\u00a0 <\/p>\n
26 Haziran 2004 Tarihli Milli gazete’nin y\u0131ld\u0131zl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli ve anlaml\u0131yd\u0131… “T\u00fcrkiye’de Ekonomik kriz var m\u0131, yoksa kap\u0131da bekliyor mu?<\/p>\n
Asl\u0131nda cevab\u0131n\u0131 da kendi i\u00e7inde saklayan bu soru:<\/p>\n
Ortaya koymaktayd\u0131…<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
3 Kas\u0131m 2003’ten bu yana sisteme giren kayna\u011f\u0131 belirsiz para 12 milyar dolar\u0131 buldu<\/strong><\/p>\n Kriz kap\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131yor<\/strong><\/p>\n Sistem d\u0131\u015f\u0131 kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile finansal krizler aras\u0131nda tabii bir ili\u015fki bulunuyor. T\u00fcrkiye’nin ge\u00e7ti\u011fimiz son on y\u0131lda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn finansal krizler, hep kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemine rastl\u0131yor. 1994 Nisan krizi ekonomiden net kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde, 1998 Ekim, 2000 Kas\u0131m-2001 \u015eubat krizleri de yine kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 bir evrede ya\u015fand\u0131. T\u00fcrkiye \u015fimdi yine b\u00f6yle bir tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. 3 Kas\u0131m 2003’ten bu yana sisteme giren “kayna\u011f\u0131 belirsiz” para 12 milyar dolar\u0131 buldu. B\u00fcy\u00fck bir kriz her an kap\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7alabilir.<\/p>\n Avrasya Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Baki Alka\u00e7ar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan “Sistem D\u0131\u015f\u0131 Kaynak Hareketi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re 3 Kas\u0131m 2003 se\u00e7imlerinden bu yana ekonomiye giren paran\u0131n kayna\u011f\u0131 belli de\u011fil. T\u00fcrk ekonomisine sistem d\u0131\u015f\u0131 kaynak Mart 1994’ten itibaren girmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Ve bu kaynak giri\u015fi 1998’e kadar devam etmi\u015f. Yani; T\u00fcrk ekonomisinin y\u00fckseli\u015fte oldu\u011fu bir d\u00f6nemde. Bu kayna\u011f\u0131 belli olmayan para 1998’den sonra d\u0131\u015far\u0131ya ka\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015f, 2001 krizi ile tamamen \u00fclkeyi terk etmi\u015f.<\/p>\n Veriler, Ekim 2001- Kas\u0131m 2002 d\u00f6neminde yatay seyreden kaynak hareketinin, yeni bir \u00e7evrimin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bug\u00fcn, Kas\u0131m 2002 tarihinde ba\u015flayan bir ba\u015fka \u00e7evrimin \u00e7\u0131k\u0131\u015f a\u015famas\u0131nda bulundu\u011fumuz anla\u015f\u0131l\u0131yor. Alka\u00e7ar, sistem d\u0131\u015f\u0131 kaynak miktar\u0131n\u0131n 10 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu belirtiyor. Kas\u0131m 2003’ten ba\u015flayarak yeniden sisteme giren kaynak miktar\u0131n\u0131n 2003 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131 itibariyle 12 milyar dolar civar\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yleyen Alka\u00e7ar’a g\u00f6re; “finansal krizler kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemine rastl\u0131yor.” Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi 1994 Nisan krizi, kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011fu, 1998 Ekim, 2000 Kas\u0131m ve 2001 \u015eubat krizleri de yine kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011fu ve h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ya\u015fand\u0131.<\/p>\n T\u00fcrk ekonomisinde bir sistem d\u0131\u015f\u0131 kaynak ak\u0131m\u0131 var ve bu “\u00e7evrim bi\u00e7iminde” hareket ediyor. Son on y\u0131la ili\u015fkin \u00f6demeler dengesi ayl\u0131k verileri; T\u00fcrk ekonomisine sistem d\u0131\u015f\u0131 bir kayna\u011f\u0131n Mart 1994 tarihinden ba\u015flayarak girdi\u011fini ve bu kaynak giri\u015finin Temmuz 1998’e kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.<\/p>\n Nisan 1994 krizi, \u00e7evrimin dip noktas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Kriz \u00f6ncesinde T\u00fcrkiye’nin kredi notunun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi de kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemine rastl\u0131yor. 2000 Ekim ve 2001 \u015eubat krizileri de kaynak \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemine rastl\u0131yor. \u0130lgin\u00e7 olan nokta, kaynak ak\u0131m\u0131n\u0131n krizlerin \u00e7ok \u00f6ncesinde negatife d\u00f6nm\u00fc\u015f olmas\u0131. Bu da, kaynak ak\u0131m\u0131n\u0131n tersine d\u00f6nmesiyle krizler i\u00e7in uygun bir zeminin olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmekte. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, sistem d\u0131\u015f\u0131na kaynak ak\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrk ekonomisini k\u0131r\u0131lgan duruma sokmakta ve sistem i\u00e7ine giri\u015f de ekonomiyi g\u00fc\u00e7lendirmekte. Sistem d\u0131\u015f\u0131 kayna\u011f\u0131n Ekim 2001-Kas\u0131m 2002 d\u00f6nemine kadar sistemden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zleniyor. B\u00f6ylece dip-zirve-dip formasyonunda, Mart 1994-Temmuz 1998-Kas\u0131m 2002 olarak bir \u00e7evrimden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bug\u00fcn, Kas\u0131m 2002 tarihinde ba\u015flayan bir ba\u015fka \u00e7evrimin \u00e7\u0131k\u0131\u015f a\u015famas\u0131nda bulundu\u011fumuz anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Avrasya Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (ASAM) taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, Mart 1994- Temmuz 1998 d\u00f6neminde sistem d\u0131\u015f\u0131ndan sisteme giren kayna\u011f\u0131n miktar\u0131 10.2 milyar dolar. Temmuz 1998-Ekim 2001 tarihleri aras\u0131nda sistemden \u00e7\u0131kan miktar ise 8.6 milyar dolar. Kas\u0131m 2002 tarihinden 2003 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle sisteme giren sistem d\u0131\u015f\u0131 kayna\u011f\u0131n toplam\u0131 da 9.5 milyar dolar.<\/p>\n DTM’den risk uyar\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 (DTM); b\u00fcy\u00fcyen cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n, i\u00e7 ve bor\u00e7 stoku ile birlikte FED’in faizleri art\u0131rmas\u0131n\u0131n ekonomiyi etkileyecek riskler aras\u0131nda oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n May\u0131s ay\u0131nda \u2018\u00e7ekirdek enflasyon’ olarak bilinen imalat sanayi enflasyonunun, T\u00dcFE ve TEFE’den biraz daha y\u00fcksek \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n, \u2018TEFE’deki art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc’ kaydedildi.<\/p>\n D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n Ekonomik G\u00f6r\u00fcn\u00fcm De\u011ferlendirmesi’nde, Merkez Bankas\u0131 beklenti anketlerinin, ekonomik birimlerin enflasyon beklentilerinin, h\u00fck\u00fcmetin y\u0131lsonu hedefiyle uyumlu oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi ifade edildi.