{"id":6505,"date":"2021-12-14T17:44:19","date_gmt":"2021-12-14T17:44:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2021\/12\/14\/soru-sormak-ve-sorusturmak-hayati-bir-ihtiyactir\/"},"modified":"2021-12-14T17:44:19","modified_gmt":"2021-12-14T17:44:19","slug":"soru-sormak-ve-sorusturmak-hayati-bir-ihtiyactir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/soru-sormak-ve-sorusturmak-hayati-bir-ihtiyactir\/","title":{"rendered":"SORU SORMAK VE SORU\u015eTURMAK HAYAT\u0130 B\u0130R \u0130HT\u0130YA\u00c7TIR!"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0<\/p>\n

SORU SORMAK VE SORU\u015eTURMAK<\/span><\/strong><\/p>\n

HAYAT\u0130 B\u0130R \u0130HT\u0130YA\u00c7TIR!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

Bilgi edinmenin ve ger\u00e7e\u011fe eri\u015fmenin tek yolu sormak, ara\u015ft\u0131rmak ve soru\u015fturmakt\u0131r. Anlama ve bilgi sahibi olma arzusu demek olan <\/span><\/strong>“Merak”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ilmin kap\u0131s\u0131, <\/span><\/strong>“Sormak”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ise anahtar\u0131d\u0131r. Bilmedi\u011fi ama ihtiya\u00e7 hissetti\u011fi bir konuya insan <\/span><\/strong>\u0130lgi<\/span><\/em><\/strong> <\/span>duyacak, bu ilgi ve istek ondaki <\/span><\/strong>\u00f6\u011frenme i\u015ftah\u0131n\u0131<\/span><\/em><\/strong> kabartacak, bu durumda ise do\u011fru ve doyurucu bilgiyi aramaya koyulacak ve mecburen s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 kaynaklara, yani konunun uzmanlar\u0131na ve ilgili kitaplara ba\u015fvurup ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayacakt\u0131r. \u00d6zetle; ihtiya\u00e7 duyan\u0131n i\u015ftiyak\u0131 (\u00f6\u011frenme ve ger\u00e7e\u011fe eri\u015fme arzular\u0131) kabaracak; ard\u0131ndan sormaya, okumaya ve ara\u015ft\u0131rmaya koyulacakt\u0131r. Bakara Suresi 260. ayetinde Hz. \u0130brahim’in bu merak\u0131 ve \u00e7abas\u0131 \u00f6vg\u00fcyle anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Hani bir zaman \u0130brahim: ‘Rabbim, bana \u00f6l\u00fcleri nas\u0131l diriltti\u011fini g\u00f6ster’ demi\u015fti. (Allah ona: Yoksa) ‘\u0130nanm\u0131yor musun?’ deyince, ‘Hay\u0131r (elbette inan\u0131yorum), ancak kalbimin tatmin olmas\u0131 i\u00e7in (bunu istiyorum)’ cevab\u0131n\u0131 verdi. (Cenab-\u0131 Hakk ise:) ‘\u00d6yleyse, d\u00f6rt ku\u015f tut. Onlar\u0131 kendine al\u0131\u015ft\u0131r, sonra onlar\u0131 (par\u00e7alay\u0131p kar\u0131\u015ft\u0131r ve) her bir par\u00e7as\u0131n\u0131 bir da\u011f\u0131n \u00fczerine b\u0131rak, sonra da onlar\u0131 (kendine) \u00e7a\u011f\u0131r. (G\u00f6receksin ki) Sana ko\u015farak geleceklerdir. Bil ki, \u015f\u00fcphesiz Allah, \u00dcst\u00fcn ve G\u00fc\u00e7l\u00fc oland\u0131r, H\u00fck\u00fcm ve Hikmet sahibidir’ buyurmu\u015flard\u0131.”<\/span><\/em><\/strong> (Bakara: 260)<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130lgi ve ihtiya\u00e7la soran, merak edip ara\u015ft\u0131ran kimseler ise \u00e7e\u015fitli <\/span><\/strong>ihtimallere<\/span><\/em><\/strong> ula\u015facak, sonra Hz. \u0130brahim gibi bu ihtimallerin do\u011fruluk derecelerini sorgulayacak… Elde kalan sonu\u00e7lar tekrar tart\u0131l\u0131p tart\u0131\u015f\u0131lacak ve sonunda <\/span><\/strong>do\u011frulara ve ger\u00e7ek olgulara<\/span><\/em><\/strong>, yani <\/span><\/strong>itminana<\/span><\/em><\/strong> kavu\u015fulacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

En’am Suresi 75-79. ayetleri Hz. \u0130brahim’in bu merak\u0131n\u0131 ve ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma \u00e7abas\u0131n\u0131 \u00f6rnek olarak anlatmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“B\u00f6ylece \u0130brahim’e, -kesin bilgiyle (Hakke’l-yakin) inananlardan olmas\u0131 i\u00e7in- g\u00f6klerin ve yerin melek\u00fbtunu (muhte\u015fem yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve esrar\u0131n\u0131) g\u00f6steriyorduk.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Derken, gece (karanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n) \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rt\u00fcp b\u00fcr\u00fcy\u00fcnce (Hz. \u0130brahim parlak) bir y\u0131ld\u0131z g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u015f\u00f6yle demi\u015fti: (Belki de) ‘Benim Rabbim budur.’ Fakat (y\u0131ld\u0131z bat\u0131p) kayboluverince de: ‘Ben kaybolup-gidenleri sevmem (ve fani olan \u015feyleri ibadete de\u011fer g\u00f6rmem)’ diye (eklemi\u015fti). <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ard\u0131ndan Ay’\u0131 (etrafa ayd\u0131nl\u0131k sa\u00e7arak) do\u011far g\u00f6r\u00fcnce: ‘(Belki de) Benim Rabbim budur’ dedi, fakat o da kayboluverince: ‘Andolsun, e\u011fer Rabbim beni do\u011fru yola erdirmezse, ger\u00e7ekten sapm\u0131\u015flar toplulu\u011fundan olurum’ demi\u015fti.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

(Ve sabahleyin) G\u00fcne\u015f’i do\u011farken g\u00f6r\u00fcnce: ‘(\u00d6yle ise; belki de) Rabbim budur, bu hepsinden b\u00fcy\u00fck’ demi\u015fti. O da bat\u0131nca: ‘Ey kavmim! Ben sizin (Allah’a) ortak ko\u015ftu\u011funuz \u015feylerden uza\u011f\u0131m. (Sonradan yarat\u0131lan ve bat\u0131p kaybolan \u015feylerden ilah olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131m ve \u00e2lemlerin Rabbine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131m)’ diye (uyar\u0131p iman\u0131n\u0131 ilan etmi\u015fti).<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ger\u00e7ek \u015fu ki, ben bir muvahhid (\u015f\u00fcphesiz ve \u015feriksiz tevhid inanc\u0131na sahip) olarak y\u00fcz\u00fcm\u00fc g\u00f6kleri ve yeri yaratana \u00e7evirmi\u015f bulunmaktay\u0131m. Ve ben m\u00fc\u015friklerden de\u011filim (\u015firkten ve \u015fekavetten beriyim).”<\/span><\/em><\/strong> (En’am: 75-79)<\/span><\/strong><\/p>\n

