleri faizin kapsam\u0131 ve faizli i\u015flemlerin hukuk\u00ee sonu\u00e7lar\u0131 konusunda farkl\u0131 tav\u0131r ve g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koymu\u015flard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bir grup bilgine g\u00f6re; faizin her t\u00fcr\u00fc haram oldu\u011fu gibi, faiz \u015f\u00fcphesi ta\u015f\u0131yan veya faize yol a\u00e7abilen her t\u00fcrl\u00fc ticari i\u015flemler de yasakt\u0131r. Bu konuda bir ay\u0131r\u0131m ve derecelendirme yapmamak gerekir. Gerek ayetler ve gerek hadislerin \u015fiddetli bir \u00fcslupla faizi yasaklamas\u0131 b\u00f6yle anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak \u00f6l\u00fcm tehlikesi gibi zaruret hallerinde di\u011fer haramlar gibi faizi al\u0131p vermek de m\u00fcbah olabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Di\u011fer bir grup bilgin, faiz konusunda bir ay\u0131r\u0131m ve derecelendirmeye giderler. Bunlara g\u00f6re as\u0131l haram olan, vadeden kaynaklanan faiz yani “ribe’n-nes\u00eee”dir. Pe\u015fin m\u00fcb\u00e2delelerdeki fazlal\u0131\u011f\u0131n (ribe’l-fadl) faiz say\u0131lmas\u0131 ise “faize yol a\u00e7ma” tehlikesi sebebiyledir. Elbette ki bir \u015feyin bizzat haram olmas\u0131 ile dolay\u0131s\u0131yla haram olmas\u0131 aras\u0131nda fark vard\u0131r. Bundan dolay\u0131 da vadeden do\u011fan faiz ancak zaruret halinde c\u00e2iz olabilirken, fazlal\u0131k faizi (ribe’l-fadl) ihtiya\u00e7 halinde de m\u00fcbah olabilir.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

\u00d6zellikle son devir M\u0131s\u0131r bilginlerinden bir k\u0131sm\u0131 ise, Kur’an’da yasaklanan faizin Cahiliye d\u00f6nemi faizi oldu\u011funu, yani “alaca\u011f\u0131n vadesi gelip de \u00f6denmedi\u011finde vadesini uzat\u0131p miktar\u0131 artt\u0131rma” \u015feklindeki katl\u0131 veresiye faizi oldu\u011funu, ilgili ayetteki “ed’\u00e2f-\u0131 mud\u00e2afe” <\/em>kayd\u0131n\u0131n da (Al-i \u0130mr\u00e2n 3\/130) bunu ifade i\u00e7in sevk edildi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcp mal\u0131 ba\u015ftan veresiye verirken veya paray\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 verirken belirlenen bir fazlal\u0131\u011f\u0131 bu yasaklanan faizin kapsam\u0131nda g\u00f6rmezler. Bir grup \u0130slam \u00e2limi, kredi faizlerini emek-sermaye ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik bir nevi olarak de\u011ferlendirmekte, bir ba\u015fka grup ise g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda \u015fartlar\u0131n de\u011fi\u015fti\u011finden, faizli kredi kullan\u0131m\u0131nda zaruret ve kamu yarar\u0131 bulundu\u011fundan s\u00f6z etmektedir. Bu arada, t\u00fcketim kredisinden al\u0131nan faizi haram g\u00f6r\u00fcp \u00fcretim ve yat\u0131r\u0131m kredisinden al\u0131nan faizi haram saymayanlar, devletle vatanda\u015f\u0131 aras\u0131nda faizin cereyan etmeyece\u011fini s\u00f6yleyenler<\/em> toplumsal kalk\u0131nma ve sosyal adalet noktas\u0131ndan, d\u00fc\u015fman \u00fclkesinde faizli i\u015flemleri c\u00e2iz g\u00f6renler de M\u00fcsl\u00fcman\u0131n bundan k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 noktas\u0131ndan hareket ederler.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ancak faiz yasa\u011f\u0131 konusunda klasik doktrinde h\u00e2kim \u00e7izginin bir hayli d\u0131\u015f\u0131nda kalan bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131, \u0130slam’\u0131n asli iki kayna\u011f\u0131 olan Kur’an ve S\u00fcnnet’in yeni yorumundan \u00e7ok i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan Bat\u0131l\u0131 iktisad\u00ee hayat\u0131n ve \u015fartlar\u0131n etkisi alt\u0131nda g\u00fcndeme gelen ve \u0130slam toplumunda k\u00f6kl\u00fc yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in kredi kaynaklar\u0131 \u00fcretmeyi, sosyal devlet olgusunu geli\u015ftirmeyi hedefleyen aray\u0131\u015flar olarak nitelendirmek daha do\u011fru olur. Dini h\u00fck\u00fcmlerde Kur’an ile S\u00fcnnet’in aras\u0131n\u0131 ay\u0131rmak yanl\u0131\u015f olup S\u00fcnnet’i, Kur’an’\u0131n a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131s\u0131 ve uygulanmas\u0131n\u0131n g\u00f6stericisi kabul etmek gerekir. \u0130slam sistem olarak faizi reddedip onun yerini alacak ba\u015fka kurumlar ikame etmeye \u00f6nem vermi\u015ftir.<\/span><\/strong> <\/span>Bu itibarla, b\u00f6yle kapsaml\u0131 bir faiz yasa\u011f\u0131n\u0131, yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim kredileri, konut kredisi, devlet bankas\u0131 kredisi gibi baz\u0131 m\u00fcnferit olay ve \u00f6rnekler \u00fczerine uygulay\u0131p, taraflara bir zarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine iki tarafa da yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6yleyse hel\u00e2l olmas\u0131 gerekti\u011fini genel bir ilke olarak ileri s\u00fcrmek de isabetli bir yol de\u011fildir. \u0130slam emir ve yasaklar\u0131nda genel ve toplumsal yarar ve zarar\u0131 dikkate al\u0131r, yoksa \u015fah\u0131slar\u0131n \u00f6zel yarar ve zarar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131nmaz.<\/span><\/strong><\/p>\n