<\/p>\n Y\u0131l\u0131n 5 ay\u0131nda faizlerdeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn de etkisiyle, t\u00fcketici kredileri ve kredi kart\u0131 harcamalar\u0131nda \u00f6nemli art\u0131\u015flar oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilirken, t\u00fcketimle birlikte \u00fcretimin de h\u0131zl\u0131 artmakta olu\u015funun, y\u00fcksek talebin enflasyon bask\u0131s\u0131 yapma ihtimalini azaltt\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n Bor\u00e7 stoku b\u00fcy\u00fck risk<\/strong><\/p>\n Bu arada ekonomik istikrar\u0131 etkileyebilecek riskler, a-b\u00fcy\u00fcyen cari a\u00e7\u0131k, b-ABD Merkez Bankas\u0131’n\u0131n faizleri art\u0131rmas\u0131 ve c-GSMH’ye oran\u0131 d\u00fc\u015fmekte olsa bile h\u00e2l\u00e2 y\u00fcksek olan i\u00e7 ve d\u0131\u015f bor\u00e7 sto\u011fu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. 2003 y\u0131l\u0131nda cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n finansman\u0131n sorun olmad\u0131\u011f\u0131, tersine T\u00fcrkiye’ye sermaye giri\u015flerinin TL’nin de\u011ferlenmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131lan raporda, 2004 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor.[1]<\/a><\/p>\n S\u0131cak para tehlikesi<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye ekonomisinde ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l ya\u015fanan y\u00fczde 7.8 oran\u0131ndaki balon b\u00fcy\u00fcme bu y\u0131l da h\u0131zlanarak s\u00fcr\u00fcyor. Bu balon b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden olan; 1-cari a\u00e7\u0131ktaki sert art\u0131\u015f\u0131n finansman\u0131 ve 2-s\u0131cak paran\u0131n geli\u015fine zemin olu\u015fturan makro ekonomik hedefler plan\u0131; 2001 krizi \u00f6ncesini hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n D\u0130E’nin 30 Haziran’da a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131 ilk \u00e7eyre\u011fe ili\u015fkin b\u00fcy\u00fcme tahminleri de bunu do\u011fruluyor. DE\u0130’ye g\u00f6re, b\u00fcy\u00fcme y\u00fczde 8-9 civar\u0131nda seyrediyor. Bu da b\u00fcy\u00fcmenin finansman\u0131nda T\u00fcrkiye’nin yeniden kritik bir noktaya do\u011fru ilerledi\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6demeler dengesi istatistiklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise ortaya daha net rakamlar \u00e7\u0131k\u0131yor. 6 milyar 881 milyon dolarl\u0131k cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verilen bu y\u0131l\u0131n ilk d\u00f6rt ay\u0131nda, s\u00f6z konusu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan 5.7 milyar dolarl\u0131k finansman; b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde “s\u0131cak para” olarak nitelendirilen, yabanc\u0131lar\u0131n portf\u00f6y yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla ve bankalar ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn k\u0131sa vadeli bor\u00e7lar\u0131yla finanse edildi.<\/p>\n Bu tablo T\u00fcrkiye’yi d\u0131\u015f ve i\u00e7 \u015foklara kar\u015f\u0131 daha hassas bir noktaya s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. 1994 ve 2001 krizlerinden \u00f6nceki y\u0131llarda T\u00fcrkiye’nin o zamana kadar olan tarihinin en y\u00fcksek d\u00fczeyinde cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermi\u015f olmas\u0131 ve her iki y\u0131lda da T\u00fcrkiye’nin, k\u0131sa vadeli sermaye \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle \u00f6demeler dengesi krizlerine girmi\u015f olmas\u0131 hat\u0131rlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n \u2018Yalanc\u0131 bahar’ ne zaman bitecek?<\/strong><\/p>\n AKP iktidar\u0131 ise bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye ald\u0131rmadan ekonomide “bahar havas\u0131”n\u0131n esti\u011fi izlenimini vermeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ancak T\u00fcrkiye, bu bahar havas\u0131n\u0131 bir yerlerden hat\u0131rl\u0131yor. 23 Ekim 2001 tarihinde d\u00f6nemin T\u00dcS\u0130AD Ba\u015fkan\u0131 Erkut Y\u00fccao\u011flu’nun IMF ile uygulanan \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k istikrar program\u0131n\u0131n ne kadar iyi gitti\u011fini anlatmak i\u00e7in sarf etti\u011fi \u201810 y\u0131l sonras\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz’ s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan patlayan Demirbank krizini ve d\u00f6vizdeki deval\u00fcasyonu hat\u0131rlayanlar bug\u00fcn ya\u015fanan s\u00fcrecin \u2018yalanc\u0131 bahar’ oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyor. H\u00fck\u00fbmetin ve t\u00fcrev piyasalar\u0131n onay\u0131n\u0131 alan bu s\u00fcre\u00e7 kabuslu g\u00fcnlerin bitti\u011fini s\u00f6yleyebilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir trend olu\u015fturabildi mi?<\/p>\n Spek\u00fclasyon mu yap\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/p>\n 2001 krizi \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclent Ecevit, \u2018Yabanc\u0131 bankalar T\u00fcrkiye’de d\u00f6viz spek\u00fclasyonu yap\u0131yor’ a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftu. Bu s\u00f6z belki bir milat olmal\u0131yd\u0131. Bir ba\u015fbakan\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle \u00fczerinde durulmas\u0131 ve derhal \u00fczerine gidilmesi gereken beyanat, ilgili birimlerde ciddiye al\u0131nmad\u0131. 1997 Uzakdo\u011fu ekonomi krizinin tetikleyici unsurunun, “s\u0131cak paran\u0131n, s\u00f6z konusu \u00fclkeleri aniden terk etmesi oldu\u011fu” noktas\u0131nda iktisat \u00e7evresinde konsens\u00fcs var. Ayn\u0131 fikir birli\u011finin 19 \u015eubat 2001 krizi i\u00e7in de oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. \u015eimdi \u015fu soru akla geliyor? “Yine bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 finanse edenler, kalk\u0131p y\u00fcksek k\u00e2rlarla tekrar \u00fclkeyi terk etmezler mi?<\/p>\n S\u0131cak para \u00f6nlenebilir mi?<\/strong><\/p>\n S\u0131cak paran\u0131n T\u00fcrkiye’ye serbest\u00e7e giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 32 say\u0131l\u0131 kararnamenin evveliyat\u0131 1989’daki Turgut \u00d6zal d\u00f6nemi politikalar\u0131na kadar gidiyor. S\u0131cak paran\u0131n uluslararas\u0131 piyasalardaki vahim zararlar\u0131n\u0131n somut hale gelmedi\u011fi bu d\u00f6nemde \u00d6zal, spek\u00fclatif de olsa her t\u00fcrl\u00fc sermayenin T\u00fcrkiye’ye girmesine izin vermi\u015fti. \u00dcretim sekt\u00f6r\u00fcnde de\u011fil de borsa, faiz ve bono piyasalar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren para anlam\u0131na gelen s\u0131cak para sisteminin ba\u015flang\u0131\u00e7ta pozitif etkileri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. H\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demelerinde d\u00f6viz ihtiyac\u0131n\u0131 bu sayede rahatl\u0131kla gideriyordu. D\u0131\u015f ticaret dengesinde meydana gelen b\u00fcy\u00fcme ise d\u00f6viz ak\u0131\u015f\u0131 sebebi ile tehlike olmaktan \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yordu. Fakat ya\u015fanan ac\u0131 tecr\u00fcbeler; ekonomik kriz d\u00f6nemlerinde sistemden \u00e7\u0131kan d\u00f6vizlerin ekonomideki krizi derinle\u015ftirdi\u011fini ortaya koydu. \u015eimdi ise \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fka \u00f6nemli bir geli\u015fme var. K\u0131sa vadeli bor\u00e7lanma… 2003 sonunda 23 milyar dolar olan T\u00fcrkiye’nin toplam k\u0131sa vadeli d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131, d\u00f6rt ayda 2.2 milyar dolar artarak 25.2 milyar dolara y\u00fckseldi.[2]<\/a> Evet tehlike \u00e7anlar\u0131 \u00e7al\u0131yordu.