Nahl: 43 ayeti de, do\u011fru bilgiye, ancak sorarak ve ara\u015ft\u0131rarak ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini emir buyurmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Biz Senden evvel de; kendilerine vahyetti\u011fimiz erkeklerden ba\u015fka (di\u015filerden, cinnlerden, meleklerden peygamberler) g\u00f6ndermedik. E\u011fer (bir konuyu) bilmiyorsan\u0131z zikir (ilim, irfan ve Kur’an) ehline sorun (ki cevab\u0131n\u0131 s\u00f6ylesinler. B\u00f6ylece do\u011fru ve doyurucu bilgiye ancak; konunun uzman\u0131 olan ki\u015filere sormakla ve okuyup ara\u015ft\u0131rmakla eri\u015filecektir).”<\/span><\/em><\/strong> (Nahl: 43)<\/span><\/strong><\/p>\n

Kof gurur ve kibirinden, uyu\u015fukluk ve isteksizli\u011finden dolay\u0131 sormayan aramayacak… Aramayan bulamayacak, do\u011fru bilgiye ve ger\u00e7e\u011fe ula\u015famayacak, b\u00f6ylece cahil ve gafil kalacakt\u0131r. Bu sefer bo\u015f bilgi\u00e7lik taslayacak, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyen kimseler gibi asla \u015fifa bulamayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Sormak yan\u0131nda, soru\u015fturmak da laz\u0131md\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

Sadece sormak, okuyup ara\u015ft\u0131rmak bile ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak i\u00e7in yeterli olmayacakt\u0131r. Ald\u0131\u011f\u0131 yan\u0131tlar\u0131n ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlar\u0131n do\u011fruluk ve uygunluk derecesini <\/span><\/strong>soru\u015fturmak<\/span><\/em><\/strong> <\/span>da, \u00f6\u011frenmenin ve bilgi edinmenin \u00f6nemli bir halkas\u0131d\u0131r. Soru\u015fturmak; bir konuda bilgi toplama, tahkikat (ara\u015ft\u0131rma) yapma, ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc ger\u00e7e\u011fi b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ortaya \u00e7\u0131karma \u00e7abalar\u0131d\u0131r. Elbette b\u00fct\u00fcn bunlar; gayret, cesaret ve ciddiyet isteyen konulard\u0131r. Bu nedenle B\u0130LG\u0130 en sa\u011flam g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131d\u0131r ve pek az insan sahas\u0131nda ger\u00e7ek ve gerekli bilgiyle donan\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Soranlar da\u011flar a\u015facak, sormayan d\u00fczde \u015fa\u015facakt\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

“Soranlar da\u011flar a\u015fm\u0131\u015f, sormayan d\u00fczde \u015fa\u015fm\u0131\u015f…”<\/span><\/em><\/strong> atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz, bu ger\u00e7e\u011fi ne g\u00fczel anlatmaktad\u0131r. Evet, soran hedefine, hevesine ve hikmete-hakikate ula\u015facak, sormayan ise \u015fa\u015f\u0131r\u0131p-bocalay\u0131p duracakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc; <\/span><\/strong>insan\u0131n ayar\u0131 ve de\u011feri, akl\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 kadard\u0131r, akl\u0131 ise sorular\u0131nda sakl\u0131d\u0131r…<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’de hat\u0131rlat\u0131lan, Hadis-i \u015eeriflerde uyar\u0131lan ve tarih kitaplar\u0131nda vurgulanan bilgilere g\u00f6re; k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceli \u015ferli kimseler ve \u015feytani kesimler, art maksatl\u0131 ve <\/span><\/strong>marazl\u0131 m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n\u0131,<\/span><\/em><\/strong> Hz. Peygamberimizin \u00e7evresine koyduklar\u0131 gibi, her as\u0131rdaki en hakl\u0131 ve hay\u0131rl\u0131 hareketin i\u00e7erisine sokmu\u015f ve yozla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6yle ise g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ak\u0131ll\u0131 ve duyarl\u0131 insanlar\u0131n \u015funu sormas\u0131 ve yan\u0131t\u0131n\u0131 aramas\u0131 laz\u0131md\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00dclkemizde, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ve t\u00fcm mazlum insanlar\u0131 huzura ve refaha kavu\u015fturacak Adil D\u00fczen projelerine ve hedeflerine sahip siyasi ve fikri hareket hangisi olmaktad\u0131r ve onun i\u00e7erisine s\u0131zd\u0131r\u0131l\u0131p tahribat yapanlar nas\u0131l anla\u015f\u0131lacakt\u0131r?<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Sormak”la ilgili \u015fu \u00f6zdeyi\u015fler olduk\u00e7a anlaml\u0131d\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sormak bilgiye ula\u015fman\u0131n en eski ve en etkili y\u00f6ntemlerinin ba\u015f\u0131ndad\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Do\u011fru soruyu sormak, bilmenin yar\u0131s\u0131d\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“\u00c7ok soran hem \u00e7ok \u00f6\u011frenip olgunla\u015facak, hem de \u00e7ok sevilip-sivrilip zirveye ula\u015facakt\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Francis Bacon)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Daha fazla \u00f6\u011frendi\u011fimde, daha fazla sorum olacakt\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Dan Brown)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Aramak yola \u00e7\u0131kmakt\u0131r; aramak soru sormakt\u0131r; soru soranlar ve yola \u00e7\u0131kanlar, bazen ters ve tehlikeli yollara sapsalar da sonunda en do\u011fru yolu bulacaklard\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/p>\n

“Bir soru sormak, bir ta\u015f\u0131 yerinden oynatmak gibidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc alt\u0131nda ne saklad\u0131\u011f\u0131 o zaman anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Robert Louis Stevenson)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“As\u0131l zeki olanlar, soru soranlard\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Tupac Amaru Shaku)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sormak, cevap vermekten kolayd\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Platon)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Aptallar\u0131n sorup, ak\u0131ll\u0131 insanlar\u0131n cevap veremedi\u011fi bir\u00e7ok soru vard\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (George Polya)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Bilgece bir cevap istiyorsan, ak\u0131ll\u0131ca soru sormal\u0131s\u0131n.”<\/span><\/em><\/strong> (Goethe)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sormak, bilgi ve cesaret isteyen bir olayd\u0131r. Sorabilmek, ba\u011f\u0131ms\u0131z olmay\u0131 gerekli k\u0131lar ve i\u015fte bizde eksik olan bu tav\u0131rd\u0131r!”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/p>\n

“Filozoflar, \u00e7ocuk\u00e7a sorular sormaya devam eden yeti\u015fkinler konumundad\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> (Isaiah Berlin)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sormak, sorular\u0131n ve yan\u0131tlar\u0131n pe\u015finden ko\u015fmak laz\u0131md\u0131r, sorular\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131ndan korkmak ahmakl\u0131kt\u0131r…”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“B\u00fct\u00fcn sorular\u0131 bilmektense, gerekli ve yeterli olan baz\u0131 cevaplar\u0131 bilmek daha kolayd\u0131r ve daha yararl\u0131d\u0131r.” <\/span><\/em><\/strong>(James Thurber)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Suyun k\u0131ymetini, bir de susuz kalanlara sormak laz\u0131md\u0131r…”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“E\u011fer yan\u0131tlar\u0131m seni korkutuyorsa, o zaman korkutucu sorular sormaktan sak\u0131nmal\u0131s\u0131n. Ama sormayan\u0131n cahil kalaca\u011f\u0131n\u0131 da hesaba katmal\u0131s\u0131n.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Bilgelik i\u00e7in tek anahtar devaml\u0131 soru sormakt\u0131r. \u015e\u00fcphe ederek bir ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flar\u0131z. Ara\u015ft\u0131rmakla da do\u011fruya ula\u015f\u0131r\u0131z.”<\/span><\/em><\/strong> (Peter Abelard)\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

“Hayat bu muydu? diye sormak isterim \u00f6l\u00fcme… Yaz\u0131k oldu sonsuzluk kap\u0131s\u0131n\u0131 bulamayan \u00f6mr\u00fcme!..”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/p>\n

