{"id":799,"date":"2006-12-10T16:07:19","date_gmt":"2006-12-10T16:07:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/12\/10\/tat-ermentaklari-ve-abdham-han\/"},"modified":"2006-12-10T16:07:19","modified_gmt":"2006-12-10T16:07:19","slug":"ittihatci-ermeni-ittifaklari-ve-abdulhamid-han","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/aralik-2006\/ittihatci-ermeni-ittifaklari-ve-abdulhamid-han\/","title":{"rendered":"\u0130TT\u0130HAT\u00c7I-ERMEN\u0130 \u0130TT\u0130FAKLARI VE ABD\u00dcLHAM\u0130D HAN"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> <strong>\u0130ttihat\u00e7\u0131lar, iktidara Ta\u015fnak Cemiyeti&#39;yle ittifak yaparak ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131. 2 bin kadar T\u00fcrk&#39;\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Adana olaylar\u0131ndan sonra Cemal Pa\u015fa, Bat\u0131&#39;ya \u015firin g\u00f6r\u00fcnebilmek i\u00e7in 47 T\u00fcrk&#39;\u00fc daha ast\u0131rd\u0131. Ve hele bu idam kararlar\u0131 Talat Pa\u015fa h\u00fck\u00fcmetince, \u00f6ncelikle imzaland\u0131!..<\/strong> <\/p>\n<p>  \u00a0  <\/p>\n<p> Bulgar ve Yunan halklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda Ermenilerin Osmanl\u0131 devleti aleyhine \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u00e7ok uzun bir ge\u00e7mi\u015fi yok. Nizip Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda (1839) Osmanl\u0131 ordusunda dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapan General Moltke &quot;T\u00fcrkiye Mektuplar\u0131nda&quot;, &quot;Ermenilere H\u0131ristiyan T\u00fcrkler demek do\u011fru olur&quot; diyor. Ermeni gizli \u00f6rg\u00fctlerinin 1877 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Rusya&#39;n\u0131n te\u015fviki ve Avrupa&#39;da yay\u0131lan milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etkisiyle kuruldu\u011funu biliyoruz. \u0130ttihad Terakki Cemiyeti ise 1890 senesinde \u0130stanbul Askeri T\u0131bbiye&#39;sinde Dr. Abdullah Cevdet, \u0130shak S\u00fckuti ve \u0130brahim Temo taraf\u0131ndan gizli olarak kuruldu. Gen\u00e7ler aras\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenen cemiyet &#39;biraz g\u00fc\u00e7lenip 1897&#39;de <em>2. <\/em>Abd\u00fclhamid&#39;e kar\u015f\u0131 g\u00f6vde g\u00f6sterisine haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, saraya yap\u0131lan bir ihbarla \u00f6nde gelen elemanlar\u0131 tutuklan\u0131nca faaliyetlerine Ahmet R\u0131za Bey&#39;in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Fransa&#39;da devam etti. O d\u00f6nemde Avrupa&#39;da \u00e7ok say\u0131da Abd\u00fclhamid aleyhtar\u0131 dernek vard\u0131.<\/p>\n<p> <strong>1902&#39;de bunlar\u0131n tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in Ahrar-\u0131 Osmaniye Kongresi topland\u0131. Paris&#39;te Prens Sabahattin&#39;in ba\u015fkanl\u0131k etti\u011fi ve alt\u0131 g\u00fcn s\u00fcren kongreye sadece T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 temsil eden dernekler de\u011fil; Bulgar, Ermeni, Rum, Arap, K\u00fcrt ve Arnavut halklar\u0131n\u0131 temsilen kurulu cemiyetlerden 70 delege kat\u0131ld\u0131. Daha sonra Osmanl\u0131 H\u00fcrriyet Cemiyeti ile \u0130ttihat ve Terakki Partisi birle\u015fti ve me\u015fhur Talat Pa\u015fa, Mithat \u015e\u00fckr\u00fc Bleda, Selanikli Dr. Naz\u0131m (Atat\u00fcrk&#39;e y\u00f6nelik \u0130zmir suikast\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131 ve as\u0131ld\u0131), \u0130smail Canbolat (ayn\u0131 hadiseden dolay\u0131 as\u0131ld\u0131).<\/strong>  <\/p>\n<p> <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>&#8216;Milli muhtariyetler&#39;<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Kongrenin ald\u0131\u011f\u0131 kararlar aras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu co\u011frafyas\u0131nda &#39;milli muhtariyetler&#39; ilan\u0131, bu talebin \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetince kabul\u00fcn\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in Avrupa devletlerinin Bab\u0131\u00e2li&#39;ye bask\u0131 yapmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 v.s. vard\u0131r. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda \u0130ttihat Terakki propaganda faaliyetini harp okulu mezunu gen\u00e7 subaylar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi Selanik, Manast\u0131r ve Kosova&#39;da yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Gen\u00e7 subaylar kimi zaman \u00fc\u00e7 ay maa\u015f alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Abd\u00fclhamid idaresine kar\u015f\u0131 zaten \u00f6fke i\u00e7indeydiler. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta birbiriyle fazla irtibat\u0131 olmayan Paris ve Selanik gruplar\u0131 1906 senesi yaz aylar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015fti. \u0130ttihat Terakki&#39;nin \u00f6nde gelen \u00fc\u00e7 isminden biri mevkiinde gen\u00e7 bir subay olan Niyazi Bey hat\u0131ralar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmede ordu ve devlet memurlar\u0131na \u00f6ncelik tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00e7ok \u00e7abuk g\u00fc\u00e7lendiklerini anlatt\u0131ktan sonra devlet i\u00e7inde devlet haline geli\u015flerini, &quot;Cemiyet d\u00fczenli ve gizli bir h\u00fck\u00fcmet halinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu&quot; diye anlat\u0131yor.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Ermeni ve Arnavutlar\u0131n kurdu\u011fu gizli \u00f6rg\u00fctlere hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k tekrarlayan Niyazi Bey&#39;in cemiyetin &#39;klinik&#39; ruh halini g\u00f6steren \u00f6zelli\u011fi her neredense ele ge\u00e7irdi\u011fi bir geyi\u011fin de &#39;me\u015frutiyet\u00e7i&#39; oldu\u011funa inanmas\u0131d\u0131r. Hayvanca\u011f\u0131zla ilgili kanaati \u015f\u00f6yle: &quot;Y\u00fcce bir gayeye sahip cemiyete hizmeti hayvanlar dahi \u015feref say\u0131yorlar. \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, vah\u015fi bir hayvan olan bu geyik bize rehberlik ediyor. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fcd\u00fcr.&quot; Neticede Balkanlar&#39;da Osmanl\u0131 aleyhinde ne kadar gayrim\u00fcslim ihtilal komitesi varsa hepsiyle i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131 olan <\/em><\/strong><strong><em>\u0130ttihat Terakki, Sultan Abd\u00fclhamid&#39;e, &quot;On g\u00fcn i\u00e7inde me\u015frutiyeti ilan etmezse on binlerce insan\u0131n ba\u015fkente y\u00fcr\u00fcyece\u011fi&quot; tehdidinde bulunacak kadar g\u00fc\u00e7lendi.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <strong>13 Nisan olaylar\u0131<\/strong> <\/p>\n<p> \u0130kinci Me\u015frutiyet olarak isimlendirdi\u011fimiz ve neredeyse 31 Mart hadisesiyle ba\u015flayan d\u00f6nemde (Hicri takvimle 22 Rebi\u00fclevvel&#39;e Rumi takvimle 31 Mart 1325 g\u00fcn\u00fcne denk geldi\u011fi i\u00e7in 13 Nisan olaylar\u0131 31 Mart Vak&#39;as\u0131 diye an\u0131l\u0131yor) Hareket Ordusu&#39;nun kontrol\u00fc sa\u011flamas\u0131na kadar \u0130stanbul&#39;un bir hafta s\u00fcreyle ba\u015f\u0131bo\u015f bir \u015fehir haline geldi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Fiilen \u0130ttihat Terakki iktidar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olan bu hadise s\u0131ras\u0131nda dikkatler \u0130stanbul \u00fczerindeyken Adana&#39;da da Ermeniler ayakland\u0131. <\/p>\n<p> Ama\u00e7 Kilikya&#39;da bir Ermeni h\u00fck\u00fcmeti kurmakt\u0131. Ama Ermeniler durup dururken kendiliklerinden ayaklanmad\u0131lar. Ermeniler Abd\u00fclhamid&#39;in her cepheden zorlanmas\u0131 i\u00e7in &#39;ihtilal komitelerinin birlikte hareket etmesi&#39; \u00fczerinde \u0130ttihat Terakki&#39;yle