Faiz al\u0131p vermek i\u00e7in \u0130slam’\u0131n, “Zaruretler, haramlar\u0131 m\u00fcbah k\u0131lar”<\/em> ilkesini i\u015fletmek de \u00e7ok sak\u0131ncal\u0131 bir yoldur. \u00d6nce, zaruretin subjektif de\u011fil objektif \u00f6l\u00e7\u00fcleri vard\u0131r. \u0130kinci olarak, hukukta kurallar istisnai durumlara g\u00f6re de\u011fil normal ve ola\u011fan durumlara ve yap\u0131ya g\u00f6re konur. O halde istisna\u00ee durumun genelle\u015ftirilmesi, ona g\u00f6re verilen istisnai h\u00fck\u00fcmleri de kural haline getirme yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Faizde <\/span><\/strong>Hile<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam’\u0131n faiz konusundaki \u00e7ok s\u0131k\u0131 ve a\u00e7\u0131k yasa\u011f\u0131na ra\u011fmen \u00f6teden beri M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda faize ula\u015fma i\u00e7in hileli yollar\u0131n ke\u015ffedildi\u011fi de bilinen bir ger\u00e7ektir<\/span><\/em><\/strong>. Mesela, ilk m\u00fc\u00e7tehidler devrinden itibaren “bey’u’l-\u00eene”<\/em> denilen al\u0131\u015fveri\u015f \u015fekli toplumda belli bir ya\u015fama \u015fans\u0131 bulmu\u015ftur. Bu nevi al\u0131\u015fveri\u015fte bir kimse vadeli ald\u0131\u011f\u0131 bir mal\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck para ile pe\u015fin olarak satmakta, b\u00f6ylece fazla \u00f6demeli de olsa vade ile para bulmu\u015f olmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Yine Osmanl\u0131 toplumunun \u00f6zellikle sonraki d\u00f6nemlerinde g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanan mu\u00e2mele-i \u015fer’iyye de, faizle bor\u00e7 para sa\u011flama yolunda zorlanm\u0131\u015f hileli bir yoldur. Bu i\u015flem de \u015f\u00f6yle yap\u0131l\u0131r: Bir kimse ba\u015fka bir kimseden belli bir mebla\u011f\u0131 bor\u00e7 olarak al\u0131r, sonra onun yan\u0131nda bulunan bir mal\u0131 faiz olarak \u00f6denecek miktarda bir bedelle ve ayn\u0131 vade ile sat\u0131n al\u0131r, sonra bu mal\u0131 geri hibe ve iade eder. Bu ama\u00e7la yap\u0131lan i\u015flemin ba\u015fka \u015fekilleri de vard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam dininde niyete, ki\u015finin Yaratan\u0131na, kendine ve toplumuna kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olmas\u0131na son derece \u00f6nem verildi\u011fi, din de kolayl\u0131k ilkesi \u00fczerine kuruldu\u011fu halde M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda bu t\u00fcr hileli yollar\u0131n g\u00fcndeme gelmi\u015f olmas\u0131 insan\u00ee zaaflardan kaynaklanabildi\u011fi gibi ilk d\u00f6nemlerden devral\u0131nan kural ve \u00f6l\u00e7\u00fclerin de\u011fi\u015fen toplumsal hayata ve \u015fartlara cevap veremez olu\u015fuyla da ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Nitekim, faiz konusunda klasik doktrinde yer alan kurallar\u0131n, faizden ka\u00e7\u0131nmada g\u00f6sterilmesi gereken titizli\u011fi vurgulayabilmek i\u00e7in yap\u0131lan \u00f6rneklendirmelerin, de\u011fi\u015fen iktisadi \u015fart ve ihtiya\u00e7lara tam mutab\u0131k olmay\u0131\u015f\u0131 ve kredi temini i\u00e7in alternatif kurum ve usullerin de geli\u015ftirilmemi\u015f olmas\u0131, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde devlet kontrol\u00fcnde bir mu\u00e2mele-i \u015fer’iyye uygulamas\u0131n\u0131n temel \u00e2milini te\u015fkil etmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Enflasyon-Faiz <\/span><\/strong>\u0130li\u015fkisi<\/span><\/strong><\/p>\n

Enflasyonun akidlere ve bor\u00e7 ili\u015fkilerine etkisi a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131ca ele al\u0131nacakt\u0131r. Faizin enflasyonla ili\u015fkisine gelince; paran\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yani ger\u00e7ek de\u011ferinin h\u0131zl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kaydetti\u011fi, enflasyonun \u00e7ok y\u00fcksek oranlarda seyretti\u011fi toplumlarda faiz, bu s\u0131n\u0131ra kadar paran\u0131n enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131ndaki eriyi\u015fini durdurucu bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6r\u00fclmekte, dolay\u0131s\u0131yla bilhassa dar ve orta gelirlinin faize y\u00f6nelmesinin \u00f6nemli bir sebebini de bu olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/em> Burada \u015fu sorulabilir: Enflasyon oran\u0131n\u0131 a\u015fmayan bir faiz oran\u0131 ger\u00e7ek faiz say\u0131l\u0131r m\u0131? Vade fark\u0131 ile banka faiz oranlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fkinin oldu\u011fu, enflasyonun bir sebebinin de faiz oldu\u011fu, faizin ger\u00e7ek k\u00e2r y\u00f6n\u00fc kadar ba\u015flang\u0131\u00e7taki niyet y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa, bu soruya a\u00e7\u0131k bir cevap vermek bir hayli g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir. Fakat her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda, ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirli bir miktar veya oran \u00fczerinden garanti edilen bir fazlal\u0131\u011f\u0131n faiz d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fctalaa edilmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak \u0130slam’da zarar vermek ve zarara zararla kar\u015f\u0131l\u0131k vermek yasak oldu\u011fundan, enflasyonun y\u00fcksek oldu\u011fu ortamlarda \u00f6d\u00fcn\u00e7 verilen paran\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferini koruyucu \u00f6nlemler almakta (mesela alt\u0131n gibi g\u00fcc\u00fcn\u00fc koruyabilen bir m\u00fcb\u00e2dele arac\u0131n\u0131 esas almakta veya \u00f6nceden bir fazla \u00f6demeyi \u015fart ko\u015fmaks\u0131z\u0131n \u00f6deme zaman\u0131nda enflasyon sebebiyle h\u00e2s\u0131l olan zarar\u0131n bu nispette tel\u00e2fi edilmesinde) sak\u0131nca yoktur.<\/span><\/strong><\/p>\n

Vade Fark\u0131-Faiz \u0130li\u015fkisi<\/span><\/strong><\/p>\n

Vadeli sat\u0131\u015f\u0131n c\u00e2iz olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusu a\u015fa\u011f\u0131da ele al\u0131nacakt\u0131r. Vadeli sat\u0131\u015fta vade kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 al\u0131nan fazlal\u0131\u011f\u0131n faizle ili\u015fkisi \u00f6teden beri \u0130slam hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131 me\u015fgul etmi\u015f bir konudur. Ancak klasik f\u0131k\u0131h k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki faiz anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ifade etmek gerekirse, faiz; paran\u0131n vade sebebiyle para kazanmas\u0131, vadeli sat\u0131\u015f ise; mal\u0131n vade sebebiyle pe\u015fin de\u011ferine g\u00f6re fazla paraya sat\u0131lmas\u0131 oldu\u011fundan faizle vade fark\u0131 aras\u0131nda fark bulundu\u011fu ve vade fark\u0131n\u0131n faiz olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc h\u00e2kim olmu\u015ftur. Di\u011fer bir anlat\u0131mla, fakihlerin faiz tan\u0131m\u0131 esas al\u0131n\u0131p \u015fekli ve objektif olarak bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, vadeli sat\u0131\u015flarda sat\u0131m s\u0131ras\u0131nda belirlenen ve sat\u0131m bedeline dahil olan vade fark\u0131n\u0131n faiz olarak nitelendirilmemesi gerekir.<\/em> Hanef\u00eeler de dahil fakihlerin \u00e7o\u011funlu\u011funun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu istikamettedir. Akidlerde d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frudur ve ki\u015filer kendi niyetleriyle ba\u015f ba\u015fa olup bunun sorumlulu\u011funu Allah’a kar\u015f\u0131 ta\u015f\u0131rlar.<\/span><\/strong><\/p>\n