Bir i\u015f yaparken ehline sormaya “me\u015fveret” veya “isti\u015fare” denir. \u0130sti\u015fare vacip makam\u0131nda s\u00fcnnettir. Kur’an-\u0131 Kerim’de mealen, “<\/span><\/strong>Yapaca\u011f\u0131n i\u015fi \u00f6nce me\u015fveret et!”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>buyurulmaktad\u0131r.<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

“(Ey Resul\u00fcm; Sen) O vakit, Allah’tan bir rahmet ile onlara yumu\u015fak davrand\u0131n, \u015fayet kaba ve kat\u0131 y\u00fcrekli olsayd\u0131n, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz etraf\u0131ndan da\u011f\u0131l\u0131p giderlerdi. O halde onlar\u0131n kusurlar\u0131n\u0131 affet, ba\u011f\u0131\u015flanmalar\u0131 (ve \u0131slah olmalar\u0131) i\u00e7in dua et. (Topluma ve te\u015fkilata ait) \u0130\u015flerde onlara dan\u0131\u015f. (Ama) Art\u0131k (kesin) karar\u0131n\u0131 verdi\u011fin zaman da, Allah’a g\u00fcven (ve i\u015fe ba\u015fla). \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, tevekk\u00fcl edip Kendine s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131 sevmekte (ve desteklemekte)dir.”<\/span><\/em><\/strong> (Al-i \u0130mran: 159)<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da yararl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 kimseler \u00f6v\u00fcl\u00fcrken de <\/span><\/strong>“Onlar, isti\u015fare ederek i\u015f yaparlar”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ger\u00e7e\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

“Onlar Rablerinin (her emrine) icabet ederler, namaz\u0131 dosdo\u011fru yerine getirirler, (devlet, millet ve h\u00fck\u00fcmet) i\u015flerinde me\u015fveret ederler (dan\u0131\u015fma ve dayan\u0131\u015fma sonucu ortak kararla y\u00f6netirler.) Kendilerine verdi\u011fimiz r\u0131z\u0131ktan da (Allah yolunda) harcay\u0131p infak ederler.”<\/span><\/em><\/strong> (\u015eura: 38)<\/span><\/strong><\/p>\n

Hadis-i \u015eeriflerde de sormak, ara\u015ft\u0131rmak ve isti\u015fare yapmak gerekti\u011fi s\u0131k\u00e7a vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130sti\u015fare, pi\u015fmanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kale konumundad\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> “\u0130nsan\u0131 pi\u015fman eden, kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeki \u0131srard\u0131r.”<\/em><\/strong> <\/em>(\u0130mam Maverdi)<\/span><\/p>\n

“\u0130stihare eden mahrum kalmaz, isti\u015fare eden pi\u015fman olmaz.”<\/span><\/em><\/strong> “Kendi d\u00fc\u015f\u00fcncenize g\u00f6re hareket etmeye kalk\u0131\u015fmay\u0131n ve bilenlere dan\u0131\u015f\u0131n.”<\/em><\/strong> (Taberani)<\/span><\/p>\n

Hikmet \u00c2limleri, Hazret-i \u00c2dem’in \u015f\u00f6yle dedi\u011fini aktar\u0131r: <\/span><\/strong>“\u0130\u015flerinizi isti\u015fare ile yap\u0131n. E\u011fer ben, yasak meyve konusunda meleklerle isti\u015fare etseydim, musibete maruz kalmazd\u0131m”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>buyurmaktad\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eiir:<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130sti\u015fare vaciptir, dan\u0131\u015fan da\u011flar a\u015far,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Dan\u0131\u015fmayan zavall\u0131, d\u00fcz yolda bile \u015fa\u015far…<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Bilmemek ay\u0131p de\u011fil, sormamak \u00e7ok ay\u0131pt\u0131r,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sormayan ahmaklar\u0131n, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc kay\u0131pt\u0131r…<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Me\u015fveretin T\u00fcrk\u00e7esi, ehline dan\u0131\u015fmakt\u0131r,<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sorup ara\u015ft\u0131rmakla, do\u011fruya yana\u015fmakt\u0131r…<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sorup da dan\u0131\u015fanlar, ebedi pi\u015fman olmaz, <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ak\u0131l vicdan sahibi, ger\u00e7e\u011fe d\u00fc\u015fman olmaz…<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7indesin, kof bilgi\u00e7lik hile ne?..<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

E\u011fer bin bilsen bile, sormal\u0131 bir bilene”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Soru Varsa, \u00d6\u011frenme de Vard\u0131r<\/span><\/strong><\/p>\n

Soru sormak e\u011fitimde pek \u00e7ok ama\u00e7la kullan\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011frenmenin anahtar\u0131 sormakt\u0131r. \u00d6\u011frencilerin \u00f6\u011fretilenlerden neyi ne kadar kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak, di\u011fer bir deyi\u015fle bir derste ba\u015far\u0131 d\u00fczeylerini ortaya \u00e7\u0131karmak, derse kar\u015f\u0131 \u00f6\u011frencinin ilgisini ve \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerini art\u0131rmak amac\u0131 ile elbette sorulara ba\u015fvurulmaktad\u0131r. Soru sormak \u00f6\u011frenciyi \u00f6\u011frenme s\u00fcrecine y\u00f6nlendirmenin temel arac\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle <\/span><\/strong>soru sormak<\/span><\/em><\/strong> <\/span>\u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme s\u00fcre\u00e7lerini destekleyen ve de\u011ferlendiren bir vas\u0131tad\u0131r. \u00d6\u011fretim bir sanatsa, soru sorma bu sanat\u0131 icra etmede temel beceriler aras\u0131nda yer al\u0131r. Soru sormak \u00f6\u011frencinin problemi d\u00fc\u015f\u00fcnmesini ve \u00e7\u00f6zmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Soru sorma, her zaman en temel \u00f6\u011frenme \u015fekli ve merak gidermenin en \u00f6nemli y\u00f6ntemi konumundad\u0131r. \u00d6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcreci; soru soracak hale gelince olgunla\u015f\u0131r, bir konu \u00fczerinde sorular sorulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 andan itibaren kavrama kolayla\u015f\u0131r. Bu ba\u011flamda \u015fu s\u00f6ylenebilir; soru varsa, \u00f6\u011frenme de vard\u0131r. Soru sorma, bili\u015fsel bir \u00f6\u011frenme stratejisi olmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Soru-cevap, \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lan ve genelde di\u011fer \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerinin uygulanmas\u0131nda i\u015fe ko\u015fulan teknik bir tav\u0131rd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc soru sorma, \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frenciler aras\u0131ndaki ileti\u015fimin ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. Soru-cevap y\u00f6ntemi, \u00f6\u011fretmenin form\u00fcle etti\u011fi sorular\u0131, \u00f6\u011frencilerin s\u00f6zel olarak cevaplamalar\u0131na dayanan bir \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi say\u0131l\u0131r. S\u00f6zl\u00fc olarak sorulan sorular\u0131n, \u00f6\u011frencinin k\u0131sa bir zaman s\u00fcrecinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek cevab\u0131 zihinsel olarak organize etmesi ve sorunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6zel olarak vermesi, onlar\u0131n ilgi ve bilgi seviyelerini yans\u0131t\u0131r. Soru-cevap y\u00f6ntemi, her d\u00fczey becerilerin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne olanak sa\u011flayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca \u00f6\u011frencilerin ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme, problem \u00e7\u00f6zme, \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerinin yan\u0131 s\u0131ra, duyu\u015fsal ve Fen-Teknoloji-Toplum-\u00c7evre becerilerinin de \u00f6l\u00e7\u00fclebilmesine imk\u00e2n sa\u011flayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Soru-cevap y\u00f6nteminin ama\u00e7lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

