\u00a0 <\/p>\n
\u0130slam toplumuna, her as\u0131rda g\u00fc\u00e7 ve ge\u00e7erlilik kazand\u0131ran iki kurum ve kavram vard\u0131r:<\/p>\n
1 – Cihat.<\/p>\n
2 – \u0130\u00e7tihad.<\/p>\n
C\u0130HAD<\/strong><\/p>\n Kur’an’da\u00a0 “cihad” genel olarak iki anlamda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n 1 – Milli savunma:<\/p>\n D\u0131\u015far\u0131dan sald\u0131racak d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 askeri ve silahl\u0131 cihad (Mukatele)<\/p>\n 2 – Hakk\u0131 koruma ve hayr\u0131 yayma:<\/p>\n \u00a0 <\/p>\n \u00dclke i\u00e7indeki ahlaki yozla\u015fmalara ve hukuki zorbal\u0131klara kar\u015f\u0131 ilmi ve siyasi y\u00f6nden yap\u0131lacak gayretlerdir.<\/p>\n Temel insan haklar\u0131n\u0131 korumaya ve evrensel hukuk kurallar\u0131n\u0131 uygulamaya y\u00f6nelik, bu t\u00fcr hizmetlerde asla kavgaya ve silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya izin yoktur. Bu davran\u0131\u015f sadece anar\u015fiye yol a\u00e7ar ki, bu toplum i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck felaket olur.<\/p>\n T\u00fcrkiye’miz i\u00e7in gerekli ve ge\u00e7erli olan cihad, “\u00f6rnek bir laikli\u011fin ve ger\u00e7ek bir demokrasinin yerle\u015fmesi, \u00fclkemizin ekonomik ve teknolojik y\u00f6nden geli\u015fmesi ve her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve sefalete son verilmesi” i\u00e7in yap\u0131lacak, giri\u015fim ve gayretlerdir.<\/p>\n Silahl\u0131 savunma ve sava\u015f konusunda bile, Kur’an insani ve vicdani kurallar koymu\u015f, masum halk\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n, ihtiyarlar\u0131n, hayvanlar\u0131n, a\u011fa\u00e7lar\u0131n ve do\u011fan\u0131n zarar g\u00f6rmesine m\u00fcsaade etmemi\u015ftir.<\/p>\n Kur’an t\u00fcm hayat\u0131 ku\u015fatan, fert ve toplumun (maddi ve manevi) her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ilahi program ve prensipler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bir ba\u015fka deyimle Kur’an; F\u0131trat dini olan \u0130slam’\u0131n temel kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130CT\u0130HAT:<\/strong><\/p>\n \u0130slam’\u0131n di\u011fer dinlere ve d\u00fczenlere kar\u015f\u0131 en \u00f6nemli \u00f6zellik ve \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerinden birisi de, i\u00e7tihad sistemini getirmi\u015f ve geli\u015ftirmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kuran-\u0131 Kerim, her zaman i\u00e7in gerekli ve ge\u00e7erli olacak “mutlak do\u011frular\u0131” ve “mutlak yanl\u0131\u015flar\u0131” bildirmi\u015f, Hz. Peygamber Efendimiz ise bunlar\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve uygulanmas\u0131na yarayacak genel ve temel prensipleri, \u00f6rneklerle g\u00f6stermi\u015ftir. Kuran ifadelerinde “resmiyet”, hadislerde ise “samimiyet” g\u00f6ze \u00e7arpar.<\/p>\n Ayr\u0131ca, Kuran ve s\u00fcnnette a\u00e7\u0131k cevab\u0131 bulunmayan baz\u0131 konularda da:<\/p>\n a – De\u011fi\u015fik zamanlarda,<\/p>\n b – De\u011fi\u015fik mekanlarda,<\/p>\n c – Farkl\u0131 alimlerin,<\/p>\n d – Farkl\u0131 metotlarla,<\/p>\n Hep ayn\u0131 neticeye varmalar\u0131 ise “\u0130cma” dedi\u011fimiz “Mutlak h\u00fck\u00fcm” leri do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n \u0130\u015fte Kur’an’\u0131, s\u00fcnneti ve icmay\u0131 esas alarak ve de Ehl-i s\u00fcnnetin temel kurallar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, yeni ortaya \u00e7\u0131kan ilmi, siyasi, iktisadi ve ahlaki sorunlara, \u0130slami \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7areler bulma cehdine ve ciddiyetine i\u00e7tihat diyoruz.