yap\u0131lan \u00f6zel bir anla\u015fmaya dayan\u0131yorlard\u0131. <\/p>\n<p> <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Cemal Pa\u015fa hat\u0131ralar\u0131ndaki itiraflar\u0131:<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;Avrupa&#39;da bulunan Ahmet R\u0131za Bey ve arkada\u015flar\u0131 Ermeni ihtilalcilere b\u00fcy\u00fck yard\u0131mda bulundular. Benim gibi memleket i\u00e7inde bulunanlar da Abd\u00fclhamid&#39;i itham etmekten \u00e7ekinmedik. Ermeni komitelerinin en namuslu ve en esasl\u0131s\u0131 olan Ta\u015fnak komitesi de bizimle ayn\u0131 ideali payla\u015f\u0131yordu. H\u0131n\u00e7aklar ise Rusya&#39;n\u0131n himayesinde bir Ermenistan kurmay\u0131 programlar\u0131na alm\u0131\u015flard\u0131. Bizi T\u00fcrk siyaseti yapm\u0131\u015f olmakla itham edenlere kesin bir dille s\u00f6ylemek isterim ki, biz T\u00fcrk siyaseti de\u011fil Osmanl\u0131 siyaseti yapt\u0131k. \u0130stanbul&#39;da me\u015frutiyetin ilan\u0131yla birlikte Ehab\u00fclababi, \u00c7erkez Teav\u00fcn Cemiyeti, K\u00fcrt Kul\u00fcb\u00fc, Arnavut Kul\u00fcb\u00fc vesair a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada T\u00fcrk Oca\u011f\u0131&#39;n\u0131n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 neden \u0130ttihat Terakki h\u00fck\u00fcmetinin T\u00fcrk\u00e7\u00fc olmas\u0131n\u0131 icab ettirsin ki?&quot;<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bu girizg\u00e2h&#39;tan sonra \u0130ttihat Terakki&#39;nin \u00f6nde gelen ismi Cemal Pa\u015fa: Ermenilerle vard\u0131klar\u0131 anla\u015fmaya getiriyor s\u00f6z\u00fc:<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;\u00d6ncelikle \u00e7e\u015fitli Bulgar ihtilal cemiyetleriyle temasa ge\u00e7tik. Biz Osmanl\u0131l\u0131k esaslar\u0131ndan bahsederken Bulgar ihtilalciler ba\u011f\u0131ms\u0131z Makedonya fikrinden zerrece fedak\u00e2rl\u0131k etmek istemiyorlard\u0131. Talat Bey&#39;le birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu m\u00fczakerelerde \u00e7ekti\u011fimizi bir Allah bilir, bir de biz. Ancak yine de ihtilal komiteleri aras\u0131nda en fazla anla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z me\u015fhur Sandanski ve \u00c7ernopeyef oldu. As\u0131l Bulgar Makedonya Komitesi kendi siyasi program\u0131ndan vazge\u00e7mek istemedi. Etniki Eteriya ad\u0131na Selanik&#39;e bizimle g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gelen Yunanl\u0131 ise; Girit&#39;in ve Sisam&#39;\u0131n Yunanistan&#39;a kat\u0131lmas\u0131n\u0131, adalara ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verilmesini, Rum Makedonyas\u0131 dedi\u011fi havaliye geni\u015f \u00f6zerklik tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyor; bunlar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda Yunanistan&#39;la T\u00fcrkiye aras\u0131nda ittifak anla\u015fmas\u0131 yap\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Bunu reddettik. 1907 senesi A\u011fustos ay\u0131nda \u0130ttihat Terakki Genel Merkezi \u0130stanbul&#39;a geldi\u011finde Ermeni komiteleriyle m\u00fczakereye giri\u015ftik. Bizim tarafta ben, Bahattin \u015eakir Bey ve Dr. Nihat Re\u015fad Bey bulunuyorduk. Ermenilerden Malumyan ve \u015eahirikyan efendiler g\u00f6r\u00fc\u015fmeye kat\u0131ld\u0131lar. Nihat Re\u015fad Ermeni ihtilal cemiyetinin taleplerinden daha geni\u015f haklar verilmesine taraftard\u0131. Nihayet Malumya Efendi Ta\u015fnak Komitesi ad\u0131na \u015fu teklifte bulundu: &#39;\u0130ttihat Terakki Cemiyeti&#39;yle Ta\u015fnaksutyon Cemiyeti, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda me\u015frutiyetin tehlikeye girmemesi konusunda i\u015fbirli\u011fi yaparlar; Fakat kendi programlar\u0131na g\u00f6re faaliyette bulunmakta birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket ederler. Ancak \u015fimdiye kadar gizli olan bu te\u015fkilat bundan sonra a\u00e7\u0131k bir siyasi cemiyet halini al\u0131r&#8230;&#39; Bu teklifi kabul etmekte ba\u015fka \u00e7aremiz yoktu. H\u0131n\u00e7aklar ise bizimle g\u00f6r\u00fc\u015fmeye dahi yana\u015fmad\u0131lar&#8230;&quot;<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <\/p>\n<p> <strong>Piskopos <\/strong><strong>Mu\u015feg Ma\u015fas\u0131!