– <\/span><\/strong>Analitik d\u00fc\u015f\u00fcnceleri uyarmak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– \u00d6\u011frencilerin \u00f6\u011frenim g\u00fc\u00e7l\u00fcklerini tan\u0131lamak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– \u00d6\u011frencileri g\u00fcd\u00fcleyip, ara\u015ft\u0131rma ve anlamaya haz\u0131rlamak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– Kavramlar\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnme ve de\u011ferlendirme yetene\u011fi kazand\u0131rmak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– Sonu\u00e7lar\u0131n nedenlerini a\u00e7\u0131klamak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– \u00d6\u011frencilerin \u00f6z de\u011ferlendirme yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak…<\/span><\/strong><\/p>\n

– Kavramlar\u0131 uygulama cesareti a\u015f\u0131lamak.<\/span><\/strong><\/p>\n

Soru-cevap y\u00f6ntemi \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde \u00f6\u011fretmen i\u00e7in geribildirim sa\u011flayacakt\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6\u011frencilerin haz\u0131rbulunu\u015fluk (uyan\u0131k ve dikkatli olma) d\u00fczeyi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lacakt\u0131r. Sorular; bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve de\u011ferlendirme yapma d\u00fczeylerindeki \u00f6\u011frenmeyi \u00f6l\u00e7meye y\u00f6nelik kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca soru-cevap y\u00f6ntemi, s\u0131n\u0131f\u0131 bir kontrol amac\u0131 olarak da \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Her bir \u00f6\u011frenci; kendisine soru sorulma ihtimaline kar\u015f\u0131l\u0131k, her an derste dikkatli ve ilgili olacakt\u0131r. T\u00fcm bu olumlu \u00f6zelliklere ra\u011fmen, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda sorulan her d\u00f6rt sorudan \u00fc\u00e7 tanesinin bilginin yeniden hat\u0131rlanmas\u0131 ve sadece bir tanesinin \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcreci gerektirdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde \u00f6\u011frencilere \u00fcst d\u00fczey sorular sorman\u0131n te\u015fvik edilmesine ra\u011fmen, son otuz y\u0131lda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re \u00f6\u011fretmenlerin h\u00e2l\u00e2 en alt d\u00fczeyinde sorular sormaya devam ettiklerini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011fretmenlerin bilgi d\u00fczeyinde sorular sorup; kavrama d\u00fczeyinde az, uygulama ve daha \u00fcst d\u00fczeyde ise hi\u00e7 soru sormad\u0131klar\u0131 yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa, \u00f6\u011frencinin \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecine aktif olarak kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in anlaml\u0131 sorular sorulmal\u0131d\u0131r. E\u011fitimin \u00f6\u011frenci merkezli bir eksene oturtulmas\u0131 amac\u0131yla da sorulardan yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6\u011fretmenlerin soru-cevap y\u00f6ntemini do\u011fru kullanamad\u0131klar\u0131; sorduklar\u0131 sorular\u0131n \u00e7o\u011funun alt bilgi d\u00fczeyinde ve kapal\u0131 u\u00e7lu sorular oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretmenlerin \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerini geli\u015ftirici sorular sormas\u0131 ve cevap verirken yeterli kan\u0131t veya gerek\u00e7elerle desteklemelerini sa\u011flamas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ara\u015ft\u0131rmalarda \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lara g\u00f6re ders kitaplar\u0131nda, \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme a\u015famas\u0131nda ve s\u0131navlarda \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerini geli\u015ftirici sorulardan daha \u00e7ok, \u00f6\u011fretmenler cevab\u0131 bilgi ve ezber gerektiren alt d\u00fczeydeki sorular sormaktad\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Soru-cevap tekni\u011finde sorular\u0131 sormaya y\u00f6nelik dikkat edilmesi gereken baz\u0131 noktalar \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

• Sorulacak sorular\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirlenmesi laz\u0131md\u0131r. Se\u00e7ilecek sorular\u0131n t\u00fcrleri, zorluk seviyeleri ve sorma s\u0131ras\u0131 \u00f6\u011frenci seviyesine uygun olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kazan\u0131mlara dayal\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

• K\u0131sa, \u00f6z ve hedefini bulan t\u00fcrde sorular sorulmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

• \u00d6\u011frencilere d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri i\u00e7in bekleme zaman\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda bir\u00e7ok \u00f6\u011fretmen, \u00f6\u011frencilere soruya cevap vermeleri i\u00e7in yeterli zaman vermedi\u011fi ve hemen bir ba\u015fka \u00f6\u011frenciye ayn\u0131 soruyu y\u00f6neltti\u011fi, veya ba\u015fka bir soruya ge\u00e7ti\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada ortalama olarak \u00f6\u011fretmenlerin \u00f6\u011frencilerin bir soruya cevap vermesi i\u00e7in, sadece 1 saniye bekledi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Soru sorulduktan sonra, 3 saniye bekleme s\u00fcresinde \u00f6\u011frencilerin kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, 5 saniye bekleme s\u00fcresi oldu\u011funda ise kat\u0131l\u0131m\u0131n daha da artt\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ok yarat\u0131c\u0131 fikirlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak bir ba\u015fka soru sormadan \u00f6nce, en az 3 saniye beklenmesi laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

• \u00d6\u011frenciler devaml\u0131 merakta b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r ve ilgileri uyand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Cevap verecek \u00f6\u011frenciler rastgele se\u00e7ilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle \u00f6\u011frenciler herhangi bir zamanda kendi isimleri s\u00f6ylenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ile dikkat ve uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fcst d\u00fczeyde olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00d6\u011frenciye hemen \u00e7abuk\u00e7a geribildirim sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Do\u011fru cevab\u0131n hemen onaylanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6\u011frenci, cevab\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretmen taraf\u0131ndan duyuldu\u011fu ve de\u011ferlendirildi\u011finin fark\u0131na varacakt\u0131r. Eksik veya hatal\u0131 cevaplar bir sondaj sorusu, di\u011fer bir deyi\u015fle verilen bir cevab\u0131n hemen ard\u0131ndan sorulan di\u011fer sorular ile veya sorunun bir ba\u015fka \u00f6\u011frenciye y\u00f6nlendirilmesiyle s\u00fcre\u00e7 diri tutulmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

• Soru sorarken \u00f6\u011fretmenlerin yapt\u0131\u011f\u0131 hatalardan birisi de; karma\u015f\u0131k, mu\u011flak (kapal\u0131) sorular sormas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle karma\u015f\u0131k soru \u00f6\u011frencinin ana fikri kaybetmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. B\u00f6yle bir soru s\u00f6zl\u00fc olarak soruldu\u011funda ve yaz\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6\u011frenciler sorudaki tam sorulan ana fikri anlamak i\u00e7in soruyu tekrar okuma imk\u00e2n\u0131 bulamayacakt\u0131r. \u00d6\u011fretmen de bazen bu karma\u015f\u0131kl\u0131kta kendisi de soruyu tam olarak tekrarlama f\u0131rsat\u0131 bulamayacakt\u0131r. Bu sebeple sorular net, k\u0131sa ve \u00f6z olmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir yayg\u0131n yap\u0131labilecek hata ise; sadece \u00f6\u011fretmen bekledi\u011fi cevaplar\u0131 m\u0131 ge\u00e7erli ve yeterli sayacakt\u0131r? \u00d6\u011fretmenlerin dikkat etmesi gereken husus, k\u0131smen do\u011fru cevaplar veya s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ve beklenmeyen cevaplar, \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecini daha ilgi \u00e7ekici k\u0131lacak ve zengin bir \u00f6\u011frenme ortam\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r. Bu sebeple \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frencilerden gelebilecek k\u0131smi do\u011fru cevaplar ve s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 cevaplar i\u00e7in \u00f6\u011frencilere olumlu d\u00f6n\u00fct vererek onlar\u0131 cesaretlendirmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