<\/p>\n Bu i\u00e7tihat kurumu ve kolayl\u0131\u011f\u0131 sayesindedir ki, \u0130slam, geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011flar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131na cevap verebilen “diri ve dinamik bir din” olma \u00f6zelli\u011fine kavu\u015fmu\u015ftur. \u0130\u00e7tihat kavram\u0131n\u0131 ve kurumunu bizzat Hz. Peygamber (S.A.V.) getirmi\u015f, tatbik etmi\u015f, ashab\u0131na da tavsiye ve te\u015fvik etmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130\u00e7tihat kurumu k\u00f6rletildikten ve nihayet kapat\u0131ld\u0131ktan sonrad\u0131r ki, \u0130slam dar kal\u0131plar i\u00e7erisine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cazibesini yitirmi\u015f \u00f6l\u00fc prensipler y\u0131\u011f\u0131n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n \u0130slam’da, Kuran, “Mutlak delil”, s\u00fcnnet, “Delil” , icma ise, “Mutlak h\u00fck\u00fcm” d\u00fcr. \u0130\u00e7tihat ise, bu g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na g\u00f6re m\u00fcnasip ve do\u011fru say\u0131lan, ancak \u015fartlar\u0131n ve ihtiya\u00e7lar\u0131n geli\u015fmesiyle “de\u011fi\u015febilme \u00f6zelli\u011fi ve esnekli\u011fi” bulunan ilmi k\u0131yas, kanaat ve h\u00fck\u00fcmlerdir. Ebette \u015fartlar de\u011fi\u015fmedik\u00e7e veya daha m\u00fckemmeli, delilleriyle g\u00f6sterilmedik\u00e7e i\u00e7tihatlar da sahiplerini ve tabilerini ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn; \u00f6zellikle sosyal, siyasal ve ekonomik hayat, birka\u00e7 as\u0131r \u00f6ncesiyle asla k\u0131yaslanamayacak boyuttaki b\u00fcy\u00fck yenilik ve de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bunlara uygun, hayata y\u00f6n ve \u015fekil verecek yeni i\u00e7tihatlara mutlak ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Aksi halde ya m\u00fcsl\u00fcman bug\u00fcnk\u00fc hayattan ve toplumdan uzakla\u015f\u0131p, ma\u011fara hayat\u0131 ya\u015fayacak veya daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc, sosyal bir varl\u0131k olarak mevcut bozuk \u015fartlara uyum sa\u011flayarak dinden soyutlanacakt\u0131r.<\/p>\n Ancak \u0130slami kurallar, \u00f6nceden haz\u0131rlan\u0131p, toplumu o kal\u0131plara uydurmaktan ziyade, ya\u015fanan hayat i\u00e7inde olu\u015fan ve olgunla\u015fan bir yap\u0131ya sahiptir. Yani, her \u015feyden \u00f6nce, genel ve temel esaslar\u0131 uygulayacak bir “otorite” ye ve bir “h\u00fcrriyet ortam\u0131na” ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z otoritenin ve yetkili g\u00fcc\u00fcn olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in de “cihat” konusu g\u00fcndeme gelmektedir.<\/p>\n Efendimizin, Medine’ye Hicret edip ba\u011f\u0131ms\u0131z site devletini kurmadan, yani h\u00fck\u00fcmleri tatbik edecek bir g\u00fc\u00e7 ve otoriteye sahip\u00a0 olmadan, ahkam ayetlerinin gelmemi\u015f olmas\u0131, hep bu hikmete dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn bir k\u0131s\u0131m ilim erbab\u0131n\u0131n, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u015fartlar\u0131na ve insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na \u0130slami \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7areler bulma yolundaki gayret ve ciddiyetlerini ve ilmi faaliyetlerini takdirle kar\u015f\u0131l\u0131yor, ancak ayn\u0131 zevat\u0131n mutlaka yap\u0131lmas\u0131 ve ba\u015far\u0131lmas\u0131 gereken siyasi hizmetlerin \u00f6neminden ve bu hizmet i\u00e7indeki g\u00f6revinden habersiz ve ilgisiz g\u00f6r\u00fcnmelerine ise, hayret ediyor ve \u00fcz\u00fcl\u00fcyoruz.<\/p>\n Zira, tam bir adalet ve h\u00fcrriyet nizam\u0131 kurulmadan ilmi, ahlaki, siyasi ve iktisadi kurum ve kurulu\u015flar, temel insan haklar\u0131na ve evrensel hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re yeniden ayarlanmadan , bizim ilmi ve i\u00e7tihadi \u00e7al\u0131\u015fma ve haz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n tamam\u0131 sadece kitaplarda kalan bir “nazariye” olmaktan ileri gitmeyecektir.