<\/p>\n Ciddi a\u00e7\u0131klar olacak<\/strong><\/p>\n T\u00fcrk ekonomisi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fcyor, \u015fi\u015fiyor. Milli gelir hesaplar\u0131 daha a\u00e7\u0131klanmad\u0131 ama sanayi \u00fcretim endekslerinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda art\u0131\u015f g\u00f6steriliyor. Bu da dolayl\u0131 olarak ticaret sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc etkiliyor. D\u0131\u015f ticarette de art\u0131\u015flar g\u00f6zleniyor. En az\u0131ndan ilk 3-4 ay\u0131n rakamlar\u0131 bu y\u00f6nde bir izlenim veriyor. Ortaya \u00e7\u0131kacak b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131, rakam oyunlar\u0131d\u0131r, y\u00fczde 8’e falan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Bu son derece olumlu bir geli\u015fme gibi g\u00f6sterilse de, ekonominin bu kadar \u015fi\u015firmeyi kald\u0131ramayaca\u011f\u0131 biliniyor!<\/p>\n Ekonomideki ikinci tehlikeli geli\u015fmede fiyat hareketlerinde ya\u015fan\u0131yor. Enflasyon h\u0131zla geriliyor. Bu da tabii ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00f6yle b\u00fcy\u00fcme ortam\u0131nda enflasyonun d\u00fc\u015fmesi kolay g\u00f6zlenen bir olay de\u011fil. G\u00fc\u00e7l\u00fc b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 enflasyonu harekete ge\u00e7irir, ama bizde enflasyon d\u00fc\u015f\u00fcyor.?!<\/p>\n \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130ktisat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Merih Paya, ortaya \u00e7\u0131kan rakamlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken “bu durumun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekti\u011fini” s\u00f6yl\u00fcyor. Paya’ya g\u00f6re, \u00f6demeler bilan\u00e7osu y\u0131l\u0131n ilk \u00fc\u00e7 ay\u0131 itibariyle \u00e7ok ciddi a\u00e7\u0131klar verdi. Cari a\u00e7\u0131k \u00e7ok y\u00fckseliyor. Bu hakl\u0131 olarak pek \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan endi\u015feyle kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Paya, daha olumsuz bir noktaya temas ediyor, “d\u00f6viz kurlar\u0131yla a\u00e7\u0131\u011f\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcme ihtimalinin g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcne” i\u015faret ediyor. Prof. Paya, cari a\u00e7\u0131k tehlikesinin yurtd\u0131\u015f\u0131 bankalar ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan da dile getirildi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor!<\/p>\n Eyl\u00fcl’le birlikte kurlar harekete ge\u00e7ebilir<\/strong><\/p>\n Enflasyondaki gerilemeye gelince: Paya, bunun May\u0131s ay\u0131nda tar\u0131m kesiminden kaynakland\u0131\u011f\u0131na vurgu yap\u0131yor. Paya, \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: ” \u00c7ekirdek enflasyon dedi\u011fimiz \u00f6zel sekt\u00f6r imalat sanayindeki geli\u015fmeler o kadar olumlu de\u011fil. 1.8’e yakla\u015fan rakamlar var. T\u00fcrkiye’de hem enflasyon var, hem cari a\u00e7\u0131k var. Merkez Bankas\u0131 endekslerine g\u00f6re T\u00fcrk liras\u0131 da a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferlenmi\u015f \u015feklinde bir izlenim veriyor. Bu tabloyu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kurlarda bir hareket olabilece\u011fi izlenimi ediniyoruz. Eyl\u00fclden itibaren kurlarda bir hareket olma ihtimali var. D\u0131\u015f konjonkt\u00fcr de bunu teyit ediyor.” Yani kriz yakla\u015f\u0131yor!..<\/p>\n Peki kurlar\u0131 ne tutuyor \u015fu anda? Paya, “kurlar\u0131 matematiksel olarak belirlemenin \u00e7ok zor oldu\u011funu kaydederek, Kurun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 rakamsal olarak telaffuz etmek zor. Sadece i\u00e7 ve d\u0131\u015f enflasyon fark\u0131na vararak bir \u015fey s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Mevcut cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n mutlaka frenlenmesi laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’nin \u00f6demeler bilan\u00e7osunda bu sene \u00f6nemli a\u00e7\u0131klar var” \u015feklinde konu\u015fuyor.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin ge\u00e7en y\u0131ldan itibaren IMF’ye net bor\u00e7 \u00f6der hale geldi\u011fine dikkat \u00e7eken Paya, “\u00d6dedi\u011fimiz ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha fazla. Bu sene bu daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kacak. IMF’ye, ald\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 geri \u00f6deme zaman\u0131 geliyor. Bir de cari a\u00e7\u0131k var. Bu arada; ABD’nin faiz art\u0131rmas\u0131yla birlikte, fonlar\u0131n geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere kaymas\u0131 ihtimalide g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu da T\u00fcrkiye’de finansman sorunlar\u0131n\u0131 art\u0131racak. Sermaye giri\u015fi yava\u015flayacak. Bu durum, cari a\u00e7\u0131kla birlikte kurlara bir hareket getirebilir. D\u00f6viz patlayabilir, beklenti de bu y\u00f6nde ve h\u00fck\u00fcmet bunu \u00f6nlemeye niyetli de\u011fil” diye konu\u015fuyor.[3]<\/a><\/p>\n \u00a0D\u0130E, bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131, “beklentilerin \u00fczerinde” % 12.4 olarak a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak \u00fcretimden yoksun sadece ithalata dayal\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131 ekonomistleri \u00fcrk\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n Hormonlu b\u00fcy\u00fcme<\/strong><\/p>\n Devlet \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fc (D\u0130E), bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde Gayri Safi Milli Has\u0131la’y\u0131 (GSMH – b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131) ‘beklentilerin \u00fczerinde’ y\u00fczde 12.4, Gayri Safi Yurti\u00e7i Has\u0131la (GSY\u0130H) art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ise y\u00fczde 10.1 olarak duyurdu.<\/p>\n D\u0130E taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, 2004 y\u0131l\u0131 birinci \u00fc\u00e7 ayl\u0131k d\u00f6neme ili\u015fkin ge\u00e7ici hesaplamaya g\u00f6re Gayri Safi Milli Has\u0131la “cari fiyatlarla 79 katrilyon 442 trilyon 962 milyar TL, 1987 y\u0131l\u0131 fiyatlar\u0131yla 27 trilyon 295 milyar TL oldu. 2004 y\u0131l\u0131n\u0131n birinci d\u00f6neminde 2003 y\u0131l\u0131 birinci d\u00f6nemine oranla geli\u015fme h\u0131z\u0131 cari fiyatlarla y\u00fczde 17.5, sabit fiyatlarla y\u00fczde 12.4 olarak tahmin edildi. 2004 y\u0131l\u0131 birinci \u00fc\u00e7 ayl\u0131k d\u00f6neminde, ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re Gayri Safi Yurti\u00e7i Has\u0131la i\u00e7inde y\u00fczde 69.1’lik pay\u0131 olan \u00f6zel nihai t\u00fcketim harcamalar\u0131nda sabit fiyatlarla y\u00fczde 10.6’l\u0131k art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, bu d\u00f6nemde kamu kesimi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00fczde 11.3’l\u00fck azal\u0131\u015f, \u00f6zel kesim yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ise y\u00fczde 60.6’l\u0131k art\u0131\u015f g\u00f6sterdi.<\/p>\n Ka\u011f\u0131t \u00dczerinde B\u00fcy\u00fcmek Ne \u0130\u015fe Yarar?