Aralar\u0131nda baz\u0131 M\u00e2lik\u00eeler’in de bulundu\u011fu az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkil eden fakihler ise akidlerde niyet, saik ve \u00f6ze \u00f6nem verip vadeli sat\u0131\u015f\u0131, mal\u0131n pe\u015fin de\u011ferinin vadeli olarak daha y\u00fcksek bir de\u011ferle sat\u0131m\u0131 mahiyetinde g\u00f6r\u00fcr, bu sebeple de vade fark\u0131n\u0131 da bir t\u00fcr faiz sayar. Bu son g\u00f6r\u00fc\u015fte vadeli sat\u0131\u015fta aradan mal kald\u0131r\u0131l\u0131p para ile para mukayese edilmekte, taraflar\u0131n zihninde de bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bulundu\u011fu var say\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ticari hayat\u0131nda vade fark\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n sebebi ve hesaplanma y\u00f6ntemi dikkatlice izlendi\u011finde, bunun klasik doktrinde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, faiz \u015f\u00fcphesinden uzak oldu\u011funu s\u00f6ylemek bir hayli zorla\u015fmaktad\u0131r. Vade sebebiyle yap\u0131lan fazla \u00f6demenin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f bedelini enflasyonun olumsuz etkisine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7layan bir tedbir, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise beklemenin, \u00f6denmeme riskinin ve mahrum kal\u0131nan pe\u015fin k\u00e2r\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 mahiyetinde oldu\u011fu, bu sebeple de c\u00e2iz olaca\u011f\u0131 iddias\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011frudur. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bankalar\u0131n kredilere uygulad\u0131\u011f\u0131 ayl\u0131k faiz oranlar\u0131 ile piyasadaki ayl\u0131k vade fark\u0131 oranlar\u0131n\u0131n daima paralel seyretti\u011fi de g\u00f6zden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. K\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131tan finans kurumlar\u0131n\u0131n -ortak yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretimin g\u00fc\u00e7l\u00fckleri sebebiyle- gelirlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ticari faiz oran\u0131na paralel seyreden bu vade fark\u0131 uygulamas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 buna ilave edebiliriz. B\u00f6yle olunca, vade fark\u0131n\u0131n faizle hi\u00e7bir ili\u015fki ve ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek v\u00e2k\u0131aya uymamakta, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. Faiz ortadan kald\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a ekonomide ve ticari hayatta onun etkisinden uzak kalmak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Vade fark\u0131n\u0131n, hatta enflasyon oran\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n faizle ili\u015fkisi konusundaki bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n as\u0131l sebebi ise, faizin ne oldu\u011funun belirsizli\u011fidir. B\u00f6yle olunca, \u00f6ncelikli olarak faizin toplum genelini ve hukuk d\u00fczenini ilgilendirir tarzda tan\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fctlerin belirlenmesi gerekmektedir. Vade fark\u0131n\u0131n faizle ili\u015fkisi de, taraflar\u0131 vade fark\u0131na sevk eden sebeplere g\u00f6re subjektif nitelikte bir de\u011fer h\u00fckm\u00fcyle a\u00e7\u0131klanabilece\u011fi gibi, hukuk d\u00fczeninin belirleyece\u011fi objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re genel bir a\u00e7\u0131klamaya da t\u00e2bi tutulabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

De\u011ferlendirme<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam faizi yasaklarken sermayeyi m\u00fcstakil bir kazan\u00e7 vas\u0131tas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p emek ile birlikte \u00fcretim ve yat\u0131r\u0131ma girmeye te\u015fvik etmi\u015ftir. Toplumda yeni kredi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 olu\u015fturacak bir\u00e7ok kurumu te\u015fvik etmi\u015f, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 zihnen, ahl\u00e2ken buna haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da g\u00f6sterilen bu y\u00f6nde ad\u0131mlar at\u0131p faiz yerine yeni alternatif sistemler ve kredi imk\u00e2nlar\u0131 \u00fcretmeleri, bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak ba\u015fka kurumlar olu\u015fturmalar\u0131 gerekirdi. Bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ger\u00e7ek anlamda haks\u0131zl\u0131k edilmeyen ve haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fran\u0131lmayan ideal bir iktisadi hayata ge\u00e7ilemeyece\u011fi gibi faiz kap\u0131s\u0131n\u0131 zorlayan hileli yollar ve usuller de artacakt\u0131r. \u0130slam; dini-ahl\u00e2ki umdeleri, ilke ve prensipleri, emir ve yasaklar\u0131 ile kendi i\u00e7erisinde belli bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe sahip olup bunlar birbirini destekleyici ve tamamlay\u0131c\u0131 bir rol ve konuma sahiptir. Faiz yasa\u011f\u0131 da bu b\u00fct\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Toplum, \u0130slami hayat tarz\u0131na ve anlay\u0131\u015fa adapte olup sistem geli\u015fti\u011finde, haliyle faizin yerini alacak orijinal ve \u0130slami ilkelerle \u00e7at\u0131\u015fmayan m\u00fcesseseler kurulacak, faize hileli yollardan ula\u015fmaya ihtiya\u00e7 kalmayacakt\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda zaman zaman faiz konusunda g\u00f6r\u00fclen zorlamalar da herhalde bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn sa\u011flanamamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Faizsiz banka modeli de ancak b\u00f6yle bir ortamda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fama \u015fans\u0131 bulabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam \u00fclkeleri de dahil g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda ahl\u00e2ki ve dini hassasiyetin kaybedilmesine paralel olarak faizin h\u0131zla yayg\u0131nla\u015f\u0131p iktisad\u00ee hayat\u0131n \u00e2deta ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 bir ger\u00e7ektir.