<\/p>\n Ayr\u0131ca bu ilmi ve \u0130slami i\u00e7tihatlar\u0131m\u0131z\u0131n isabet oran\u0131 da, ancak fiilen uygulama safhas\u0131nda anla\u015f\u0131lacak, bunlar\u0131n\u00a0 eksi\u011fi, fazlas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacak ve y\u00fcr\u00fcyen sistem i\u00e7erisinde olgunla\u015farak do\u011fruluk ve uygunluk kazanacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6yle, kimseye “Oh ne g\u00fczel bir sistem geli\u015ftirmi\u015fsiniz, haydi gelin bunu l\u00fctfen uygulay\u0131n.” demeyeceklerine g\u00f6re de, her hal\u00fckarda “huzur ve h\u00fcrriyet ortam\u0131n\u0131n” kurulmas\u0131 i\u00e7in siyasi hizmetlere ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n Bu hizmetler ise, ancak bir liderin \u00f6nderli\u011finde, te\u015fkilat d\u00fczeni ve disiplininde ba\u015far\u0131lacak\u00a0 i\u015flerdir. Te\u015fkilats\u0131z, itaats\u0131z, disiplinsiz ve gayretsiz, ba\u015f\u0131bo\u015f bir hizmet nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Velhas\u0131l, hi\u00e7 kimse bug\u00fcnk\u00fc siyasi hizmet ve mesuliyetten kendisini m\u00fcsta\u011fni sayamaz. Hi\u00e7 kimse \u00fclke sorunlar\u0131na ilgisiz kalamaz ve sorumsuz davranamaz.<\/p>\n Ehliyetli zevat\u0131n ilmi haz\u0131rl\u0131k ve hizmetleri ise ancak bu\u00a0 hizmetlerle irtibat ve isti\u015fareleri olmak \u015fart\u0131yla anlam kazan\u0131r, \u00f6rnek ve ger\u00e7ek bir demokratik d\u00fczen kurulduktan sonra amac\u0131na ula\u015f\u0131r.<\/p>\n Zira ilim, fayda i\u00e7indir. Faydal\u0131 ilim ise, onunla amel edilebilen ilimdir. Tatbik imkan\u0131 olmayan, yani iktidar\u0131 bulunmayan ve kitaplarda k\u00fcflenme\u011fe mahkum olan bir ilim ise, bir nevi faydas\u0131z ilimdir ve sadece bir varsay\u0131md\u0131r. Faydas\u0131z, yani tatbiki imkans\u0131z bir ilimden Allah’a s\u0131\u011f\u0131nmak laz\u0131md\u0131r: \u0130slami gayelerinizin ve ilmi gayretlerimizin hayat bulmas\u0131, yani hayata uygulanmas\u0131 da, ancak ve yaln\u0131z cihatla, yani \u00e7al\u0131\u015fmakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r…<\/p>\n Ahlaki ve demokratik olgunla\u015fmay\u0131, sosyal bar\u0131\u015f\u0131, ekonomik ve teknolojik kalk\u0131nmay\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lan hizmetlerin cihad sevab\u0131 kazand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak i\u00e7in “siyasi ve fikri cihat” kavram\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yoksa isyan, ihtilal, kavga ve karga\u015fa gibi \u015feyler yanl\u0131\u015ft\u0131r ve haramd\u0131r.<\/p>\n \u0130\u00c7T\u0130HAD\u00a0 KAPISI:<\/strong><\/p>\n \u0130\u00e7tihat;<\/strong> Kitap ve s\u00fcnnet (Kuran ve Hadis) gibi iki sabit (de\u011fi\u015fmez) kaynakla; icma, k\u0131yas, ihtihsan, mesalih-i m\u00fcrsele, \u00f6rf ve adet gibi di\u011fer delilleri esas alarak, dini ve d\u00fcnyevi konularda kanun ve kurallar \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, alimlerin ve hukuk bilginlerinin b\u00fct\u00fcn cehd\u00fc gayretini sarf etmesi i\u015fidir.<\/p>\n \u0130cma: <\/strong>Hukuk bilginleri ve din alimlerince, bir konuda ittifak olu\u015fturulmas\u0131 ve ortak karar birli\u011fine var\u0131lmas\u0131.<\/p>\n K\u0131yas: <\/strong>Benzer konular\u0131 ve sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak suretiyle, gerekli ve ge\u00e7erli sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131.