<\/strong><\/p>\n ATO Ba\u015fakan\u0131 Sinan Ayg\u00fcn, b\u00fcy\u00fcmenin \u00e7ar\u015f\u0131ya, pazara yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece hayali bir umut vaat etti\u011fini belirterek, “b\u00fcy\u00fcme dedi\u011fimiz \u015fey, saf, dengeli, d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur ve \u00fcretime dayal\u0131 ise makbuld\u00fcr.” dedi<\/p>\n Ankara Ticaret Odas\u0131 (ATO) Ba\u015fkan\u0131 Sinan Ayg\u00fcn, d\u00fcn a\u00e7\u0131klanan y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine ili\u015fkin y\u00fczde 12.4’l\u00fck b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n balon oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ithalata dayal\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle ‘hormonlu’ oldu\u011funu bildirdi. Ayg\u00fcn, ”b\u00fcy\u00fcme dedi\u011fimiz \u015fey, saf, dengeli, d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur ve \u00fcretime dayal\u0131 ise makbuld\u00fcr” dedi. Her \u015feye kar\u015f\u0131n, ‘ikide bir t\u00f6kezleyen ve mehter mar\u015f\u0131 gibi iki ileri bir geri giden’ bir ekonomi i\u00e7in bu b\u00fcy\u00fcmenin ba\u015far\u0131l\u0131 olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ayg\u00fcn, \u015funlar\u0131 kaydetti: ”B\u00fcy\u00fcme \u00e7ar\u015f\u0131ya, pazara yans\u0131m\u0131yor, hayal ve umut vadediyor. B\u00fcy\u00fcmeyi halka indiremez, \u00fccretlere yans\u0131tamaz, halk\u0131n ge\u00e7imini kolayla\u015ft\u0131ramazsak, ka\u011f\u0131t \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcmek ne i\u015fe yarar? B\u00fcy\u00fcyelim ama halk\u0131 b\u00fcy\u00fctelim, halk\u0131n zenginli\u011fini b\u00fcy\u00fctelim.”<\/p>\n T\u00fcrkiye s\u00f6zde b\u00fcy\u00fcyor ama, i\u015fsizlik aynen duruyor<\/strong><\/p>\n Bursa Ticaret ve Sanayi odas\u0131 (BTSO) Ba\u015fkan\u0131 Celal S\u00f6nmez, ekonomideki k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n giderilemedi\u011fini, canlanman\u0131n b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlere yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek; “T\u00fcrkiye s\u00f6zde b\u00fcy\u00fcyor ama i\u015fsizlik sorunu oldu\u011fu yerde say\u0131yor” dedi.<\/p>\n BTSO’nun 115. kurulu\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc nedeniyle d\u00fczenlenen kokteylde gazetecilerin sorular\u0131n\u0131 cevapland\u0131ran S\u00f6nmez, i\u015fssizli\u011fin her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydetti. AKP H\u00fck\u00fcmeti’ni uyaran S\u00f6nmez, “d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n artarak devam etmesinin d\u00f6viz ve faizi tetikleyebilece\u011fine” dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n Ekonomide dengelerin halen oturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten S\u00f6nmez, “Ekonomide \u00e7ok uzun d\u00f6nemler boyunca biriken k\u0131r\u0131lganl\u0131k, tam olarak giderilemedi. Ekonomik canlanma, hen\u00fcz b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlere yay\u0131lmad\u0131. \u0130\u00e7 talep \u00e7ok c\u0131l\u0131z ya da yok denecek kadar az. Haftal\u0131k 500 trilyonu a\u015fan t\u00fcketici kredisi kullan\u0131m\u0131 21 May\u0131s’ta 159 trilyona inmi\u015f durumda. Al\u0131n size i\u00e7 talebe bir darbe daha. Faizlerdeki art\u0131\u015f, hurda indirimi avantaj\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, bankalar\u0131n tavr\u0131, bu konuda etkili oldu” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Kur ithalat\u0131 te\u015fvik ediliyor<\/strong><\/p>\n S\u00f6nmez, balon b\u00fcy\u00fcmenin ne i\u015fsizli\u011fe ne de i\u00e7 piyasaya bir yarar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. \u0130\u015fsizli\u011fin \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc boyutlara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken S\u00f6nmez, “D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok b\u00f6lgesini kas\u0131p kavuran yeni bir trend var. \u0130stihdams\u0131z b\u00fcy\u00fcme. Gelecekte \u00e7ok duyaca\u011f\u0131m\u0131z bir kavram bu. Tuhaf ama halka fazla hayr\u0131 olmayan bir b\u00fcy\u00fcme t\u00fcr\u00fc bu. \u00c7ok yaz\u0131k; \u00dcniversite mezunlar\u0131m\u0131z, yabanc\u0131 \u00fclkelerde amele olmak i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunuyor. B\u00fcy\u00fcme i\u015fsizli\u011fe \u00e7are olmad\u0131ktan sonra toplumun sorunlar\u0131 bitmez. B\u00fcy\u00fcme hem i\u015fsizli\u011fe \u00e7are olmal\u0131, hem de d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmal\u0131. Bir s\u00fcre sonra d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fcyor, d\u00f6viz ve faizler y\u00fckseliyor ve b\u00fcy\u00fcme d\u00fc\u015f\u00fcyor. Biz bunlar\u0131 ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131k. ” dedi.<\/p>\n Nisan ay\u0131 ile birlikte d\u00f6rt ayl\u0131k cari a\u00e7\u0131k rakam\u0131n\u0131n 6 milyar 881 milyon dolar\u0131 buldu\u011funu vurgulayan S\u00f6nmez s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: “Neden bu y\u0131l sat\u0131lan 100 otomobilin 71’i ithal dersiniz? \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6viz kurlar\u0131 yine d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferli, buna kar\u015f\u0131l\u0131k lira hala a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferli de ondan. Bu kur h\u00e2l\u00e2 ithalat\u0131 te\u015fvik ediyor, ihracat\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131y\u0131 cezaland\u0131r\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sonucunda y\u0131l sonu cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 10 milyar dolar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kabilir. Y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda kurda ikinci ve daha \u015fiddetli bir hareket olursa hi\u00e7 \u015fa\u015fmamak gerek.”<\/p>\n Emekliler toplumdan d\u0131\u015flan\u0131yor<\/strong><\/p>\n Emekli-Sen Genel Ba\u015fkan\u0131 Veli Beys\u00fclen, i\u015fsizlerden sonra en ma\u011fdur kesimin emekliler oldu\u011funu s\u00f6yledi. Emekliler Haftas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u00c7ankaya Belediyesi Y\u0131lmaz G\u00fcney Sahnesi’nde ”Emeklilerin ve Sosyal G\u00fcvenlik Kurulu\u015flar\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131” konulu sempozyum d\u00fczenlendi.<\/p>\n Sempozyumun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fan Emekli-Sen Genel Ba\u015fkan\u0131 Veli Beys\u00fclen, \u00fclkenin kalk\u0131nmas\u0131nda rol alm\u0131\u015f bug\u00fcnk\u00fc emeklilerin, insanca ya\u015fayacak ko\u015fullara sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n Sosyal g\u00fcvenlik kurulu\u015flar\u0131ndan emekli yakla\u015f\u0131k 7 milyon ki\u015finin b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7erisinde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade eden Beys\u00fclen, i\u015fsizlerden sonra en ma\u011fdur kesimin emekliler oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n Emeklilerle ilgili kararlar\u0131n ve uygulamalar\u0131n yaln\u0131zca y\u00f6netenlerin inisiyatifi ile belirlendi\u011fini kaydeden Beys\u00fclen, ”A\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z halde, sosyal ve sa\u011fl\u0131k konular\u0131ndaki sorunlar\u0131m\u0131za \u00e7\u00f6z\u00fcm bulacak bir merci maalesef bulam\u0131yoruz.