&#8230;<\/strong> <\/p>\n<p> 14 Nisan 1909 g\u00fcn\u00fc Adana&#39;da Ermenilerin T\u00fcrk mahallelerine silahl\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131yla ba\u015flayan ayaklanman\u0131n &#39;tek sorumlusu&#39; olarak piskopos Mu\u015feg&#39;i g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor Cemal Pa\u015fa. Piskoposun asl\u0131nda yasak oldu\u011fu halde Ermeni halk\u0131n\u0131 silahland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 konu\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilindi\u011fini v.s. anlat\u0131yor. Ve ayaklanma \u00fczerine &#39;ma\u011fdur Ermenilerin durumlar\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in&#39; \u0130ttihat Terakki taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmesi \u00fczerine b\u00f6lgeye gitti\u011finde, kurdu\u011fu s\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemesinin T\u00fcrklerin nas\u0131l idam\u0131na karar verdi\u011fini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: <\/p>\n<p> <strong>&quot;Olaylar\u0131n sorumlular\u0131ndan \u00f6nemsiz dokuz T\u00fcrk&#39;\u00fc idam ettirdi\u011fim yaland\u0131r. Adana&#39;ya geli\u015fimden d\u00f6rt ay sonra yaln\u0131z Adana \u015fehrinde 30 M\u00fcsl\u00fcman\u0131 idam ettirdi\u011fim gibi, iki ay sonra Erzin kasabas\u0131nda 17 M\u00fcsl\u00fcman\u0131 daha idam ettirdim. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yaln\u0131z bir Ermeni idam olmu\u015ftur. \u0130dam edilen M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda Adana&#39;n\u0131n en eski ve en zengin ailelerinden gen\u00e7ler, Bah\u00e7e kazas\u0131 m\u00fcft\u00fcs\u00fc de vard\u0131. M\u00fcft\u00fcn\u00fcn o havalide T\u00fcrkler \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck n\u00fcfuzu oldu\u011funu biliyordum.&quot;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>\u0130ktidardaki &quot;\u00e7ete&quot; Talat Pa\u015fa&#39;n\u0131n marifetleri<\/strong> <\/p>\n<p> Talat Pa\u015fa da hat\u0131ralar\u0131nda adeta \u00f6v\u00fcnerek, &quot;Bu idam kararlar\u0131n\u0131n bakanlar kurulunda tasdikini sa\u011flayan ben oldum&quot; deyerek ger\u00e7ek tiyniyetini ortaya d\u00f6kmektedir. \u0130ttihat\u00e7\u0131 kafas\u0131n\u0131n cahilane bir mant\u0131kla, s\u00f6z\u00fcm ona Do\u011fu Anadolu Ruslar\u0131n eline d\u00fc\u015fmesin diye; b\u00f6lgedeki M\u00fcsl\u00fcman ahalinin Avrupal\u0131lar\u0131n umurunda olmayaca\u011f\u0131 bilindi\u011fi i\u00e7in, &#39;Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda Ermenilere merhamet celbinin uygun olaca\u011f\u0131&#39; karar\u0131 vererek Nubar Pa\u015fa&#39;yla i\u015fbirli\u011fi yollar\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. Ne tesad\u00fcf ki ayn\u0131 tarihte Ruslar da d\u00fcnyada Ermenilere merhamet hislerini tahrik edip ayn\u0131 zamanda K\u00fcrt prensli\u011fi kurmas\u0131 i\u00e7in te\u015fvik ettikleri Bedirhanilerden Abd\u00fcrrezzak Bey&#39;i Ermeniler aleyhine k\u0131\u015fk\u0131rtarak kendilerinin b\u00f6lgeye m\u00fcdahalesini hakl\u0131 g\u00f6sterecek sebepler yaratman\u0131n pe\u015findedir. <\/p>\n<p> Sonu\u00e7 olarak d\u00fcnya tarihinde iktidara gelmi\u015f ilk \u00e7ete say\u0131labilecek olan \u0130ttihat Terakki, on sene i\u00e7inde imparatorlu\u011fu tasfiye etmeyi ba\u015farabilmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta ittifak etti\u011fi ve en fazla anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Ermeni \u00e7eteleriyken 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 i\u00e7inde onlara kar\u015f\u0131 tedbiri eline y\u00fcz\u00fcne bula\u015ft\u0131rmas\u0131na da \u015fa\u015fmamak laz\u0131m gelir. <\/p>\n<p> <strong>Son padi\u015fah ve Atat\u00fcrk ba\u011flant\u0131lar\u0131<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>T\u00fcrk Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 i\u00e7in e\u015fi\u011fin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn 5 May\u0131s 1919, yani Mustafa Kemal&#39;in Anadolu&#39;da g\u00f6revlendirilmesi karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr.. 15 May\u0131s ise Sultan Vahideddin&#39;in \u00f6l\u00fcm y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr!..<\/strong> <\/p>\n<p> Milli M\u00fccadele&#39;nin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 19 May\u0131s olarak takvimlemekte bir sak\u0131nca g\u00f6r\u00fclmemektedir. Ama herhalde kritik e\u015fi\u011fin Mustafa Kemal&#39;in Anadolu&#39;da g\u00f6revlendirilmesiyle a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmemiz gerekir ve bu tarihi bir ger\u00e7ektir. <\/p>\n<p> Bu konuda hayli spek\u00fclasyon geli\u015ftirilmi\u015ftir. Tarih\u00e7iler de Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn beyanlar\u0131na dayal\u0131 izah\u0131 &#39;s\u0131n\u0131r&#39; kabul ettikleri i\u00e7in o \u00e7er\u00e7evede kalmay\u0131 tercih etmi\u015flerdir. Nitekim \u015eevket S\u00fcreyya Aydemir&#39;in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonucu Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn B\u00fcy\u00fck Nutuk&#39;ta nakletti\u011fi olaylar\u0131n farkl\u0131 yanlar\u0131n\u0131n da oldu\u011fu hissine kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir sorusu \u00fczerine ismet Pa\u015fa, &quot;Nutuk tarihi de\u011fil siyasi bir belgedir&quot; demi\u015ftir. Olanca hat\u0131ras\u0131yla Osmanl\u0131 etkisinin diri durdu\u011fu bir ortamda, Cumhuriyet projesini k\u00f6kle\u015ftirmekten ba\u015fka ama\u00e7 g\u00fctmeyen Mustafa Kemal&#39;in yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin baz\u0131 de\u011ferlendirmelerini de onun bu konudaki hassasiyetini bilerek de\u011ferlendirmek gerekti\u011fi kabul edilmelidir.  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Y\u0131ld\u0131z&#39;daki g\u00f6r\u00fc\u015fme<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Atat\u00fcrk, Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131&#39;nda yapt\u0131\u011f\u0131 son konu\u015fmada padi\u015fah\u0131n kendisine \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi\u011fini naklediyor; &quot;Pa\u015fa, pa\u015fa, \u015fimdiye kadar bu devlete \u00e7ok hizmet ettin. Bunlar\u0131n hepsi bu kitaba girmi\u015ftir. Bunlar\u0131 unutun. As\u0131l \u015fimdi yapaca\u011f\u0131n hizmet hepsinden m\u00fchim olabilir. Pa\u015fa sen devleti kurtarabilirsin!&quot; 1920&#39;de bir konu\u015fmas\u0131nda Atat\u00fcrk biraz daha ayr\u0131nt\u0131 veriyor bu g\u00f6r\u00fc\u015fme hakk\u0131nda; Padi\u015fah Vahdettin&#39;in:<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;\u0130ngiliz z\u0131rhl\u0131lar\u0131n\u0131n toplar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek; &#39;G\u00f6r\u00fcyorsun ben art\u0131k memleket ve milleti nas\u0131l kurtarmak laz\u0131m gelece\u011fini tasavvurda (hayal etmekte} teredd\u00fcde du\u00e7ar oluyorum&#8230; \u0130n\u015fallah millet m\u00fctenebbih (akl\u0131 ba\u015f\u0131nda) ve m\u00fcteyakk\u0131z (uyan\u0131k) olur, bu vaziyeti elimeden (k\u00f6t\u00fc durumdan) gerek beni, gerek kendini tahlis (kurtar\u0131r) eder&#39; dedi.