<\/p>\n \u0130stihsan: <\/strong>Aklen ve ahlaken g\u00fczel bulunan, hay\u0131rl\u0131 ve yararl\u0131 yorum ve yap\u0131lanmalar\u0131n ortaya konulmas\u0131.<\/p>\n Mesalihi M\u00fcrsele: <\/strong>Toplumun genel maslahat ve menfaatini g\u00f6zeterek, zorluklar\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve sorunlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131.<\/p>\n \u00d6rf ve Adet: <\/strong>Toplumlar\u0131n, tarihi deneyimler ve k\u00fclt\u00fcrel birikimler sonucu benimsedi\u011fi, gelenek ve g\u00f6reneklerle bi\u00e7imlendirdi\u011fi, \u0130slama ayk\u0131r\u0131 olmayan ya\u015fam tarz\u0131na ve standartlar\u0131na uygun kanunlar yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130\u00e7tihat kap\u0131s\u0131 k\u0131yamete kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r ve her as\u0131rda m\u00fc\u00e7tehid ve m\u00fcceddit alimler mutlaka \u00e7\u0131kacakt\u0131r.[1]<\/a><\/p>\n Zira \u0130slam k\u0131yamete kadar geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen b\u00fct\u00fcn zaman ve mekanlar\u0131n, her s\u0131n\u0131f ve seviyeden b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n hak dini ve hayat disiplinidir. “Zaman ve mekanlar\u0131n de\u011fi\u015fmesi ile ahkam\u0131n (h\u00fck\u00fcm ve kanunlar\u0131n) da de\u011fi\u015fmesi inkar edilemez.” (Mecelle) bir genel kurald\u0131r.<\/p>\n Evet i\u00e7tihat toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131na \u00e7are \u00fcretmek ve sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmek i\u00e7in a\u00e7\u0131lan bir yoldur ve \u0130slam bu yolu devaml\u0131 a\u00e7\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n Elbette itikad ve ibadet konular\u0131nda yeni ve keyfi i\u00e7tihadlara asla gerek olmad\u0131\u011f\u0131 gibi “Mevridi Nasda (hakk\u0131nda ayet ve hadiste kesin delil bulunan konularda) da i\u00e7tihada mesa\u011f (izin ve ihtiya\u00e7) zaten yoktur.”[2]<\/a><\/p>\n Ancak Kuran ve s\u00fcnnetin temel esaslar\u0131na ve dinin genel ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak, iktisad, ticaret ve siyaset gibi muamelat konular\u0131nda, de\u011fi\u015fen hayat \u015fartlar\u0131na uygun olarak, yeni i\u00e7tihadlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Akli selime, m\u00fcsbet ilme, tarihi tecr\u00fcbelere ve haz\u0131r bat\u0131 medeniyetinin birikimlerine, evrensel hukuk kaidelerine, \u00f6rf, adet ve geleneklerimize ve milli b\u00fcnyemize uygun yeni ve yeterli d\u00fczenlemeler elbette laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n \u015eu husus asla unutulmamal\u0131d\u0131r: \u0130slam’da k\u0131yamete kadar asla de\u011fi\u015fmeyecek ve h\u00fckm\u00fc devam edecek olan sadece Kuran ve s\u00fcnnettir. Kuran ve s\u00fcnnetin farkl\u0131 zamanlardaki yorumlar\u0131, tevil ve tefsiri ise “sabit do\u011frular” de\u011fildir, de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n Ehli s\u00fcnnetin m\u00fc\u00e7tehid mezheb imamlar\u0131n\u0131n bir \u00e7o\u011funun, daha \u00f6nceki i\u00e7tihad ve kararlar\u0131ndan d\u00f6nm\u00fc\u015f olduklar\u0131n\u0131 ve en yak\u0131n talebelerinin hen\u00fcz kendi sa\u011fl\u0131klar\u0131nda bile bir \u00e7ok konuda \u00fcstadlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131klar\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 i\u00e7tihatlarda bulunduklar\u0131n\u0131 ve bu tav\u0131rlar\u0131n da gayet tabii say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek ve kabullenmek durumunday\u0131z.<\/p>\n Evet de\u011fi\u015fmeyen “mutlak do\u011frular” yaln\u0131z\u00a0 Kuran ve s\u00fcnnettir. Ve m\u00fc\u00e7tehid ehli s\u00fcnnet imamlar\u0131n\u0131n, \u0130slam’\u0131n as\u0131l ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in ortaya koyduklar\u0131 temel usul, metod ve prensiplerdir.