<\/p>\n Muhataplar\u0131m\u0131zla ili\u015fkilerimizi d\u00fczenleyen bir stat\u00fc yasas\u0131 d\u00fczenlenmemi\u015f ve hakk\u0131m\u0131zda keyfi uygulamalar devam etmektedir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Veli Beys\u00fclen, emekli maa\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki farl\u0131l\u0131klar\u0131n giderilmesini isteyerek, intibak yasas\u0131n\u0131n da bir an \u00f6nce \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n KESK Genel Ba\u015fkan\u0131 Sami Evren de emeklilerin, toplumun art\u0131 de\u011feri oldu\u011funu belirterek, emeklilerin tecr\u00fcbelerinden yararlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda, emeklilerin hayat standard\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fini savunan Evren, ”Mevcut \u015fartlarda, emekliler toplumda d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r” dedi.<\/p>\n Emekli Sand\u0131\u011f\u0131, Ba\u011f-Kur ve SSK’n\u0131n birle\u015ftirilmesinin de g\u00fcndemde oldu\u011funu ifade eden Evren, d\u00fczenlemelerin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve emeklilerin isteklerine cevap verecek \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kaydetti.\u00a0\u00a0<\/p>\n \u0130yile\u015fme soka\u011fa yans\u0131m\u0131yor<\/strong><\/p>\n Ko\u00e7 Holding Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Mustafa Ko\u00e7, Anadolu’yu s\u0131k s\u0131k dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, insanlarla birebir konu\u015ftu\u011fu zaman makroekonomik iyile\u015fmelerin tam anlam\u0131yla soka\u011fa yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n T\u00dcS\u0130AD Y\u0130K toplant\u0131s\u0131nda gazetecilerin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlayan Ko\u00e7, ”Sabanc\u0131 Holding, T\u00dcPRA\u015e ve PETK\u0130M’in \u00f6zelle\u015ftirilmesiyle ilgilendi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Siz ilgileniyor musunuz?” sorusuna, ”\u0130lgilenmiyoruz” yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n Mustafa Ko\u00e7, b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131na ili\u015fkin bir soru \u00fczerine ise b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131n\u0131n \u00e7ok enteresan oldu\u011funu, \u00e7ok iyi bir yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 sa\u011flanarak devam ettirilmesi gerekti\u011fini, i\u015fsizli\u011fe \u00e7are bulman\u0131n yolunun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmeyi devam ettirmekten ge\u00e7ti\u011fini belirtti.<\/p>\n Di\u011fer taraftan yat\u0131r\u0131m ortam\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi gerekti\u011fini dile getiren Ko\u00e7, ”Burada say\u0131n Bakan\u0131m\u0131z\u0131n dedi\u011fi gibi yabanc\u0131 veya yerli sermaye demek yerine uluslararas\u0131 sermaye demekte yarar var. O bak\u0131mdan e\u011fer \u00f6zendirici bir yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 sa\u011flan\u0131rsa bu, istihdam\u0131 da art\u0131racakt\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Yeni zamlar yolda<\/strong><\/p>\n Akaryak\u0131t ve LPG \u00fcr\u00fcnlerine IMF’ye verilen gizli taahh\u00fctname \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fczde 4.62 ile y\u00fczde 5.31 oran\u0131nda zam yapan AKP h\u00fck\u00fcmeti, do\u011falgaz ve sigara zamm\u0131na haz\u0131rlan\u0131yor. Bir bu\u00e7uk ayda akaryak\u0131ta ikinci zamm\u0131 yapan h\u00fck\u00fcmet, uzun zamand\u0131r bekletilen do\u011falgaz zamm\u0131n\u0131 bug\u00fcn yapaca\u011f\u0131 \u00f6\u011frenildi. Zamm\u0131n akaryak\u0131t zamm\u0131 gibi y\u00fczde 5 olaca\u011f\u0131 ifade edildi. H\u00fck\u00fcmetin sigaraya zam i\u00e7in bir s\u00fcre daha bekleyece\u011fi kaydedilirken, A\u011fustos ay\u0131nda bu zamm\u0131n da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olaca\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n AKP h\u00fck\u00fcmeti, Nisan ay\u0131nda IMF’nin onaylad\u0131\u011f\u0131 niyet mektubunda ‘gerekti\u011finde maktu vergiler ayarlan\u0131r’ taahh\u00fcd\u00fcne yer verdi. Anlay\u0131\u015f mutakabat\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 gizli taahh\u00fctnamede h\u00fck\u00fcmet, ‘bu vergiler toptan e\u015fya fiyat\u0131 kadar art\u0131r\u0131l\u0131r’ g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsedi. Bu ‘anlay\u0131\u015f mutabakat\u0131’na ra\u011fmen Enerji Bakan\u0131 Hilmi G\u00fcler ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131 bakanlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde “akaryak\u0131ta zam yok” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015f olmas\u0131 dikkat \u00e7ekti. \u0130lk be\u015f ayl\u0131k toptan e\u015fya enflasyonu y\u00fczde 9.3, ge\u00e7en y\u0131l ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re may\u0131staki art\u0131\u015f oran\u0131 ise y\u00fczde 9.7 olunca, ilki may\u0131s\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131nda di\u011feri de \u00f6nceki g\u00fcn yap\u0131lan y\u00fczde 5’lik iki ayr\u0131 zamm\u0131 t\u00fcketiciye yans\u0131tt\u0131.<\/p>\n IMF ile Haziran ay\u0131nda yap\u0131lan 8’nci G\u00f6zden Ge\u00e7irme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de akaryak\u0131t \u00fcr\u00fcnlerinden al\u0131nan \u00d6TV gelirlerinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f tespit edildi ve zam yap\u0131lmas\u0131 talebi g\u00fcndeme geldi. IMF’yle yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada petrol \u00fcr\u00fcnlerinden al\u0131nan \u00d6TV gelirlerinde yakla\u015f\u0131k 300 trilyon liral\u0131k bir gerileme oldu\u011fu tespit edilmi\u015fti. \u00d6nceki g\u00fcn yap\u0131lan zam da \u00d6TV oranlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ile sa\u011fland\u0131.<\/p>\n “Fark\u0131 kapatmak i\u00e7in zam yapt\u0131k”<\/strong><\/p>\n Sanayi ve Ticaret Bakan\u0131 Ali Co\u015fkun, halen akaryak\u0131t fiyatlar\u0131na s\u00fcbvansiyon yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, o fark\u0131 kapatmak i\u00e7in de zam yapmak durumunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Bakan Co\u015fkun, ”akaryak\u0131t fiyatlar\u0131ndaki fark\u0131 kapatmak i\u00e7in zam yapmak durumunda kald\u0131k, aksi takdirde ba\u015fka bir yere vergi koymak gerekirdi” dedi.<\/p>\n Do\u011falgaza zam yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin soru \u00fczerine, ”Arkada\u015flar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, hen\u00fcz kesin bir karar yok” diyen Bakan Co\u015fkun, \u015feker fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f konusunda da \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: ”Pancara ilave fiyat verildi, i\u015f\u00e7i \u00fccretleri artt\u0131, maliyetler artt\u0131. Ancak bu art\u0131\u015flar\u0131 devaml\u0131 zamla kar\u015f\u0131lamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, Art\u0131k verimlili\u011fi art\u0131rmak laz\u0131m.”[4]<\/a><\/p>\n Vergi sistemindeki adaletsizlik, d\u00fcr\u00fcst i\u015f yapan esnaf ve i\u015fadamlar\u0131n da kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131na zorluyor.<\/strong><\/p>\n Yolunacak taraf\u0131m\u0131z kalmad\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130ktisat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Kaya Ard\u0131\u00e7, T\u00fcrkiye’de devletin \u2018k\u00fcmesteki kazlar\u0131’ devaml\u0131 yoldu\u011funu belirterek, “Yakalabildi\u011finden vergi al\u0131yor. Halbuki T\u00fcrkiye’de bir vergi potansiyeli var. Vergi y\u00fck\u00fc dedi\u011fimiz, yani toplanan vergilerin milli gelire oran\u0131, Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri ve d\u00fcnya standartlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok y\u00fcksek de\u011fil. Yani, vergi y\u00fck\u00fcm\u00fcz \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fck de\u011fil.