• \u00d6\u011fretmenlerin yapt\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka hata ise \u015fudur: Sordu\u011fu soruyu \u00f6\u011frencinin cevap vermesini beklemeden, hemen kendisinin cevaplamas\u0131d\u0131r. Bu durumda \u00f6\u011frenci; kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin duyulmas\u0131n\u0131n, kayda de\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flayacakt\u0131r. Bu ise \u00f6\u011frenciler i\u00e7in olduk\u00e7a moral bozucu ve motivasyon azalt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Halbuki \u00f6\u011fretmenin g\u00f6revi; soruya direkt kendisinin cevap vermesi de\u011fil, bunun yerine sorular ile \u00f6\u011frencisinin yanl\u0131\u015f cevab\u0131nda bile ipu\u00e7lar\u0131 vererek, \u00f6\u011frenciye cevab\u0131 buldurmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Yanl\u0131\u015f bile olsa, asla \u00f6\u011frencinin bir sorunun cevab\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131na engel olunmamal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile etkili soru sorma, \u00f6\u011fretmenlik becerileri aras\u0131nda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

\u00d6zetle; hangi y\u00f6ntem ve yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re bir \u00f6\u011frenme ortam\u0131 olu\u015fturulursa olu\u015fturulsun, sorudan yoksun bir e\u011fitim ezbercili\u011fe dayan\u0131r. <\/span><\/strong>\u00d6\u011fretmen; \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde soru sorduktan sonra, \u00f6\u011frencinin verdi\u011fi cevap do\u011fruysa buna kar\u015f\u0131l\u0131k “aferin”, “\u00e7ok g\u00fczel”, “cevab\u0131n\u0131 be\u011fendim” gibi olumlu tepkiler vererek peki\u015ftirme yapmal\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde \u00f6\u011fretmen, sorudan sonra \u00f6\u011frencinin verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 yanl\u0131\u015f de\u011fil ama yetersiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve \u00f6\u011frencinin sorunun cevab\u0131n\u0131 bildi\u011finin fark\u0131nda ise, bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6\u011frencinin verdi\u011fi cevap \u00fczerinde, \u00f6\u011fretmen daha fazla a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Etkili soru sorma ile \u00f6\u011frencilerde merak duygusu olu\u015fturarak, derse ilgi g\u00f6stermeyen \u00f6\u011frencilerin bile derse ilgi g\u00f6stermesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde \u00f6\u011fretmenin en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden birisi de \u00f6\u011frencilerin bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan, dersin kazan\u0131mlar\u0131na uygun sorular sormakt\u0131r. Ayr\u0131ca soru-cevap y\u00f6nteminde sorular \u00f6\u011frencilerin d\u00fczeyine uygun olmal\u0131d\u0131r. Sorulara cevap veremeyen \u00f6\u011frencilere ipu\u00e7lar\u0131 verilerek farkl\u0131 sorular sorularak cevab\u0131 bulmas\u0131na kolayl\u0131k sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Soru sorulduktan sonra belli bir s\u00fcre beklenilerek \u00f6\u011frenciye belirli bir s\u00fcre tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. S\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frencinin rahat hissedece\u011fi bir ortam olu\u015fturularak \u00f6\u011frenci yanl\u0131\u015f yan\u0131t verdi\u011finde kesinlikle a\u015fa\u011f\u0131lanmamal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde b\u00f6yle bir durumda \u00f6\u011frenci i\u00e7ine kapanarak bir daha s\u00f6z hakk\u0131 almaktan korkacak, kendine g\u00fcveni azalarak, kendini yetersiz ve beceriksiz sanacakt\u0131r. Ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6\u011fretmenlerin soru-cevap tekni\u011finin merak uyand\u0131rmaya ve \u00f6\u011frenciyi aktif k\u0131lmaya y\u00f6nelik faydalar\u0131 oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecinde soru-cevap tekni\u011fini merak uyand\u0131rma ve \u00f6\u011frencileri g\u00fcd\u00fcleme amac\u0131 ile kullanmak hem kazan\u0131mlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi hem de zengin bir \u00f6\u011frenme ortam\u0131 olu\u015fturma a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu sonu\u00e7lar do\u011furacakt\u0131r.”[1]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Gereksiz ve art niyetli sorular hem yarars\u0131zd\u0131r hem de g\u00fcnaht\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ey iman edenler! Size a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda, sizi \u00fczecek (k\u00f6t\u00fc ve \u00e7ekilmez gelecek) \u015feyleri (gereksiz yere) sorup durmay\u0131n; Kur’an indirildi\u011fi (ve bug\u00fcn meali okunuverdi\u011fi) zaman sorarsan\u0131z, size (gereken) a\u00e7\u0131klama yap\u0131l\u0131r. (Halbuki siz gereksiz \u015feyleri sormasayd\u0131n\u0131z) Allah onu affedip (b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131). Allah Ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r, (kullara) yumu\u015fak olan (Hal\u00eem)dir.”<\/span><\/em><\/strong> (Maide: 101)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sizden \u00f6nce bir topluluk da bunun (gibi gereksiz konular\u0131 ve samimiyetsiz bir merakla) sormu\u015ftu da sonra (a\u00e7\u0131klanan h\u00fck\u00fcmler a\u011f\u0131r geldi\u011fi i\u00e7in ink\u00e2r edip) k\u00e2firler olup gitmi\u015flerdi.”<\/span><\/em><\/strong> (Maide: 102)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Yoksa (ey m\u00fc’minler,) daha \u00f6nce Musa’n\u0131n (Yahudilerce) sorguya \u00e7ekildi\u011fi gibi, siz de Resul\u00fcn\u00fcz\u00fc sorguya \u00e7ekmek (su\u00e7lay\u0131p sorumlu g\u00f6stermek) mi istiyorsunuz? Kim iman\u0131 ink\u00e2r ile de\u011fi\u015firse, art\u0131k o, d\u00fcmd\u00fcz yoldan kesinlikle sapm\u0131\u015f demektir.”<\/span><\/em><\/strong> (Bakara: 108)<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu konudaki Hadisler ise \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

Sa’d \u0130bnu Eb\u00ee Vakkas (rad\u0131yall\u00e2hu anh) anlat\u0131yor: “Resul\u00fcllah (aleyhissal\u00e2tu vessel\u00e2m) buyurdular ki: “M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7inde, M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 en b\u00fcy\u00fck c\u00fcr\u00fcm i\u015fleyen kimse odur ki, haram k\u0131l\u0131nmam\u0131\u015f (ve serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f) olan bir \u015fey hakk\u0131nda, s\u00fcrekli ve gereksiz sorular sorar da bu suali sebebiyle o \u015fey haram k\u0131l\u0131n\u0131verir.”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ebu Hureyre anlat\u0131yor: “Resul\u00fcllah (aleyhissal\u00e2tu vessel\u00e2m) buyurdular ki: “Ben sizi (baz\u0131 konularda kendi halinize) terk ettik\u00e7e siz de Beni b\u0131rak\u0131n\u0131z. Zira, sizden \u00f6ncekileri, (kas\u0131tl\u0131 ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131) suallerinin \u00e7oklu\u011fu ve peygamberleri \u00fczerindeki ihtilaflar\u0131 hel\u00e2k etmi\u015ftir. \u00d6yle ise sizi bir \u015feyden nehiy mi ettim (ni\u00e7in, neden? diye sormaya kalkmadan) ondan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Bir \u015fey emretti\u011fim zaman da onu elinizden geldi\u011fince yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, (soru sormay\u0131n).”<\/em> [Buh\u00e2r\u00ee, \u0130’tis\u00e2m 2; M\u00fcslim, Hacc 412, (1337); Tirmiz\u00ee, \u0130lm 17, (2681); Nes\u00e2\u00ee, Hacc 1, (5,110).]<\/span><\/strong><\/p>\n