<\/p>\n Yoksa kitap ve s\u00fcnnetten anla\u015f\u0131lan manalar, fetvalar, teviller, tefsirler, eserler “mutlak ve de\u011fi\u015fmez do\u011frular” olmay\u0131p sadece mukayyet (zaman ve mekanlar\u0131n kendi \u00f6zel \u015fartlar\u0131 ile kay\u0131tl\u0131) ve de\u011fi\u015febilen do\u011frulard\u0131r.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Emevi ve Abbasi ulemas\u0131, Kuran ve s\u00fcnnet’i esas alarak kendi d\u00f6nemlerinin \u015fartlar\u0131na uygun bir vergi ve toprak sistemi olu\u015fturmu\u015f. Daha sonra gelen Sel\u00e7uklu ulemas\u0131, onlar\u0131n bu sistemini kendi devir ve durumlar\u0131na uygun g\u00f6rmedi\u011finden, yine Kuran ve s\u00fcnneti esas alarak ve mezheb imamlar\u0131n\u0131n us\u00fcl ve kaidelerinden yararlanarak ayr\u0131 bir vergi ve toprak sistemi geli\u015ftirmi\u015flerdir. Daha sonra gelen Osmanl\u0131 ulemas\u0131 ise, de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen kendi \u00f6zel \u015fartlar\u0131na uygun daha ba\u015fka bir vergi ve toprak sistemi \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve uygulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u015eimdi o d\u00f6nemlerin kendi \u00f6zel \u015fartlar\u0131na ve s\u0131n\u0131rl\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f vergi kurum ve kurallar\u0131n\u0131, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcze aynen uygulamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, muamelat konular\u0131nda o g\u00fcnler i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f (F\u0131k\u0131h) hukuk kitaplar\u0131yla bu g\u00fcnk\u00fc devletleri aynen y\u00f6netmeye kalk\u0131\u015fmak, geli\u015fmi\u015f bir genci bebeklik elbiselerine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya u\u011fra\u015fmaktan farks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n O devirlerde, bir usta ile iki \u00e7\u0131ra\u011f\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyelerin yerini, bug\u00fcn on binlerce insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 dev fabrikalar alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcretim ve t\u00fcketim vas\u0131talar\u0131 ve hayat standartlar\u0131, oldukca de\u011fi\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir. Siyaset, ticaret, sanat, sanayi, tar\u0131m ve teknoloji konular\u0131nda yepyeni meseleler, karma\u015f\u0131k problemler ve uluslar aras\u0131 m\u00fcnasebetlerde \u00e7ok farkl\u0131 ve \u00e7ok boyutlu durumlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen durumlar\u0131, ilim ve ak\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re yeniden de\u011ferlendirecek, ihtiya\u00e7 ve ihtilaflar\u0131 \u00e7\u00f6zecek “yeni i\u00e7tihadlar” gerekmektedir.<\/p>\n Aleyhissalat\u00fc Vesselam Efendimiz “(uygulama alan\u0131 ve yararlanma imkan\u0131 bulunmayan ve \u00fcmmetin derdine derman olmayan) faydas\u0131z ilimden Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131yordu. (Hadis)<\/p>\n Bug\u00fcn i\u00e7in ge\u00e7erli ve yeterli bulunmayan, maddi ve manevi sorunlar\u0131m\u0131za \u00e7are olmayan kuru s\u00f6zleri ezberlemek de, bir nevi faydas\u0131z bir ilim ve beyhude bir emektir.<\/p>\n Resulullah (S.A.V.) Hazretleri bir hadisinde \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r.