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n Ard\u0131\u00e7, “Nerede a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck olu\u015fuyor?” sorusuna ise \u015fu cevab\u0131 veriyor: “Vergi verenler, ger\u00e7ekten \u00e7ok veriyor. Vermesi gereken bir kesim, vergi d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131yor. Vergi taban\u0131n\u0131 devlet yayam\u0131yor. Esnaf, sanayici ile birlikte bordro mahkumlar\u0131 denilen, vergi ka\u00e7\u0131ramayacak olan, sizler bizler gibiler \u00e7ok vergi veriyor.”<\/p>\n Dolayl\u0131 vergilerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan \u015fikayet\u00e7i olan Ard\u0131\u00e7, “Vergi kompozisyonunda vergilerin dolayl\u0131 ve do\u011frudan vergiler diye kabaca iki kategoriye ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, bunun do\u011fal bir yap\u0131s\u0131, normal bir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla do\u011frudan vergiler de\u011fil, dolayl\u0131 vergiler. Yani, bir mal\u0131 sat\u0131n al\u0131rken, t\u00fcketirken \u00f6dedi\u011fimiz vergiler \u00e7ok a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131. Bu da tabi vergi adaleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k bir konu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sizin geliriniz 100, benimki sizin be\u015f kat alt\u0131nda, bu pek adaletli bir \u015fey olmasa gerek.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Oranlar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeli, tabana yay\u0131lmal\u0131<\/strong><\/p>\n Ard\u0131\u00e7, herkesin geliriyle orant\u0131l\u0131 vergi \u00f6demesi ilkesi baz al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda do\u011frudan vergiler nedeniyle bir \u015fahs\u0131n; “benim arabam varsa, ta\u015f\u0131t vergisi \u00f6demem, evim varsa emlak vergisi \u00f6demem” demesinin gayet do\u011fal oldu\u011funu savunarak, “Burada devletin yapmas\u0131 gereken vergi matrah\u0131n\u0131 tabana yaymakt\u0131r. Vergi oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. Devlet vergi gelirlerini art\u0131rabilmek i\u00e7in vergi oranlar\u0131n\u0131 art\u0131yor. Bu yolla da daha \u00e7ok vergi geliri elde etme yoluna gidiyor.” ifadelerini kulland\u0131. Ard\u0131\u00e7, devletin yapmas\u0131 gerekenleri ise \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: “Esas yap\u0131lmas\u0131 gereken vergi vermeyenlerin vergilendirilmesi, vergi verenlerin de oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek tabana yay\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece daha \u00e7ok vergi geliri elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Niye yapam\u0131yor bunu devlet? \u015eimdi bu i\u015fte diyorlar ki, kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 ekonomi bir yerde \u2018alt\u0131n yumurtlayan tavuk’ gibidir. Bunun fazla \u00fczerine giderseniz, alt\u0131n yumurtlayan tavu\u011fu kesmi\u015f olursunuz, b\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m da var. Ben buna \u00e7ok kat\u0131lm\u0131yorum ama bir do\u011fru taraf\u0131 da var, az \u00f6l\u00e7\u00fcde de olsa.”<\/p>\n Vergi denetimlerinin yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131 da ele\u015ftiren Ard\u0131\u00e7, “Biz vur denilince \u00f6ld\u00fcrmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131z. Bir i\u015fadam\u0131n\u0131n, bir esnaf\u0131n ba\u015f\u0131na gidip dikiliyorsun, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6yle bir kontrol, denetim yapaca\u011f\u0131m diye \u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 olu\u015fturuyorsunuz ki adam\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engelliyorsunuz. Buna da gerek yok. Ama gidin l\u00fcks bir lokantaya, sabahleyin otursun vergi denetim memuru, ak\u015fam kapanana kadar g\u00f6rs\u00fcn has\u0131lat\u0131… \u00c7\u0131karts\u0131n rakamlar\u0131 baks\u0131n. Ne vergi vermi\u015f bu i\u015fyeri.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n Vergi ayn\u0131 zamanda siyasi bir konu<\/strong><\/p>\n Ard\u0131\u00e7, “Vergi sadece ekonomik bir konu de\u011fil, siyasi bir konudur” diyerek, \u015fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclerde bulundu: “H\u00fck\u00fcmetleri destekleyen bir tak\u0131m g\u00fc\u00e7l\u00fc finans \u00e7evreleri kendileri i\u00e7in belirli bir tak\u0131m \u015feyleri empoze etmek isterler. Vergi vermeyen \u00e7ok geni\u015f bir kesim var. Vergi vermek onlar\u0131n i\u015fine gelmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6yle bir vergi sistemi kurmak gerekir ki, adil olsun yani, hi\u00e7 vermeyenlerden almak ve verenlerden daha az almak gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla vergi konusunda yap\u0131lmas\u0131 gereken bence \u00f6nemli, \u00e7ok acil bir sorun var \u00f6n\u00fcm\u00fczde. Bu vergi sistemini, reform ve vergi devrimi diye nitelendiriyorlar ama sonunda da\u011f fare do\u011furuyor. Bug\u00fcn ta\u015f\u0131t vergimi, emlak vergimi \u00f6demek i\u00e7in vergi dairesine gitti\u011fimde kuyruklarda bekliyorum. Deyim yerindeyse, s\u00fcr\u00fcn\u00fcyorum. Halbuki benim \u00e7ay kahve ikram edilerek, devlete vergi verdi\u011fim i\u00e7in \u00e7ok iyi ko\u015fullarda a\u011f\u0131rlanmam gerekir. Bu i\u015flemlerin de bu kadar karma\u015f\u0131k olmamas\u0131 gerekir. Basitle\u015ftirilmeli. Oranlar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeli. E\u011fer bir i\u015fadam\u0131 zarar ediyorsa, samimi olarak ve d\u00fcr\u00fcst\u00e7e bunu kan\u0131tlayabiliyorsa, ondan vergi al\u0131nmamal\u0131. Zarar eden insan ni\u00e7in vergi versin? Olacak \u015fey mi, diyor. Hakikaten olacak \u015fey de\u011fil.”[5]<\/a><\/p>\n G\u00fcnden g\u00fcne eriyoruz<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye Kamu-Sen’in yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 1 milyar 677 milyon lira, a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 ise 609 milyon lira olarak belirlendi.<\/p>\n T\u00fcrkiye Kamu-Sen Ara\u015ft\u0131rma Geli\u015ftirme Merkezi’nin May\u0131s ay\u0131 asgari endeks sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. D\u0130E’den al\u0131nan May\u0131s 2004 fiyatlar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada \u00e7al\u0131\u015fan tek ki\u015finin yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 796 milyon lira olarak belirlenirken, d\u00f6rt ki\u015filik bir ailenin asgari ge\u00e7im haddi ise 1 milyar 677 milyon 228 bin lira olarak tespit edildi. \u00c7al\u0131\u015fan tek ki\u015finin a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 609 milyon 804 bin lira olarak a\u00e7\u0131klan\u0131rken, d\u00f6rt ki\u015filik bir ailenin asgari ge\u00e7im haddinin bir \u00f6nceki aya g\u00f6re y\u00fczde 1.1 oran\u0131nda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi de bildirildi. Ayr\u0131ca yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, 4 ki\u015filik bir ailenin sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n belirledi\u011fi \u015fekilde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenebilmesi i\u00e7in gerekli harcaman\u0131n May\u0131s 2004 verilerine g\u00f6re g\u00fcnl\u00fck 13 milyon 597 bin 69 liraya y\u00fckseldi\u011fi belirtildi.