<\/span><\/em><\/strong> Ancak bundan sadece belli bir kesimin, mesel\u00e2 faizle bor\u00e7lanan bor\u00e7lunun, kredi alan yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. Faiz maliyete yans\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan bundan en \u00e7ok geni\u015f halk kitlesi zarar g\u00f6rmekte, sermayenin belli ellerde toplanmas\u0131 h\u0131zlanmakta, insanlar ac\u0131mas\u0131z ve barbarca bir m\u00fccadelenin i\u00e7ine itilmektedir. \u00d6te yandan y\u00fcksek faizle al\u0131nan kredilerle yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar ve giri\u015filen te\u015febb\u00fcsler beklenen k\u00e2r\u0131 vermedi\u011finde kapat\u0131l\u0131p sat\u0131lmakta, bundan da yine b\u00fcy\u00fck bir kesim zarar g\u00f6rmektedir. Haram kazan\u00e7la beslenen yeni nesiller dini emir ve yasaklara kar\u015f\u0131 daha kay\u0131ts\u0131z olmakta, netice itibariyle faiz; alan\u0131 da vereni de d\u00fcnyevi ve uhrev\u00ee bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131 ve \u0131st\u0131rapla, g\u00fcnah ve peri\u015fanl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmaktad\u0131r. \u015eu halde, Kur’an-\u0131 Kerim’in rib\u00e2 yasa\u011f\u0131 \u00fczerinde \u0131srarla durmas\u0131n\u0131n, bu k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011funu dikkatten uzak tutmamak gerekir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ancak, \u0130slam’\u0131n getirdi\u011fi faiz yasa\u011f\u0131yla ilgili olarak yukar\u0131da \u00f6zetlenen teorik bilgi ve yakla\u015f\u0131m\u0131 genel \u00e7er\u00e7eve olarak \u00e7izmek vazge\u00e7ilmez bir \u00f6nem ta\u015f\u0131makla birlikte, konunun g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131na uyarlanmas\u0131 ve toplumsal kalk\u0131nmada aktif bir \u00f6neme sahip sermaye birikimi ve yat\u0131r\u0131mlara finansal kaynak temini problemlerine \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131 da icap etmektedir. Bu itibarla, \u00e7a\u011f\u0131n biriken problemlerine \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ve alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeden sadece “faizin haram oldu\u011funu, faize yol a\u00e7an hilenin ve faiz \u015f\u00fcphesinin de faiz oldu\u011funu”<\/em> s\u00f6ylemek, haram\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131 ve a\u015f\u0131lmas\u0131 ya da dindar kesimin ekonomik hayattan uzak durarak pasif ve m\u00fctevaz\u0131 i\u015flerle yetinmesi gibi iki yanl\u0131\u015ftan birini yayg\u0131nla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Hatta \u0130slam toplumlar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman kesimin giderek ekonomik g\u00fcc\u00fc yitirmi\u015f ve bu g\u00fcc\u00fc gayr-\u0131 M\u00fcslimlere kapt\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir sebebi de faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131\u015f tarzlar\u0131 ve bu yasa\u011f\u0131n yerini dolduracak alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Faizin \u0130slam dininde kesin olarak yasakland\u0131\u011f\u0131 do\u011fru olmakla birlikte neyin art\u0131 de\u011fer oldu\u011fu, hangi usul ve \u00f6l\u00e7\u00fcde elde edilen fazlal\u0131\u011f\u0131n faiz olaca\u011f\u0131 ve yasak kapsam\u0131na girece\u011fi tart\u0131\u015fma ve yoruma a\u00e7\u0131k bir konudur.<\/em> Bu sebeple de bu hususta \u00f6teden beri farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerin ve yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n sergilendi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Di\u011fer bir anlat\u0131mla, faizin dinde yasaklanm\u0131\u015f olmas\u0131 birtak\u0131m hikmetlere mebni \u0130l\u00e2h\u00ee bir belirleme, bir y\u00f6n\u00fcyle taabb\u00fcd\u00ee bir h\u00fck\u00fcm olmakla birlikte faiz yasa\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7erik ve kapsam\u0131, konunun esasen mu\u00e2mel\u00e2t alan\u0131na girmesi sebebiyle ictihad\u00ee bir nitelik ta\u015f\u0131r.<\/em> Bu nedenle bir kimsenin, “g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6yle bir yasa\u011fa gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta faizi yasaklaman\u0131n mevcut ekonomik geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda do\u011fru bir yol olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131”<\/em> s\u00f6ylemesi \u0130slam’\u0131n a\u00e7\u0131k bir h\u00fckm\u00fcn\u00fc red ve ink\u00e2r etmesi anlam\u0131na gelir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bir M\u00fcsl\u00fcman \u00e2limin \u015fu veya bu t\u00fcr bir maddi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya art\u0131\u015f\u0131 faiz saymamas\u0131, faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r de\u011fil, o \u015feyin bu yasak kapsam\u0131na girmedi\u011fini belirleme olaca\u011f\u0131ndan tamamen farkl\u0131 bir durumdur. Bu itibarla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slam bilginleri aras\u0131nda yap\u0131lan faiz tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve bu arada ileri s\u00fcr\u00fclen farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131ma-tan\u0131mama \u015feklinde de\u011fil yasa\u011f\u0131n i\u00e7erik ve \u00e7er\u00e7evesini belirleme y\u00f6n\u00fcnde gayretler olarak nitelendirmek gerekir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, vade fark\u0131n\u0131 faiz d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fctalaa etmek, enflasyon fark\u0131n\u0131 faiz saymamak, faizsiz banka modelini ve mur\u00e2baha usul\u00fcn\u00fc \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak \u00e7ok bireysel ve mevzi\u00ee kalmakta, meseleyi \u00e7\u00f6zmeye yetmemektedir. Bunlar\u0131n faiz say\u0131lmas\u0131 ise hi\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. O takdirde iktisadi hayat cendere i\u00e7ine itilmi\u015f ve daha da zorla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan bir\u00e7ok \u00f6rt\u00fcl\u00fc faiz yolu kendili\u011finden a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Belki daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yol, faiz meselesini ilke olarak dinen haram olmas\u0131 itibariyle din\u00ee-\u015fer’\u00ee bir konu, insan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine ve haks\u0131z kazanca yol a\u00e7mas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle ahl\u00e2ki bir mesele olarak ele almak, mu\u00e2mel\u00e2ttan olmas\u0131, toplumsal hayat\u0131 ve hukuk d\u00fczenini yak\u0131ndan ilgilendirmesi sebebiyle de pozitif hukuk d\u00fczenine ve kanunla\u015ft\u0131rmaya taalluk eden bir konu olarak g\u00f6rmektir. Zaten sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u0130slam toplumunda da bu t\u00fcr konular, dini ve ahl\u00e2ki y\u00f6n\u00fcyle ferdi, yasal d\u00fczenlemeler itibariyle de mevcut hukuk d\u00fczenini ilgilendirdi\u011finden, \u0130slam hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n bu konudaki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerileri bireye y\u00f6nelik bir fetva olarak de\u011fil, kanunla\u015ft\u0131rmaya katk\u0131 sa\u011flayacak bir doktrin olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda belki de, klasik doktrindeki \u00f6l\u00e7\u00fclerden gerekiyorsa sarf\u0131nazar edilip faizin ne oldu\u011fu ve ne olmas\u0131 gerekti\u011fi hususunda iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n ve di\u011fer sosyal bilimcilerin katk\u0131lar\u0131n\u0131 da almak, b\u00f6ylece toplumun geneline y\u00f6nelik baz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcleri belirlemek m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Son \u00e7eyrek as\u0131r i\u00e7inde \u0130slam \u00fclkelerinde faiz konusunda \u00e7e\u015fitli konferans ve kongrenin yap\u0131lm\u0131\u015f ve milletleraras\u0131 baz\u0131 kararlar\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, bu konuda giderek yo\u011funla\u015f\u0131p derinle\u015fen ara\u015ft\u0131rmalar, dini bilgi ve kayg\u0131ya sahip ki\u015fi ve mercilerce yap\u0131lacak kanunla\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in de \u00f6nemli bir ad\u0131m olabilecek seviyededir.”<\/span><\/strong><\/p>\n

Oysa bu ifadeler ve bahaneler; ilim erbab\u0131 olarak kendi eksiklik ve beceriksizliklerini, h\u00e2\u015f\u00e2 dolayl\u0131 \u015fekilde Dinimize y\u00fcklemek gafletidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam’la “\u015eeriatlerin De\u011fi\u015fme”<\/em> d\u00f6nemi kapanm\u0131\u015f, yeni peygamber ihtiyac\u0131 “\u0130\u00e7tihatlar\u0131n De\u011fi\u015fme”<\/em> sistemiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’in en son inen Maide: 3<\/span><\/strong> “…(Zira) Bug\u00fcn size dininizi kem\u00e2le erdirdim, \u00fczerinizdeki nimetimi tamamlay\u0131verdim ve size din olarak \u0130slam’\u0131 se\u00e7ip-be\u011fendim…”<\/em><\/strong> <\/span>ayeti Dinde hi\u00e7bir konuda noksanl\u0131k b\u0131rak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve her hususta yeni \u015fartlara ve ihtiya\u00e7lara esas al\u0131nacak temel ve genel h\u00fck\u00fcmlerin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. \u0130\u015fte \u0130slam \u00e2limlerine d\u00fc\u015fen; bu de\u011fi\u015fmez \u0130lahi do\u011frulardan, Hz. Peygamber Efendimizin uygulamalar\u0131ndan ve uleman\u0131n \u00fczerinde icma ve ittifak ettikleri hususlardan yola \u00e7\u0131karak, de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen durumlara ve sorunlara uygun i\u00e7tihatlar yaparak, toplumu rahatlatacak yeni kurumlar ve kurallar ortaya koymakt\u0131r. Bunu ba\u015faracak ilmi ehliyet ve dirayetten, ciddi gayret ve cesaretten mahrum kafalar\u0131n h\u00e2\u015f\u00e2, dolayl\u0131 da olsa \u0130slam’\u0131 su\u00e7lay\u0131p Dinimizde a\u00e7\u0131kl\u0131k ve noksanl\u0131k varm\u0131\u015f gibi davranmalar\u0131 ve \u00e7areyi haramlara fetva uydurmakta aramalar\u0131… Bu bozuk ve B\u00e2t\u0131l sistemi ve y\u00f6netimleri de\u011fi\u015ftirip adil ve asil bir d\u00fczeni yerle\u015ftirmek konusundaki duyars\u0131z ve korkak tav\u0131rlar\u0131, \u00f6nemli bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’\u0131n kesin ve keskin ifadelerle haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Resul\u00fcllah’\u0131n (SAV) en a\u011f\u0131r tehditlerle yasaklay\u0131p k\u0131nad\u0131\u011f\u0131 FA\u0130Z’e, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda fetva uyduran ve \u00fcstelik <\/span><\/strong>“Kamu Yarar\u0131”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>sayan ve <\/span><\/strong>“devletle vatanda\u015f aras\u0131nda faizin cereyan etmeyece\u011fini, yani resmi banka ve kredi faizlerinin caizli\u011fini”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>savunan kimseler \u00e2lim midir, yoksa zalim midir? sorusu kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