<\/p>\n “(Anlamadan ve ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap \u00e7\u0131karamadan) okuyup tekrarlamak Kuran de\u011fildir. (Ba\u015fka insanlara ve farkl\u0131 d\u00f6nemlere ait bilgi ve becerileri ezberleyip) nakletmek ise ilim de\u011fildir. Kuran (dan o g\u00fcn i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan mana ve yorumlar\u0131 \u00e7\u0131karmak) bir hidayet meselesi, (ger\u00e7ek ve ge\u00e7erli) ilim ise, ancak \u00f6zel bir dirayet, kabiliyet ve marifet i\u015fidir. [3]<\/a><\/p>\n \u0130mam-\u0131 Azam Hazretleri “Kuran ve hadis \u00f6\u011frenip, f\u0131k\u0131h ve i\u00e7tihad bilmeyen kimse, \u00e7e\u015fitli hammaddeleri toplay\u0131p, ama ila\u00e7 yapmas\u0131n\u0131 bilmeyen kimse gibidir. \u00c7ok zengin bir ecza deposuna sahip olsa bile, hangi ila\u00e7lar\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi hastal\u0131\u011fa yarayaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez.”[4]<\/a> buyurmakla bu ger\u00e7e\u011fi ne kadar g\u00fczel ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n Evet bug\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 zillet ve esaretten kurtulu\u015f yollar\u0131 nelerdir? Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin \u00f6zel \u015fartlar\u0131na uygun esaslar nas\u0131l belirlenecektir? Siyasi ve sosyal hizmet te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n program ve prensipleri neler olacakt\u0131r? Adil bir d\u00fczen de faizsiz banka, kredi, \u015firketler, para, \u00e7ek ve senetlerle ilgili ekonomi d\u00fcnyas\u0131… \u0130\u015f\u00e7i, i\u015f veren, vatanda\u015f – devlet m\u00fcnasebetleri, emek ve \u00fccret politikas\u0131… Hak ve sorumluluklar\u0131 ayarlayan idari ve siyasi yap\u0131lanma nas\u0131l olu\u015facakt\u0131r? Adil ve dengeli bir d\u00fczen nas\u0131l kurulacakt\u0131r?<\/p>\n \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131nda, \u0130slam Birle\u015fmi\u015f Milletleri, \u0130slam Ortak Pazar\u0131, Ortak \u0130slam Dinar\u0131, Ortak Savunma Pakt\u0131 gibi te\u015fkilatlar nas\u0131l kurulacak ve hangi esaslara g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r? Devletler aras\u0131 m\u00fcnasebetler hangi \u00f6l\u00e7\u00fclere dayanacak, k\u0131sacas\u0131 yeni bir d\u00fcnya nas\u0131l kurulacak ve bu \u00f6zlenen d\u00fcnyan\u0131n hukuki, siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 ve anayasas\u0131 nas\u0131l haz\u0131rlanacakt\u0131r?<\/p>\n \u0130\u015fte bug\u00fcn, bir tak\u0131m kuru bilgileri ezberlemi\u015f, malumat depolar\u0131ndan ziyade, yukar\u0131da arz etti\u011fimiz sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7arelerini \u00fcretebilen, ilmi dirayet ve \u0130slam’i siyaset sahibi zatlara ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r. Yeri gelmi\u015fken hat\u0131rlatal\u0131m ki;<\/p>\n \u0130slami kurallar genel olarak iki k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r<\/p>\n 1 – Sabit ve de\u011fi\u015fmez kurallar :<\/strong> Bunlar zaman ve mekan\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle veya fakihlerin i\u00e7tihadiyle asla de\u011fi\u015ftirilemeyen temel esaslard\u0131r. Namaz, oru\u00e7, zekat, hac ve cihat gibi farzlar\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, i\u00e7ki, kumar, zina, faiz gibi haramlar\u0131n yasakl\u0131l\u0131\u011f\u0131, be\u015f temel insan hakk\u0131na, yani; can, mal ve namus emniyetine, din ve d\u00fc\u015f\u00fcnce h\u00fcrriyetine y\u00f6nelik su\u00e7lar\u0131n cezas\u0131 ve \u015fartlar\u0131 gibi kesin durumlarda gerek say\u0131 ve \u015fekil y\u00f6n\u00fcnden, gerekse zaman ve mekan y\u00f6n\u00fcnden olsun hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lamaz…<\/p>\n “Mevridi nas’da i\u00e7tihada mesa\u011f yoktur.” (Mecelle) Yani hakk\u0131nda ayet, hadis ve icmadan kesin delil bulunan konularda ictihada ve de\u011fi\u015fikli\u011fe asla izin ve ihtiya\u00e7 yoktur.