<\/p>\n Ailenin ayl\u0131k g\u0131da harcamas\u0131 ise 407 milyon 912 bin 70 lira oldu. May\u0131s 2004 itibari ile ortalama 646 milyon lira \u00fccret alan bir memurun ailesi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 g\u0131da harcamas\u0131 maa\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczde 63.14’\u00fcn\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu vurgulan\u0131rken konut giderinin ise D\u0130E verilerine g\u00f6re May\u0131s 2004 ortalama maa\u015f\u0131n y\u00fczde 34.32’sinin olu\u015fturdu\u011fu kaydedildi. buna g\u00f6re bir memurunun ortalama maa\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczde 97.46’s\u0131n\u0131 g\u0131da ve bar\u0131nak harcamalar\u0131na ay\u0131rmak zorunda oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131karken di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in ise maa\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczde 2.54’\u00fcn\u00fcn kald\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de 4 ki\u015filik bir ailenin ortalama g\u0131da ve bar\u0131nma gideri toplam\u0131 Nisan ay\u0131nda 617 milyon lira iken May\u0131s 2004 itibari ile 629 milyon liraya ula\u015ft\u0131. Ortalama \u00fccretle ge\u00e7inen bir memur ailesinin ula\u015f\u0131m, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, haberle\u015fme, giyim gibi di\u011fer zorunlu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 i\u00e7in maa\u015f\u0131ndan geriye yaln\u0131zca 16 milyon lira kald\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n “Kriz geliyor, Keriz g\u00fcl\u00fcyor.”<\/strong><\/p>\n AKP’nin hali Avrupal\u0131 bir yazar\u0131n hikayesini hat\u0131rlat\u0131yor:<\/p>\n “Avrupa Orta\u00e7a\u011f\u0131nda bir kral\u0131n 4 tane k\u0131z\u0131 olmu\u015f. Ya\u015fl\u0131 kral kendisinin yerine ge\u00e7ecek bir erkek \u00e7ocu\u011fu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de olduk\u00e7a \u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015f. Krali\u00e7e han\u0131m, be\u015finci kez hamile kal\u0131nca kral hem \u00fcmitlenmi\u015f hem de tehditler savurmu\u015f, “e\u011fer bir daha k\u0131z do\u011furursan seni ve b\u00fct\u00fcn nedimelerini k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irece\u011fim”.<\/p>\n G\u00fcnler g\u00fcnleri kovalam\u0131\u015f ve do\u011fum vakti gelmi\u015f. Kral d\u0131\u015far\u0131da heyecanla bekliyor, ama i\u00e7eride do\u011fum sanc\u0131s\u0131 \u00e7eken krali\u00e7e ve \u00f6l\u00fcm sanc\u0131s\u0131 \u00e7eken nedimeler ecel terleri d\u00f6k\u00fcyor. Do\u011fum ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve krali\u00e7e bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu daha d\u00fcnyaya getirmi\u015f! Etraftakiler \u015fok i\u00e7erisinde bakarlarken, nedimelerden biri \u00e7ocu\u011fu hemen al\u0131p iyice kundaklad\u0131ktan sonra ko\u015farak krala gitmi\u015f, “m\u00fcjde efendim nur topu gibi bir o\u011flunuz oldu” diyerek herkesi sevindirmi\u015f!..<\/p>\n Kral sevincinden ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f. K\u0131rk g\u00fcn k\u0131rk gece e\u011flence ve kutlamalar yap\u0131lm\u0131\u015f. Art\u0131k rahatlayan kral, tek o\u011flunun (!) \u00e7ok iyi bir \u015fekilde yeti\u015fmesi i\u00e7in elinden gelen her t\u00fcrl\u00fc tedbiri de almaya ba\u015flam\u0131\u015f!..<\/p>\n \u00c7ocuk biraz b\u00fcy\u00fcy\u00fcp laftan anlay\u0131nca, anne krali\u00e7e durumu k\u0131z\u0131na anlatm\u0131\u015f, yalvarm\u0131\u015f ve bu oyunu ayn\u0131 \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in \u00e7ocu\u011fu ikna etmi\u015f.<\/p>\n Kral\u0131n o\u011flu (!) tahsil yapm\u0131\u015f, ok atm\u0131\u015f, k\u0131l\u0131\u00e7 sallam\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve y\u0131llar sonra kraliyeti devralacak \u00e7a\u011fa ula\u015fm\u0131\u015f. Babas\u0131 son g\u00f6rev olarak, biricik o\u011flunu (!) kom\u015fu kral\u0131n k\u0131z\u0131 ile evlendirmeye karar vermi\u015f. K\u0131z\u0131 be\u011fenmi\u015fler, istemi\u015fler, alm\u0131\u015flar ve d\u00fc\u011f\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n Vakit gelmi\u015f ve kilisede nikahlar\u0131 k\u0131y\u0131ld\u0131ktan sonra, d\u00fc\u011f\u00fcn merasimi ve neticede gen\u00e7 \u00e7ifti evlerine u\u011furlam\u0131\u015flaaar!..<\/p>\n \u0130\u015fte tam bu noktada, bu hikayeyi anlatan yazar \u015f\u00f6yle bir not d\u00fc\u015fer;<\/p>\n “Ey okuyucu, ben b\u00f6yle bir hikaye ba\u015flatt\u0131m ve buraya kadar getirdim. Ancak bundan sonra ne yazaca\u011f\u0131m\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc bilemedim. Ne d\u00fc\u015f\u00fcnsem olmuyor. Ben de hikayeyi b\u00f6ylece burada bitiriyorum. Ben buraya kadar getirdim, bundan sonra siz nas\u0131l istiyorsan\u0131z o \u015fekilde geli\u015ftirin. Benden bu kadar!”[6]<\/a><\/p>\n Devlet eliyle ithalat lobisi<\/strong><\/p>\n \u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 (\u0130TO) Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Y\u0131ld\u0131r\u0131m, \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri kurulmas\u0131 ve \u00fcyelik zorunlulu\u011funa tepki g\u00f6sterdi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m, \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’nin, “yeni ikbal koltuklar\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131” belirtti.<\/p>\n \u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 (\u0130TO) Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Y\u0131ld\u0131r\u0131m, \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’nin, “yeni ikbal koltuklar\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131” belirterek, “Bu koltuklar, o dar \u00e7evrelerin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir kimseye, \u00fclkenin hi\u00e7bir menfaatine hizmet etmeyecek, aksine, ithalat lobilerinin olu\u015fmas\u0131 sonucunda, ithalattaki b\u00fcy\u00fcmeye yeni boyutlar getirecektir” dedi.<\/p>\n \u0130TO Ba\u015fkan\u0131 Y\u0131ld\u0131r\u0131m, yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’ne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n \u0130thalat\u00e7\u0131lar i\u015flerini yapamayacak<\/strong><\/p>\n \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri kurulmas\u0131 ve \u00fcyelik zorunlulu\u011funun, “Durduk yerde devlet zoru ile ithalat lobileri olu\u015fturulup orta ve uzun vadede ithalat\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn tamamen a\u00e7\u0131lmas\u0131” sonucunu yarataca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dile getiren Y\u0131ld\u0131r\u0131m, 2002 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir kararname ile kurulmas\u0131 g\u00fcndeme gelen \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’nin, \u00fcyelik zorunlulu\u011fu ile ilgili maddesinin 5 Temmuz 2004 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fini ve bu tarihten sonra birli\u011fe \u00fcye olmayan ithalat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015flerini yapamaz hale gelece\u011fini kaydetti.<\/p>\n Mehmet Y\u0131ld\u0131r\u0131m, \u015f\u00f6yle dedi: “Hi\u00e7 kimsenin \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’ne ihtiya\u00e7 oldu\u011fu \u015feklinde talebi yoktu. Ancak, anla\u015f\u0131lan o ki, baz\u0131 \u00e7evreler, kendilerine yeni ikbal koltuklar\u0131 olu\u015fturmak istiyor. Ama bu koltuklar, o dar \u00e7evrelerin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir kimseye, \u00fclkenin hi\u00e7bir menfaatine hizmet etmeyecek, aksine, ithalat lobilerinin olu\u015fmas\u0131 sonucunda, herkesin \u015fikayet\u00e7i oldu\u011fu ithalattaki b\u00fcy\u00fcmeye yeni boyutlar getirecektir.”