Yine Hz. Ebu Hureyre anlat\u0131yor: “Resul\u00fcllah (aleyhissal\u00e2tu vessel\u00e2m) buyurdular ki: “\u0130nsanlar\u0131n \u015ferlileri, ulemaya (bir \u015fey \u00f6\u011frenmek i\u00e7in de\u011fil), onlar\u0131 yan\u0131ltmak (ve yan\u0131tlar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanmak) i\u00e7in zararl\u0131 meselelerden soru soranlard\u0131r.”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

“Herhangi bir konuyu size emredip yasaklamad\u0131\u011f\u0131m s\u00fcrece, siz de Beni kendi halime b\u0131rak\u0131n\u0131z. Sizden \u00f6nceki \u00fcmmetleri \u00e7ok sual sormalar\u0131 ve peygamberlerine kar\u015f\u0131 m\u00fcnaka\u015faya dalmalar\u0131 hel\u00e2k etti. Size herhangi bir \u015feyi yasaklad\u0131\u011f\u0131m zaman ondan kesinlikle sak\u0131n\u0131n\u0131z, bir \u015feyi emretti\u011fimde de onu, g\u00fcc\u00fcn\u00fcz yetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yerine getiriniz.”<\/span><\/em><\/strong> (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130’tis\u00e2m 2; M\u00fcslim, Hac 412, Fez\u00e2il 130-131)<\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eu Hadis, soru sormada ki\u015finin edebini ve haddini bilmesi gerekti\u011fini, bilmedi\u011fi takdirde onu nas\u0131l bir sorumlulu\u011fun alt\u0131na s\u00fcr\u00fckleyece\u011finin g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fidir:<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebu Hureyre (RA) anlat\u0131yor: Resul\u00fcllah (AS) bize hutbe okudu ve: “Ey insanlar! Allah Te\u00e2l\u00e2 size hacc\u0131 farz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu halde hacc\u0131 eda ediniz!” <\/em>buyurdu. Bunun \u00fczerine bir adam: “Her y\u0131l m\u0131 ya Resul\u00fcllah?” diye sordu. Hz. Peygamber (AS) sustu ve cevap vermedi. Hatta o zat sorusunu \u00fc\u00e7 defa tekrarlad\u0131. Bunun \u00fczerine Hz. Peygamber (AS): “E\u011fer sorunuza evet deseydim her sene haccetmek farz olurdu, buna da g\u00fc\u00e7 yetiremezdiniz. Ben sizi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m m\u00fcddet\u00e7e siz de Beni b\u0131rak\u0131n. Mademki s\u00fck\u00fbt ettim, niye sormada \u0131srar ediyorsunuz? \u015eunu iyi bilin ki, sizden \u00f6nceki \u00fcmmetler, ancak olur-olmaz \u00e7ok sual sormalar\u0131 ve peygamberlerine ihtilaf etmeleri sebebiyle helak oldular. Ben size bir \u015fey emretti\u011fim zaman, onu g\u00fcc\u00fcn\u00fcz yetti\u011fi kadar yap\u0131n, bir yasaklamada bulundu\u011fum vakit de ondan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Bu emir ve yasakla ilgili olarak akl\u0131n\u0131za gelen her \u015feyi sormaya kalk\u0131\u015fmay\u0131n!<\/em>” buyurmu\u015ftur. (Buhar\u00ee ve M\u00fcslim)<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu hususta a\u015fa\u011f\u0131daki Hadis de \u00f6nemli bir uyar\u0131d\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah Resul\u00fc (AS) bir g\u00fcn mescitte iken kendisine sorulan l\u00fczumsuz sorulardan bir \u00f6l\u00e7\u00fcde bunald\u0131 ve aya\u011fa kalk\u0131p; “Bug\u00fcn burada durdu\u011fum m\u00fcddet\u00e7e Bana ne sorarsan\u0131z cevab\u0131n\u0131 verece\u011fim!<\/em>” buyurdu. Arkas\u0131ndan da birisi kalk\u0131p, “Ben nereye gidece\u011fim?” diye sordu. Allah Resul\u00fc (AS) de: “Cehenneme gideceksin!<\/em>” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi. Daha sonra Abdullah b. Huzafe \u015f\u00f6yle bir soru sordu: “Benim babam kim ya Resul\u00fcllah?” Ona da: “Senin baban Huzafe’dir<\/em>.” buyurdu. Bu \u015fekilde herkesin bir \u015feyler sordu\u011fu esnada Allah Resul\u00fc’n\u00fcn (AS) o andaki ruh haletini \u00e7ok iyi kavrayan Hz. \u00d6mer (RA) aya\u011fa kalkt\u0131 ve: <\/span><\/strong>“Biz, Rab olarak Allah’tan, din olarak \u0130slam’dan, peygamber olarak da Muhammed’den raz\u0131y\u0131z.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>deyiverdi, b\u00f6ylece gereksiz sorulara son verdi. (Buhari ve M\u00fcslim)<\/span><\/strong><\/p>\n

– Hz. Peygamber’in s\u00fcnneti \u00fczerinde m\u00fcnaka\u015faya dalmak do\u011fru de\u011fildir. (Bk. Riy\u00e2z\u00fc’s-S\u00e2lih\u00een, \u0130m\u00e2m Nevev\u00ee, “Peygamberimizden Hayat \u00d6l\u00e7\u00fcleri” h. No: 158, 1275)<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebu Sa’lebe eI-Hu\u015fen\u00ee (RA) anlat\u0131yor: “Resul\u00fcllah (AS) buyurdular ki: “Allah bir k\u0131s\u0131m farzlar koymu\u015ftur, siz bunlar\u0131 daraltmay\u0131n. Bir k\u0131s\u0131m da s\u0131n\u0131rlar (yasaklar) koydu. Bunlara da tecav\u00fcze kalk\u0131\u015fmay\u0131n… Baz\u0131 \u015feyleri de haram k\u0131ld\u0131, onlara ise sak\u0131n yakla\u015fmay\u0131n. Baz\u0131 \u015feyleri de (farz, s\u0131n\u0131r, haram diye tavsif etmeden mutlak) b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131, unutarak b\u0131rakm\u0131\u015f de\u011fildir. \u00d6yle ise onlar\u0131 (farz m\u0131, haram m\u0131… vs. diye didikleyip) ara\u015ft\u0131rmay\u0131n. (Ve ba\u015f\u0131n\u0131za gereksiz s\u0131k\u0131nt\u0131lar a\u00e7may\u0131n!)”<\/em> [Bunu D\u00e2rakutn\u00ee, S\u00fcnen’inde Rad\u00e2 bahsinde (4, 184)]<\/span><\/strong><\/p>\n

Yine Hz. Ebu Hureyre anlat\u0131yor: “Resul\u00fcllah (AS) buyurdular ki: “\u0130nsanlar\u0131n \u015ferlileri, ulemaya (bir \u015fey \u00f6\u011frenmek i\u00e7in de\u011fil), onlar\u0131 yan\u0131ltmak i\u00e7in zararl\u0131 meselelerden soru soranlard\u0131r.”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