<\/p>\n 2 – Zaman\u0131n, mekan\u0131n ve \u015fartlar\u0131n durumuna g\u00f6re<\/strong>, genel maslahat ve mecburiyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015febilen h\u00fck\u00fcmler: Siyasi ve idari\u00a0 yap\u0131lanma bi\u00e7imi. \u00d6rf ve adetlerle ve geli\u015fen medeniyetlerle belirlenen ticari ve s\u0131nai kurum ve kurallar, de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen ekonomik ve sosyal \u015fartlara g\u00f6re \u015fekillenen g\u00fcnl\u00fck hayat standartlar\u0131 gibi konulardaki h\u00fck\u00fcmler ise de\u011fi\u015fmeye ve yenile\u015fmeye a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmlerdir.<\/p>\n Maliki imamlar\u0131ndan El-Karafi “El – \u0130hkam” adl\u0131 eserinde “\u00f6rf ve adetlere dayal\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin, bu \u00f6rf ve adetler de\u011fi\u015fti\u011fi halde, hala sabit kalmas\u0131n\u0131 ve de\u011fi\u015fmemesini icmaya ve dinin amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 buldu\u011funu” s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n Hicri on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc as\u0131rda ya\u015fayan ve son d\u00f6nem Hanefi ulemas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fcklerinden say\u0131lan \u0130bni Abidin “Ne\u015fru’l Arf fi Binai Ba’dil\u00a0 Ahkami alal \u00f6rf” adl\u0131 risalesinde, Hanefi fakihlerinin, de\u011fi\u015fik zaman ve \u015fartlarda, ama ayn\u0131 konuda verdikleri de\u011fi\u015fik fetvalar\u0131 s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. [5]<\/a>\u00a0\u00a0<\/p>\n \u0130bmi Kayyim el-Cevziyye ise:<\/p>\n “E\u011fer bu gibi h\u00fck\u00fcmler esnek olmay\u0131p sabit kalsayd\u0131, bir\u00e7ok konuda adalet zulme, rahmet zahmete, yarar zarara, maslahat me\u015fakkate d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Bu ise \u0130slam’\u0131n \u00f6z\u00fcne tamamen, ayk\u0131r\u0131d\u0131r” demi\u015ftir.[6]<\/a> Bu nedenlerden dolay\u0131d\u0131r ki “Zamanlar\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle ahkam\u0131n de\u011fi\u015fmesi de inkar edilemez” (Mecelle) esas\u0131 bir kaide-i k\u00fclliye halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u015eimdi \u0130slam toplumu i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlike olu\u015fturan iki hususu arz edelim.<\/p>\n A – Birinci tehlike<\/strong>: Dinin de\u011fi\u015fmez ve de\u011ferini yitirmez nitelikteki temel kurallar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, yozla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya hepten y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131larak yerine bozuk veya uydurma \u015feylerin konulmas\u0131 ve uygulanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Dinde reform hevesleriyle yap\u0131lan bu gibi tatbikat ve tahribatlar sonucu \u0130slam toplumu dejenere edilmi\u015f, b\u00fct\u00fcn de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcleri de\u011fi\u015fmi\u015f, helal – haram d\u00fc\u015f\u00fcncesi kalkm\u0131\u015f, ahiret ve mesuliyet duygusu y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131k ve ahlaks\u0131zl\u0131k yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dini disiplinden ve ahlaki de\u011ferlerden kopar\u0131lan insanlar, huysuz ve huzursuz kalabal\u0131klar halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n “Yarat\u0131l\u0131\u015f gayesi Allah’a ibadettir. \u0130badet ise yaratana h\u00fcrmet, yarat\u0131lana\u00a0 ise merhamettir” d\u00fcsturu ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi unutulmu\u015f, \u015fuurlu ve huzurlu bir \u0130slam toplumu y\u0131k\u0131larak, geride k\u00f6k\u00fcne ve \u00f6z\u00fcne yabanc\u0131, bencil ve bunal\u0131ml\u0131, gayesiz ve gayretsiz kalabal\u0131klar b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131n, geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, ve ba\u015fka \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n birinci sebebi budur. Yani \u0130slami anlay\u0131\u015f ve ahlaktan uzakla\u015fm\u0131\u015f, daha do\u011frusu uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r.