“M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n (daha do\u011frusu ilim erbab\u0131n\u0131n) faiz yerine yeni alternatif sistemler ve kredi m\u00fcesseseleri \u00fcretmeleri, bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak ba\u015fka kurumlar geli\u015ftirmeleri gerekirdi.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/em>gibi do\u011fru tespit ve temenniler dile getirildi\u011fi halde, bu y\u00f6nde Rahmetli Erbakan Hocan\u0131n haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 Adil D\u00fczen’de faizsiz kredi sistemlerini g\u00fcndeme bile getirmemek ilim ve insaf ehline yak\u0131\u015f\u0131r m\u0131yd\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n

“…M\u00fcsl\u00fcman kesimin ekonomik g\u00fcc\u00fc yitirmi\u015f ve bu g\u00fcc\u00fc gayr-\u0131 M\u00fcslimlere kapt\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir sebebi de <\/span><\/em><\/strong>faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131\u015f tarzlar\u0131 <\/em><\/span><\/strong>ve bu yasa\u011f\u0131n yerini dolduracak alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretememi\u015f olmalar\u0131d\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>saptamalar\u0131n\u0131n son k\u0131sm\u0131 do\u011fru olmak ve ilim adam\u0131 ge\u00e7inenlerin acizli\u011fini ortaya koymakla beraber, sorunun “Faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131\u015f tarzlar\u0131ndan”<\/em> kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek ve daha da ileri giderek; “Faizin \u0130slam Dininde kesin olarak yasakland\u0131\u011f\u0131 do\u011fru olmakla birlikte, neyin art\u0131 de\u011fer oldu\u011fu, hangi us\u00fcl ve \u00f6l\u00e7\u00fcde elde edilen fazlal\u0131\u011f\u0131n faiz olaca\u011f\u0131 ve yasak kapsam\u0131nda say\u0131laca\u011f\u0131 ise yoruma ve tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k bir konudur!?”<\/em> yakla\u015f\u0131m\u0131, h\u00e2\u015f\u00e2 \u0130slam Dininde, helal ve haramlar\u0131n tespitinde bir eksiklik ve belirsizlik oldu\u011fu kanaatini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ki, bu tam bir sapt\u0131rma ve \u00e7arp\u0131tmad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu arada, zek\u00e2t da asl\u0131nda devlet eliyle toplanan ve belirlenen yerlere harcanan bir resmi vergi konumundad\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda seri \u00fcretim yapan fabrikalar\u0131n kendisinden de\u011fil, \u00e7\u0131kar\u0131p satt\u0131\u011f\u0131 mallardan vergi al\u0131n\u0131r. Az masrafla ve bolca \u00fcretilen sanayi mamullerinden ve fabrika=at\u00f6lye \u00fcretimlerinden, zirai gelirlere benzetilerek <\/span><\/strong>“Onda bir”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>oran\u0131nda vergi al\u0131n\u0131r. Ama maliyet girdileri ve i\u015f\u00e7ilik giderleri masrafl\u0131 bulunan ve pahal\u0131ya mal olan fabrika ve at\u00f6lye \u00fcr\u00fcnlerinden ise para ve alt\u0131n gibi <\/span><\/strong>“K\u0131rkta bir” <\/span><\/em><\/strong>oran\u0131nda, duruma g\u00f6re ya \u00fcretilen mal cinsinden, veya para olarak vergi al\u0131n\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Diyanet Vakf\u0131 \u0130lmihalinin bahse konu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ge\u00e7en:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ancak f\u0131k\u0131h bilginleri faizin kapsam\u0131 ve faizli i\u015flemlerin hukuki sonu\u00e7lar\u0131 konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koymu\u015flard\u0131r…”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“… Vadeden do\u011fan faiz ancak zaruret halinde caiz olabilirken, fazlal\u0131k faizi “rib’el-fadl” ihtiya\u00e7 halinde de m\u00fcbah olabilir…”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Bir grup \u0130slam \u00e2limi, kredi faizlerini emek-sermaye ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik bir nevi olarak de\u011ferlendirmekte, bir ba\u015fka grup ise g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fartlar\u0131n de\u011fi\u015fti\u011finden, faizli kredi kullan\u0131m\u0131nda zaruret ve kamu yarar\u0131 bulundu\u011fundan s\u00f6z etmektedir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“… Vadeli sat\u0131\u015flarda, sat\u0131m s\u0131ras\u0131nda belirlenen ve sat\u0131m bedeline dahil edilen vade fark\u0131n\u0131n faiz say\u0131lmamas\u0131 gerekir…” <\/span><\/em><\/strong>gibi ifadeler, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini nakletmek gibi g\u00f6sterilse de, M\u00fcsl\u00fcmanlar nazar\u0131nda faize mecburiyet, hatta me\u015fruiyet kazand\u0131rmaktan ba\u015fka i\u015fe yaramayacakt\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Bu \u015fekilde, do\u011frularla yanl\u0131\u015flar\u0131n harmanlan\u0131p aktar\u0131lmas\u0131, M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131racak, faizli sistemi benimsetmeye ba\u015flayacak, f\u0131rsat\u00e7\u0131 ve fesat\u00e7\u0131 m\u00fcnaf\u0131klara bahane haz\u0131rlayacakt\u0131r. Oysa ilmihal kitaplar\u0131, do\u011fru, doyurucu ve net ifadelerle yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Daha da \u00f6nemlisi m\u00fc’minleri faizci sistemden ve faizci y\u00f6netimlerden kurtar\u0131c\u0131 ve bu y\u00f6nde \u015fuur ve sorumluluk a\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadeler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tam aksine <\/span><\/strong>\u015fartlar ve ihtiya\u00e7lar bahane edilerek<\/span><\/em><\/strong> <\/span>faize mecburiyet hatta me\u015fruiyet kazand\u0131rmaya yarayacak yakla\u015f\u0131mlar, iman ve \u0130slam tahribat\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. \u0130lmihal kitaplar\u0131yla, \u00fcniversitelerdeki ve bilimsel mahfillerdeki tez programlar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma-tart\u0131\u015fma konular\u0131 elbette ve herhalde farkl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. M\u00fcnazara ve m\u00fcnaka\u015fa tarz\u0131nda ilmihal yazmak, safdil, gafil ve cahil kesimleri daha da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131p sapt\u0131racakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Asla