“\u00c2limlerle yar\u0131\u015fmak, cahillerle m\u00fcnaka\u015fa edip susturmak ve itibar kazanmak i\u00e7in ilim \u00f6\u011frenen <\/span><\/em><\/strong>(ve gereksiz sorular y\u00f6nelten) <\/span><\/em><\/strong>cehenneme gidecektir.” <\/span><\/em><\/strong>(Tirmizi)<\/span><\/strong><\/p>\n

Sorular\u0131 uygun sorabilmek, o ki\u015finin ayar\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Hadis-i \u015ferifte,\u00a0“G\u00fczel sual sormak, ilmin yar\u0131s\u0131d\u0131r”<\/em>\u00a0buyurulmaktad\u0131r. (Taberani)<\/span><\/strong><\/p>\n

Kendisine farz-\u0131 ayn olan (\u00f6nemli ve \u00f6ncelikli bulunan) faydal\u0131 ve kapal\u0131 konular\u0131 sormak laz\u0131md\u0131r. Bir hadis-i \u015ferifte:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

“\u0130lim hazinedir. Anahtar\u0131 ise sual sormakt\u0131r. Bilmediklerinizi sorun ki, Allah-u Te\u00e2l\u00e2 sizlere merhamet etsin. \u00c7\u00fcnk\u00fc sual sormakla d\u00f6rt ki\u015fi m\u00fck\u00e2fat al\u0131r: Soran, cevap veren, dinleyen ve bunlar\u0131 seven. (Hepsi sevaba ortakt\u0131r.)”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0buyrulmaktad\u0131r. (Ebu Nuaym)<\/span><\/strong><\/p>\n

Faydal\u0131 bir soru sorana bildi\u011fi halde cevap vermemenin vebali de a\u011f\u0131rd\u0131r. Hadis-i \u015feriflerde:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

“\u00c2limin bildi\u011fini s\u00f6ylememesi, cahilin de bilmedi\u011fini sorup \u00f6\u011frenmemesi vebaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah-u Te\u00e2l\u00e2, “Bilmiyorsan\u0131z, ilim ehline sorun” diye emretmi\u015ftir.”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0(Taberani)<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130lmini ba\u015fkas\u0131na bildirmeyen, hazineyi g\u00f6m\u00fcp kimseye yard\u0131m etmeyene benzer.”\u00a0<\/span><\/em><\/strong>(Taberani)<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130lmini gizleyene, (ve insanlar\u0131 yararl\u0131 bilgisinden mahrum edene) denizdeki bal\u0131klardan, g\u00f6kteki ku\u015flara kadar her \u015fey lanet eder<\/span><\/em><\/strong>.” (Darimi)<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130lmini gizleyen kimseye, k\u0131yamette a\u011fz\u0131na ate\u015ften gem vurulacakt\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0(Taberani)<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130lim sahibi biliyorsa s\u00f6ylemeli, bilmiyorsa bilmiyorum demelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc fetva vermenin mesuliyeti \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Hadis-i \u015feriflerde buyuruldu ki:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

“Bilmiyorum” demek ilmin (ve samimiyetin) bir gere\u011fidir ve akl\u0131n-insaf\u0131n kem\u00e2lindendir.”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0(\u0130bn-i Mace)<\/span><\/strong><\/p>\n

Gaybi ve manevi konularda; gereksiz ve ilgisiz sorulardan sak\u0131nmak\u00a0<\/span><\/strong>ve sabredip hikmetli sonu\u00e7lar\u0131na odaklanmak<\/span><\/strong>\u00a0laz\u0131md\u0131r. Kehf Suresi’nde anlat\u0131lan Hz. Musa ile H\u0131z\u0131r k\u0131ssas\u0131nda \u00f6nemli ibretler vard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

66- <\/span><\/strong>(Hz.) Musa, ona (H\u0131z\u0131r’a): “Sana \u00f6\u011fretilen ilimden; r\u00fc\u015fd\u00fcme kavu\u015fmam (ve tam olgunla\u015f\u0131p ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmam) i\u00e7in, bana da \u00f6\u011fretmek \u00fczere, size t\u00e2bi (ve talebe) olabilir miyim?” diye (sormu\u015flard\u0131). <\/span><\/em><\/strong><\/em><\/p>\n

67- O (Zat, H\u0131z\u0131r AS) ise: “Do\u011frusu, sen benimle birlikte kalmaya ve (yapt\u0131klar\u0131ma katlanmaya) asla sabredip dayanamazs\u0131n!” <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

68- “(Bu halini de pek yad\u0131rgamam ve k\u0131namam) \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc bilmedi\u011fin (hikmet ve hakikati \u00f6\u011fretilmedi\u011fin) bir \u015feye, nas\u0131l sabredip dayanacaks\u0131n?” diye (hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131).<\/em> <\/span><\/strong><\/p>\n

69- (Hz. Musa cevaben:) “\u0130n\u015faallah beni sabredici (bir \u00f6\u011frenci) olarak bulursun ve hi\u00e7bir konuda senin emrine ve i\u015fine kar\u015f\u0131 gelmeyece\u011fime (s\u00f6z veriyorum)” diyerek (ricas\u0131n\u0131 tekrarlam\u0131\u015ft\u0131).<\/em> <\/span><\/strong><\/p>\n

70- (Bunun \u00fczerine H\u0131z\u0131r da:) “E\u011fer sen bana t\u00e2bi (ve talebe) olacaksan, o halde ben herhangi bir konuda a\u00e7\u0131klama yapmad\u0131k\u00e7a da, sen bana hi\u00e7bir \u015fey sormayacaks\u0131n (ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayacaks\u0131n)” diye (uyarm\u0131\u015ft\u0131). <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

71- B\u00f6ylece (anla\u015f\u0131nca) kalk\u0131p birlikte y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gittiler. Nihayet (bir nehir, bo\u011faz veya denizden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7mek \u00fczere ve kendilerini paras\u0131z ald\u0131klar\u0131 halde) gemiye bindikleri vakit (Hz. H\u0131z\u0131r) gemiyi (bir taraf\u0131ndan) delip hasar b\u0131rakt\u0131. (Bunu g\u00f6ren ve sabredemeyen Hz. Musa: “Ne k\u00f6t\u00fc ve tehlikeli) Hayret verici bir i\u015f yapt\u0131n. \u0130\u00e7indekileri bat\u0131r\u0131p bo\u011fmak i\u00e7in mi gemiyi yaralay\u0131p delik a\u00e7t\u0131n?!” diye (itiraza kalk\u0131\u015ft\u0131.) <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

72- (Hz. H\u0131z\u0131r:) “Sen benimle olmaya asla sabredip dayanamazs\u0131n, dememi\u015f miydim?” diye (ikaz\u0131n\u0131 tekrarlam\u0131\u015ft\u0131). <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

73- (Hz. Musa:) “Beni, unutarak (bozdu\u011fum bir ahdimden) dolay\u0131 k\u0131nama ve sana (talebe olup baz\u0131 gaybi ger\u00e7ekleri \u00f6\u011frenmem) konusunda (l\u00fctfen) g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7\u0131karma!” diyerek (\u00f6z\u00fcr beyan\u0131nda bulunmu\u015flard\u0131.) <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