<\/p>\n Hovardaca Harcamalar Olacak<\/strong><\/p>\n Mehmet Y\u0131ld\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u0130thalat\u00e7\u0131 Birlikleri’ne neden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 da, \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: “Karar, devlet eliyle ithalat lobisi olu\u015fturacakt\u0131r. Bu lobi, birliklerin kurulu\u015f amac\u0131 olarak g\u00f6sterilen, ithalat\u0131n disipline edilmesine de\u011fil, aksine daha da geli\u015ftirilmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Karar, yeni makamlar ve finans kaynaklar\u0131 olu\u015fturarak siyaset\u00e7ilerin, b\u00fcrokratlar\u0131n ve s\u00f6zde i\u015fadamlar\u0131n\u0131n el kesesinden hovardaca harcama ve yurtd\u0131\u015f\u0131 seyahatler yapmas\u0131na neden olacakt\u0131r. \u0130thal mal bollu\u011fu nedeniyle zaten zor durumda olan T\u00fcrk sanayicisi ve \u00fcreticisi, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bask\u0131 grubuyla ithalat kap\u0131lar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fleyerek sonuna kadar a\u00e7\u0131lmas\u0131yla kap\u0131lar\u0131na kilit vurmak zorunda kalacakt\u0131r. Bu karar, devletin zorlamas\u0131 ile d\u0131\u015f ticarette \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 getirecek, her kafadan ayr\u0131 ses \u00e7\u0131kmas\u0131, sonu\u00e7ta \u00fclkeye zarar verecektir. \u0130stihdam\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6rleri olan imalat\u00e7\u0131-ihracat\u00e7\u0131lar ve \u00f6zellikle KOB\u0130’ler b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6recektir.”<\/p>\n Maliyet artt\u0131, k\u00e2r azald\u0131<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Meclisi’nin (T\u0130M) ihracat\u00e7\u0131 birliklerine kay\u0131tl\u0131 firmalar baz\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi May\u0131s ay\u0131 anketine g\u00f6re ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n girdi maliyetleri artarken karl\u0131l\u0131k oranlar\u0131 azald\u0131.<\/p>\n T\u0130M’in her ay d\u00fczenli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi “T\u0130M E\u011filim Anketleri”nin may\u0131s ay\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Anket sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re Nisan ay\u0131nda firmalar\u0131n y\u00fczde 61’i girdi maliyetlerinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 30’u ayn\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczde 3’\u00fc ise azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n Haziran ay\u0131 i\u00e7in ise firmalar\u0131n y\u00fczde 47’si girdi maliyetlerinin artaca\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 35’i ayn\u0131 seviyede kalaca\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fczde 9’u ise azalaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. \u0130thal girdi oranlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise Nisan ay\u0131nda firmalar\u0131n y\u00fczde 30’u art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 50’si ayn\u0131 seviyede kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fczde 20’si ise azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n Haziran ay\u0131 i\u00e7in ise firmalar\u0131n y\u00fczde 28’i ithal girdi oranlar\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 55’i ayn\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fczde 17’si ise azalaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdiler.Artan girdi maliyetleri firmalar\u0131n karl\u0131l\u0131klar\u0131na olumsuz etki etti. Nisan ay\u0131nda firmalar\u0131n y\u00fczde 12’si karl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 35’i ayn\u0131 seviyede kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken, y\u00fczde 44’\u00fc ise azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.[7]<\/a><\/p>\n Akay’dan Erbakan itiraf\u0131:<\/strong><\/p>\n Akay, BASK Konya \u015eubesi taraf\u0131ndan Sel\u00e7uk Otel’de d\u00fczenlenen “Kamu \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n Ekonomik, Sosyal ve Mesleki Sorunlar\u0131” konulu toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, 57. Ecevit H\u00fck\u00fcmeti’ni arayaca\u011f\u0131m\u0131z akl\u0131m\u0131n ucuna gelmezdi. Ama kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olarak AKP H\u00fck\u00fcmeti’nden maalesef umdu\u011fumuzu bulamad\u0131k. Bu h\u00fck\u00fcmet asgari \u00fccrete 15 milyon zam yaparak bir ba\u015fka rekora daha imza atm\u0131\u015ft\u0131r” dedi.<\/p>\n – Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kamu G\u00f6revlileri Sendikas\u0131 Konfederasyonu Genel Ba\u015fkan\u0131 Resul Akay, “AKP h\u00fck\u00fcmeti memura en d\u00fc\u015f\u00fck zamm\u0131 verdi. Demek ki memura y\u00fczde 50 zam veren REFAH-YOL’un Ba\u015fbakan\u0131 Erbakan Hocaya haks\u0131zl\u0131k yapm\u0131\u015f\u0131z” dedi.<\/p>\n KONYA \/ Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kamu G\u00f6revlileri Sendikas\u0131 Konfederasyonu Genel Ba\u015fkan\u0131 Resul Akay, “AKP h\u00fck\u00fcmeti memura en d\u00fc\u015f\u00fck zamm\u0131 verdi. Demek ki memura y\u00fczde 50 zam veren REFAH-YOL’un Ba\u015fbakan\u0131 Erbakan Hocaya haks\u0131zl\u0131k yapm\u0131\u015f\u0131z” dedi.<\/p>\n Rekora \u0130mza Att\u0131lar<\/strong><\/p>\n Akay, BASK Konya \u015eubesi taraf\u0131ndan Sel\u00e7uk Otel’de d\u00fczenlenen “Kamu \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n Ekonomik, Sosyal ve Mesleki Sorunlar\u0131” konulu toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, 57. Ecevit H\u00fck\u00fcmeti’ni arayaca\u011f\u0131m\u0131z akl\u0131m\u0131n ucuna gelmezdi. Ama kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olarak AKP H\u00fck\u00fcmeti’nden maalesef umdu\u011fumuzu bulamad\u0131k. Bu h\u00fck\u00fcmet asgari \u00fccrete 15 milyon zam yaparak bir ba\u015fka rekora daha imza atm\u0131\u015ft\u0131r” dedi.<\/p>\n \u00d6l\u00fc Sessizli\u011fi<\/strong><\/p>\n H\u00fck\u00fcmetin memur maa\u015flar\u0131na Temmuz ay\u0131ndan ge\u00e7erli olmak \u00fczere y\u00fczde 6 zam yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Akay \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Memur en d\u00fc\u015f\u00fck zamm\u0131 ald\u0131. Ama kimseden ses yok. Sanki \u00f6l\u00fc sessizli\u011fi ya\u015fan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc canl\u0131 olan ya duda\u011f\u0131n\u0131 oynat\u0131r ya da yumru\u011funu s\u0131karak tepki g\u00f6sterir. Refahyol d\u00f6neminde memura y\u00fczde 50 zam yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen bu kadar sessizlik olmam\u0131\u015ft\u0131. Demek ki Hoca’ya haks\u0131zl\u0131k yapm\u0131\u015f\u0131z.”[8]<\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Milli Gazete\/03 07 2004\/ N. \u00c7akmak<\/p>\n [2]<\/a> Milli Gazete\/ 29 06 2004 \/ N. \u00c7akmak<\/p>\n [3]<\/a> Milli Gazete\/ 30 06 2004 \/ N. \u00c7akmak<\/p>\n [4]<\/a> Milli Gazete \/ 01 07 2004 \/ Ekonomi<\/p>\n [5]<\/a> Milli Gazete\/ 12 06 2004 \/ Ekonomi<\/p>\n [6]<\/a> Milli Gazete\/ 12 06 2004 \/ M.G\u00fcndo\u011fan<\/p>\n
\n