unutmayal\u0131m ki; Diniyle d\u00fczeni uyu\u015fmayan toplumlar mutlaka yozla\u015f\u0131p yamukla\u015fmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam’\u0131n en do\u011fru ve do\u011fal \u015fekliyle anla\u015f\u0131lmas\u0131, ya\u015fanmas\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusunda milletimize rehberlik yapan, eserleri ve manevi \u00f6\u011fretileriyle h\u00e2l\u00e2 g\u00f6n\u00fcllerimize \u0131\u015f\u0131k tutan b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetlerin ortak hedefi; her alanda Tevhid d\u00fc\u015f\u00fcncesini h\u00e2kim k\u0131lmak ve vahdeti (birli\u011fi) sa\u011flamakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplumun: Diniyle d\u00fczeni, ahl\u00e2ki prensipleriyle siyasi projeleri, camide dinledikleriyle mektepte \u00f6\u011frendikleri e\u011fer birbirini tutmuyor, z\u0131tla\u015f\u0131p farkl\u0131la\u015f\u0131yorsa; bu durumda ya d\u00fczene uyup dinlerini yozla\u015ft\u0131racaklar veya dinlerine uyup d\u00fczenle \u00e7at\u0131\u015facaklar, her iki halde de huzursuz olacaklard\u0131r. \u00d6rne\u011fin; din faizi yasakl\u0131yor, ama ekonomi \u00e7ark\u0131 faize dayan\u0131yorsa… Din zinay\u0131 haram k\u0131l\u0131yor, d\u00fczen serbest b\u0131rak\u0131yor hatta te\u015fvik ediyorsa… Din kumar\u0131 g\u00fcnah say\u0131yor, d\u00fczen farkl\u0131 isimler alt\u0131nda me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131p umut kap\u0131s\u0131na \u00e7eviriyorsa… Din r\u00fc\u015fveti, zimmeti, rantiyeyi, hile ve sahtecili\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fcyor, ama d\u00fczen halk\u0131 bunlara mecbur ediyor ve siyaset bunlar\u0131 rahatl\u0131kla ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apta yapmak i\u00e7in en etkili bir ara\u00e7 say\u0131l\u0131yorsa… Din adaleti emrediyor ama d\u00fczen adam kay\u0131rma ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131 aklama \u00fczerine kurulmu\u015fsa… Bu durumda insanlar; a- Ya dinlerini b\u0131rakacaklar, b- Ya d\u00fczene ba\u015fkald\u0131r\u0131p isyanc\u0131 konumunda olacaklar, c- Veya genellikle hem dinlerini hem de d\u00fczenlerini idare edip m\u00fcnaf\u0131kla\u015facak; fikren M\u00fcsl\u00fcman fiilen Hristiyan gibi ya\u015famaya mecbur kalacaklard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan ve Diyanet Vakf\u0131 sorumlular\u0131ndan, ilmihal kitab\u0131ndaki bu yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lacak ve FA\u0130Z g\u00fcnah\u0131n\u0131 m\u00fcbahla\u015ft\u0131racak k\u0131sm\u0131n, mutlaka de\u011fi\u015ftirilip d\u00fczeltilerek konunun do\u011fru ve uygun alg\u0131lanmas\u0131na m\u00fcsait \u015fekilde yeniden yazd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 M\u00fcsl\u00fcman bir vatanda\u015f olarak istemek ve beklemek hakk\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi sizleri Faizi yasaklayan, bunun nedenlerini a\u00e7\u0131klayan ve bile bile Faizci Sistemi uygulayan ve her t\u00fcrl\u00fc imk\u00e2n ve iktidara sahip olduklar\u0131 halde bu zul\u00fcm ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemini kald\u0131rmayanlar\u0131n Allah ve Resul\u00fcne sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n kahr\u0131na u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren Bakara Suresi 275-276 ve 278-279 ayetlerinin mealleriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakal\u0131m:<\/span><\/strong><\/p>\n

275- “(Farkl\u0131 isimler ve sistemler i\u00e7erisinde ve \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde) <\/em>Faiz (riba) <\/em>yiyenler (ve faiz ekonomisini y\u00fcr\u00fctenler; d\u00fcnyada asla ayakta duramayacak, onurlu ve huzurlu ya\u015fayamayacak, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ise) <\/em>ancak \u015feytan \u00e7arpm\u0131\u015f (sara n\u00f6betine yakalanm\u0131\u015f) <\/em>olan\u0131n kalk\u0131\u015f\u0131 gibi, (Allah’\u0131n kahr\u0131na u\u011fram\u0131\u015f) <\/em>olmaktan ba\u015fka (bir tarzda) <\/em>kalkamayacaklard\u0131r. Bu, onlar\u0131n: ‘Al\u0131m-sat\u0131m da ancak faiz gibidir’ demelerinden (faizi hel\u00e2l g\u00f6rmelerinden ve faize fetva \u00fcretmelerinden) <\/em>dolay\u0131d\u0131r. Oysa Allah, al\u0131\u015fveri\u015fi hel\u00e2l, faizi haram k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle her kime Rabbinden bir uyar\u0131 ve yasaklama gelir de (faize) <\/em>bir son verirse, art\u0131k ge\u00e7mi\u015f (d\u00f6nemdeki uygulamalar\u0131 ve kazand\u0131klar\u0131) <\/em>kendisine kal\u0131r (ve ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r; bundan sonraki) <\/em>i\u015fi(nin ba\u015far\u0131s\u0131 ve bereketi) <\/em>de Allah’a aittir. (Devlet ona hel\u00e2l ve hay\u0131rl\u0131 kazan\u00e7 yollar\u0131 g\u00f6stermelidir.) <\/em>Kim de (cahili sisteme) <\/em>geri d\u00f6nerek (faizli muameleye devam ederse), <\/em>art\u0131k onlar ate\u015fin halk\u0131d\u0131r, orada s\u00fcrekli kalacaklard\u0131r. [Not: Bu ayette ‘Elleziy ye’k\u00fcl\u00fc-r riba’ (Faiz yiyen kimse) denmeyip; \u00e7o\u011ful olarak ‘Elleziyne ye’k\u00fclune-r riba’” (Faiz yiyen kimseler) buyrulmas\u0131, yani, ismi mevsul\u00fcn, cemi m\u00fczekker salim kal\u0131b\u0131 ile getirilmi\u015f bulunmas\u0131; as\u0131l tehlikeli ve tahrip edici FA\u0130Z’in, ferdi riba muamelesinden ziyade bug\u00fcnk\u00fc gibi bir sistem halinde ve resmi m\u00fcesseseler (Banka \u015fubeleri) eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen faiz cinsinin oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmek ama\u00e7l\u0131d\u0131r.]”<\/span><\/strong><\/p>\n