<\/p>\n B – \u0130slam toplumu i\u00e7in ikinci \u00f6nemli tehlike ise;<\/strong> \u015eartlara ve ihtiya\u00e7lara g\u00f6re de\u011fi\u015fme, geli\u015fme ve g\u00fczelle\u015fme, yani basitten m\u00fckemmele do\u011fru evrimle\u015fme \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan konularda, k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131n, donuklu\u011fun ve duraklaman\u0131n ba\u015f g\u00f6stermesi, taassup ve taklit\u00e7ili\u011fin ve kuru \u015fekilcili\u011fin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bunun sonucu, durgunla\u015fan su gibi, \u0130slam toplumu giderek i\u00e7ten i\u00e7e koku\u015fmaya ve \u00e7\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k iman ve do\u011frulu\u011fun yerini sap\u0131kl\u0131k ve sahtekarl\u0131klar, hareket ve bereketin yerini uyu\u015fukluk ve kolayc\u0131l\u0131klar, izzet ve asaletin yerini zillet ve horluklar kaplam\u0131\u015ft\u0131r. Ruh’da Cihad\u0131n, f\u0131k\u0131hta i\u00e7tihad\u0131n, ilimde icad\u0131n, toplumda vicdan\u0131n, ahlakta asaletin, sanat ve sanayide teknolojik kalk\u0131nman\u0131n terk edildi\u011fi bu d\u00f6nemler, \u0130slam toplumunun da onurunu ve huzurunu\u00a0 yitirdi\u011fi ve y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler olmu\u015ftur.<\/p>\n Halbuki \u0130slam, devaml\u0131\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnen, ara\u015ft\u0131ran, geli\u015fen, \u00fcreten, diri ve dinamik bir toplum olu\u015fturmay\u0131 hedefler.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam, f\u0131trat\u0131 ve hayat\u0131 k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmak ve g\u00fcd\u00fckle\u015ftirmek i\u00e7in de\u011fil, bilakis geli\u015ftirmek ve g\u00fczelle\u015ftirmek i\u00e7in gelmi\u015ftir.<\/p>\n F\u0131trat\u0131 ve hayat\u0131 kirletecek olan a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar ve ahlaks\u0131zl\u0131klar kadar, f\u0131trat\u0131 ve hayat\u0131 k\u00f6rletecek derecedeki taassup ve taklit\u00e7ilik de din ve toplum i\u00e7in muz\u0131r ve mahvedicidir.<\/p>\n Kurtulu\u015fumuz ise iki \u015farta ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n 1 – Hakk\u0131 ve adaleti hayata hakim k\u0131lacak ve adil bir d\u00fczen kuracak b\u00fct\u00fcn tedbirleri acilen almak \u00fczere, fikri ve siyasi Cihad\u0131m\u0131z\u0131 kesintisiz s\u00fcrd\u00fcrmek.<\/p>\n 2 – Yersiz ve yarars\u0131z olan taassup taklit\u00e7ilik, \u015fekilcilik, ucuz ve kolay kahramanl\u0131k hastal\u0131klar\u0131n\u0131 terk etmek. Ve asr\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun i\u00e7tihadlara y\u00f6nelmek.<\/p>\n B\u00f6ylece, T\u00fcrkiye’mizi \u00f6rnek ve y\u00fcksek bir medeniyet merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek… \u00dclkemizi her din ve g\u00f6r\u00fc\u015ften b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n bar\u0131\u015f ve bereket i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, bir d\u00fcnya cenneti haline getirmek…<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> M. Ebu Zehra – F\u0131khi Mezhepler Tarihi. Terc\u00fcme Sh: 116<\/p>\n [2]<\/a> Mecelle Madde: 14<\/p>\n [3]<\/a> Ramuzul Ehadis Terc\u00fcme Cilt: 2 Sh: 362 No: 9<\/p>\n [4]<\/a> Menakibi Ebu Hanife, Mekki, Cilt: 2 Sh:91<\/p>\n [5]<\/a> Kardavi, Temel Nitelikleriyle \u0130slam, 7. B\u00f6l\u00fcm<\/p>\n
\n