74- Yine y\u00fcr\u00fcy\u00fcp (hikmet ve ibret) yolculu\u011funa devam ettiler. Derken (arkada\u015flar\u0131yla oynayan) bir erkek \u00e7ocu\u011funa rast geldiler. O vakit, (Hz. H\u0131z\u0131r) o \u00e7ocu\u011fu (kenara \u00e7ekip) \u00f6ld\u00fcr\u00fcverdi. (Bu sefer yine dayanamayan Hz. Musa: “\u0130\u015fledi\u011fi cinayetten dolay\u0131) Bir cana kar\u015f\u0131l\u0131k olmadan (ve hi\u00e7bir su\u00e7u ve sorumlulu\u011fu bulunmadan, b\u00f6yle masum bir \u00e7ocu\u011fu) \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn ha!.. (Hay\u0131f ve hayret!) Ger\u00e7ekten, \u00e7ok \u00e7irkin (ve cezas\u0131 \u00e7etin) bir i\u015f yapt\u0131n!” diye (k\u0131zg\u0131nl\u0131kla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131).<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

75- (Hz. H\u0131z\u0131r:) “Eh, ben sana; do\u011frusu sen benimle (birlikteli\u011fe) sabredemezsin demedim mi?” diye (yeniden uyard\u0131).<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

76- (Hz. Musa: “Ne olur ba\u011f\u0131\u015fla ve beni b\u0131rakma) E\u011fer bundan sonra bir daha (i\u015fine kar\u0131\u015f\u0131r ve) sana (itiraz yollu) bir \u015fey sorarsam, art\u0131k benimle arkada\u015fl\u0131k (sohbet ve irtibat\u0131n\u0131) kes… \u00c7\u00fcnk\u00fc o takdirde, beni (sahabelik ve talebelikten) azletmeye ge\u00e7erli bir mazeretin olacak” diye (son bir f\u0131rsat talebinde bulunmu\u015flard\u0131).<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

77- Tekrar yola koyulup y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Derken bir belde halk\u0131na u\u011fray\u0131p, onlardan yiyecek istediler. Ama onlar, kendilerini misafir etmekten \u00e7ekindiler. (Oradan ayr\u0131l\u0131rken yol \u00fcst\u00fcnde) Y\u0131k\u0131lmak \u00fczere olan harabe bir duvara rast geldiler, (Hz. H\u0131z\u0131r hemen i\u015fe koyulup o duvar\u0131 tamir etti ve) d\u00fczeltti. (Hz. Musa ise:) “E\u011fer isteseydin, bu yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015fe kar\u015f\u0131l\u0131k bir \u00fccret alabilirdin! (Bizi misafir etmekten \u00e7ekinen b\u00f6ylesine cimri bir topluma bu iyili\u011fin ne gere\u011fi vard\u0131?” diye sormu\u015flard\u0131.)<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

78- (Bunun \u00fczerine Hz. H\u0131z\u0131r:) “\u0130\u015fte bu (son itiraz\u0131n) art\u0131k ikimizin aras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ve ayr\u0131lmam\u0131z\u0131n (sebebidir). Ama \u015fimdi sana, (o itiraz ve isyan etti\u011fin ve) sabredemedi\u011fin \u015feylerin te’vilini (i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc, kader ve gayb hikmetini) haber vereyim” buyurmu\u015flard\u0131.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

79- “O (deldi\u011fim) gemi var ya; denizde \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 yoksullar\u0131n (ge\u00e7im kayna\u011f\u0131) idi. Ben onu (kas\u0131tl\u0131 olarak) yaralay\u0131p deldim. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00f6tesinde (pe\u015flerinde), her sa\u011flam gemiyi zorla gasp eden bir h\u00fck\u00fcmdar (f\u0131rsat beklemekteydi. Hasar verdim ki, bu gemiye tenezz\u00fcl etmesin. Onun yoksul olan sahipleri de, kolayca tamir edip i\u015flerine devam etsin.)”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

80- “(O \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm) O\u011flan \u00e7ocu\u011funa gelince: Anne ve babas\u0131 m\u00fc’min (ve hay\u0131rl\u0131) kimselerdi. Bu \u00e7ocu\u011fun ileride bunlar\u0131 azd\u0131rmas\u0131 ve k\u00fcfre kayd\u0131rmas\u0131 (yolundaki \u0130lahi ikaz ve i\u015faretle) duydu\u011fum ha\u015fyet ve endi\u015fe (\u00fczerine, onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcverdik.)”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

81- “Ve b\u00f6ylece: Rablerinin bunun (o\u011flan \u00e7ocu\u011funun) yerine, onlara (ahl\u00e2ki ve akli) temizlik (ve se\u00e7kinlik)te daha hay\u0131rl\u0131s\u0131n\u0131, merhamet ve \u015fefkate daha yak\u0131n (\u0130slamiyet’e ve insaniyete daha yatk\u0131n) olan\u0131n\u0131 vermesini diledik.” (\u00d6ld\u00fcr\u00fclen \u00e7ocuk da, cehennemden kurtulup cennete gidecekti.)<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

82- “(O \u00fccretsiz tamir etti\u011fimiz) Duvara gelince: (Buras\u0131,) O kasabadaki iki yetim o\u011flan\u0131n (mal\u0131y)d\u0131. (O duvar\u0131n) Alt\u0131nda, onlara ait olan (kendilerine miras ve emanet b\u0131rak\u0131lan) bir define-hazine vard\u0131. Babalar\u0131 da salih (bir insand\u0131). \u0130\u015fte bu y\u00fczden, Rabbin diledi ki, o \u00e7ocuklar r\u00fc\u015fdlerine eri\u015finceye ve kendi haklar\u0131 olan hazineye sahiplik edinceye kadar (bu duvar y\u0131k\u0131lmas\u0131n ve hazine ba\u015fkalar\u0131nca kap\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nd\u0131). Bu, Rabbinden bir rahmet (inayet ve hikmet sebebi ve sonucu) idi… Ben bunlar\u0131n hi\u00e7birini kendili\u011fimden (nefsi heves ve hedefimden) yapm\u0131\u015f de\u011filim. \u0130\u015fte senin sabredemedi\u011fin bu i\u015flerin te’vili (ger\u00e7ek nedeni, hikmet ve hakikati ve kader bilgisi) bu idi” demi\u015fti.<\/em> [Not: Bu k\u0131ssada, Hz. Musa \u015feriat ve adalet \u00f6l\u00e7\u00fclerini takip etmekte, Hz. H\u0131z\u0131r ise \u0130lahi Kader ve Hikmet Gizemini temsil ve tebli\u011f etmekteydi. Yani Mevl\u00e2’m\u0131z bizlere Hz. Musa ile Hz. H\u0131z\u0131r hadisesiyle baz\u0131 musibet ve felaketler s\u00fcrecinde zahiri h\u00fck\u00fcmlerle amel etmeyi, ama gizli kader hikmetiyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp de\u011ferlendirmeyi \u00f6\u011fretmekteydi.] (Kehf: 66-82)<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

\u00a0 [1]<\/a> Dr. Ula\u015f Kubat, Mu\u011fla S\u0131tk\u0131 Ko\u00e7man \u00dcniversitesi, E\u011fitim Fak\u00fcltesi, ulaskubat@mu.edu.tr<\/a>,<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 SORU SORMAK VE SORU\u015eTURMAK HAYAT\u0130 B\u0130R \u0130HT\u0130YA\u00c7TIR! \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bilgi edinmenin ve ger\u00e7e\u011fe eri\u015fmenin tek yolu sormak, ara\u015ft\u0131rmak ve soru\u015fturmakt\u0131r. Anlama ve bilgi sahibi olma arzusu demek olan “Merak” ilmin kap\u0131s\u0131, “Sormak” ise anahtar\u0131d\u0131r. Bilmedi\u011fi ama ihtiya\u00e7 hissetti\u011fi bir konuya insan \u0130lgi duyacak, bu ilgi ve istek ondaki \u00f6\u011frenme i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartacak, bu durumda ise do\u011fru […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-6505","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6505"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6505\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}