276- <\/em>“Allah, faizi (faizci sistemleri ve halka zulmeden h\u00fck\u00fcmetleri) <\/em>yok edip (iflasa ve ink\u0131raza s\u00fcr\u00fckler) <\/em>de, sadakalar\u0131 (servet ve \u00fcretim vergisi olan zek\u00e2t m\u00fcessesesini, yani Kur’an’a dayal\u0131 adil bir d\u00fczeni uygulayan cemiyet ve devletlerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve refah\u0131n\u0131 ise) <\/em>artt\u0131r\u0131r. (Bu nedenle adil devletin de faizi yasaklamas\u0131 laz\u0131md\u0131r.) <\/em>Allah, (faizi m\u00fcbah sayan) <\/em>g\u00fcnahk\u00e2r k\u00e2firlerin ve f\u0131rsat\u00e7\u0131 nank\u00f6rlerin hi\u00e7birini sevmez. (Onlar\u0131 hidayet ve inayetinden mahrum b\u0131rak\u0131r.)<\/em>”<\/span><\/strong><\/p>\n

278- <\/em>“Ey iman edenler! Allah’tan korkup (her t\u00fcrl\u00fc haram ve haks\u0131zl\u0131ktan) <\/em>sak\u0131n\u0131n ve e\u011fer (ger\u00e7ekten) <\/em>inanm\u0131\u015fsan\u0131z, faizden artakalan\u0131 (ana paran\u0131zdan fazlas\u0131n\u0131) <\/em>b\u0131rak\u0131n (faizci d\u00fczenden uzakla\u015f\u0131p kurtulmaya bak\u0131n).”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

279- <\/em>“\u015eayet b\u00f6yle yapmazsan\u0131z, (yani faizi, faizci d\u00fczenleri ve y\u00f6neticileri b\u0131rakmazsan\u0131z) <\/em>Allah’a ve Resul\u00fcne kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 (adil devlet ve h\u00fck\u00fcmet d\u00fczeninin temellerini y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131) <\/em>bilip anlay\u0131n (ve ona g\u00f6re davran\u0131n). <\/em>E\u011fer tevbe ederseniz, art\u0131k sermayeleriniz sizindir. (B\u00f6ylece) <\/em>Ne zulmetmi\u015f olursunuz, ne zulme u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f olursunuz. (\u00d6yle ise m\u00fc’minler faizsiz d\u00fczene ge\u00e7mek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.)”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Zaten Diyanet Vakf\u0131’n\u0131n haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 ilmihalin 1. Cilt 17 ve 18. sayfalar\u0131nda: <\/span><\/strong>“\u0130slam’\u0131n; 1-\u0130nan\u00e7, 2-\u0130badet, 3-Ahl\u00e2k gibi 3 unsurdan olu\u015ftu\u011fu”<\/span><\/em><\/strong> s\u00f6ylenerek, h\u00e2\u015f\u00e2 <\/span><\/strong>“\u0130slam’\u0131n hukuk temelinin, \u015feriat sistemi ve prensiplerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131”<\/span><\/em><\/strong> iddia edilecek kadar ger\u00e7ekler \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131p sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130nsanlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerini normatif olarak d\u00fczenleyen hukuk ise, dinin tan\u0131m\u0131nda ve unsurlar\u0131 i\u00e7inde yer almamakla birlikte, genel olarak din ile irtibatl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir ve dinin \u00fc\u00e7 temel unsurundan her biriyle ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 kurulabilir. Bu yakla\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ama\u00e7 olmayan hukuk\u00ee d\u00fczenlemeler, \u00f6zellikle ahl\u00e2ki h\u00fck\u00fcmlerin de\u011fi\u015fik zaman ve zeminlerde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine hizmet eden normatif d\u00fczenlemeler olmas\u0131 itibariyle belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde de\u011fi\u015fmeye ve dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n belirlemesine a\u00e7\u0131kt\u0131r. Esasen hukukun bi\u00e7imsel y\u00f6n\u00fcn\u00fcn, temel yap\u0131s\u0131 ve mahiyeti itibariyle ak\u0131l \u00fcst\u00fc ve dogmatik olan dinin kapsam\u0131nda yer almay\u0131\u015f\u0131n\u0131n anlam\u0131 da budur”<\/span><\/em><\/strong> (Bak: C.1 – Sh.18) yakla\u015f\u0131mlar\u0131 tam bir safsatad\u0131r. Ve hele: “Esasen hukukun bi\u00e7imsel y\u00f6n\u00fcn\u00fcn, temel yap\u0131s\u0131 ve mahiyeti itibariyle, ak\u0131l \u00fcst\u00fc ve dogmatik olan dinin kapsam\u0131nda yer almay\u0131\u015f\u0131n\u0131n anlam\u0131 da budur…”<\/em> denilerek a\u00e7\u0131k\u00e7a iftira edilmi\u015f ve gayet net ve kesin olan hukuk (\u015feriat) esaslar\u0131 ink\u00e2ra kalk\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (\u0130slam Dininde) “Hukukun bi\u00e7imsel y\u00f6n\u00fc…”<\/em> ifadesiyle, herhalde zahiri h\u00fck\u00fcmleri kastedilerek kapal\u0131 ve dolayl\u0131 \u015fekilde, \u0130slam’\u0131n temel hukuk kurallar\u0131 ve \u015feriat esaslar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaati olu\u015fturulmaya ve saf zihinler kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten Ha\u00e7l\u0131 Bat\u0131’n\u0131n, m\u00fc\u015fte\u015frik tak\u0131m\u0131n\u0131n ve bizdeki masonik m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zellikle yaymaya u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131: <\/span><\/strong>“\u0130slam’\u0131n bir hukuk sistemi ve \u015feriat d\u00fczeni bulunmad\u0131\u011f\u0131, hatta bir devlet disiplinine ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>yalan\u0131n\u0131 kafalara sokmakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Evet, i\u015fte bu zihniyetteki \u0130lahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n ve yap\u0131lanmalar\u0131n faize fetva ve k\u0131l\u0131f uydurma \u00e7abalar\u0131n\u0131n as\u0131l nedeni de b\u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 D\u0130YANET VAKFI’NIN: FA\u0130Z’E FETVA ARAYI\u015eLARI MI? \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dindar Kahramanlar\u0131n S\u0131r\u0131tan Korkakl\u0131\u011f\u0131 Konuya dindar kahraman olarak hava atan iktidar\u0131n, orta\u011f\u0131n\u0131n ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ayar\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 ortaya koyan \u00e7arp\u0131c\u0131 bir saptama ile ba\u015flayal\u0131m. 2021 Ramazan Bayram\u0131 namaz\u0131na giden m\u00fc’minler belki fark\u0131na bile varamam\u0131\u015flard\u0131; ne namaz \u00f6ncesi (Elaz\u0131\u011f’da) M\u00fcft\u00fc Bey taraf\u0131ndan yap\u0131lan vaaz\u00fc nasihatte ne de […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-6263","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6263"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6263\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}