&quot;<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Tarih kayg\u0131s\u0131 olmasa, ya da sadece kendi siyasi konumunu kuvvetlendirme hesab\u0131 yapsa, Atat\u00fcrk bu konu\u015fmay\u0131 nakletmeyebilir. Ve ku\u015fkusuz kimsenin haberi de olmazd\u0131. Bu anlat\u0131m\u0131n ard\u0131ndan getirdi\u011fi yorumun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek istemiyorum; ama onun Vahideddin&#39;in s\u00f6zlerini tarihe kaydettirirken, Cumhuriyeti in\u015fa sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmi\u015f kadroya da, bu s\u00f6zleri nas\u0131l okumalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015f olmas\u0131 pek\u00e2l\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fcnebilir.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Sultan Vahideddin&#39;in Osmano\u011fullar\u0131n\u0131n p\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 simalar\u0131ndan birisi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda de\u011filiz. Ama \u00fczerine ili\u015ftirilen &#39;hain&#39; etiketini hak etti\u011fini de asla kabul etmemekteyiz. Milletin g\u00f6z\u00fcnde Vahideddin&#39;i k\u00fc\u00e7\u00fclterek Atat\u00fcrk&#39;\u00fc y\u00fcceltmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmenin ise; b\u00fcy\u00fck kurtar\u0131c\u0131y\u0131 hafife almak, hatta ona sayg\u0131s\u0131zl\u0131k yapmak oldu\u011fu kanaatindeyiz. Bu tutumun Cumhuriyet&#39;in ilk y\u0131llar\u0131nda belki anla\u015f\u0131labilirli\u011fi vard\u0131. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, art\u0131k bu tav\u0131r sadece manas\u0131z de\u011fil zararl\u0131 da olacak bir noktaya s\u00fcr\u00fcklenmektedir. Genel vali<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>B\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 tarihinde Mustafa Kemal&#39;inkine benzer; komutanl\u0131k yetkileriyle donat\u0131lm\u0131\u015f ikinci bir asker yok gibidir. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte 9. Ordu&#39;ya m\u00fcfetti\u015f olarak tayin edilmi\u015ftir. Ve genel kabul onun &#39;asayi\u015fi teminle&#39; g\u00f6revli oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. Ancak yetki alan\u0131n\u0131n Anadolu&#39;nun i\u015fgal d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f illerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kapsad\u0131\u011f\u0131, sadece askeri k\u0131talara de\u011fil gerekti\u011finde valilere bile emir vermeyi i\u00e7erdi\u011fi a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ektir. Dolay\u0131s\u0131yla Sultan Vahdetin&#39;in \u00f6zel gayretiyle Atat\u00fcrk&#39;e verilen yetki, ad\u0131 konmam\u0131\u015f &#39;genel valilik&#39;tir.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>O zamana kadar ordu komutanl\u0131klar\u0131na yap\u0131lan tayinler Harbiye Naz\u0131r\u0131&#39;n\u0131n teklifi \u00fczerine sadrazam ve padi\u015fah aras\u0131nda (bug\u00fcnk\u00fc dille s\u00f6ylersek &#39;\u00fc\u00e7l\u00fc kararname&#39; denilen usule benzer \u015fekilde) yaz\u0131\u015fmayla ger\u00e7ekle\u015firken, Mustafa Kemal&#39;in Bakanlar Kurulu Karar\u0131yla atanmas\u0131 da manidar bir geli\u015fmedir. Kararname sadrazama ve bakanlara ak\u015fam\u00fczeri bulunduklar\u0131 mek\u00e2nlara gidilerek elden imza ettirilmi\u015ftir. Atama y\u00f6ntemi ve verilen yetkilerin s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi: Harbiye Naz\u0131r\u0131 \u015eakir Pa\u015fa&#39;n\u0131n bu belgeyi imzalamaktan \u00e7ekinip sadece m\u00fchr\u00fcn\u00fc basmakla yetinmesidir!?..<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <\/p>\n<p> <strong>Ferman ger\u00e7ek mi?<\/strong> <\/p>\n<p> \u00d6teden beri tart\u0131\u015f\u0131lan &#39;i\u015fte bu&#39; diye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p konulmayan ama kimi tarih\u00e7ilerin varl\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 bir fermandan da s\u00f6z edilmektedir. Ordu komutanl\u0131klar\u0131na veya m\u00fcfetti\u015fli\u011fine tayin edilen generallere resmi prosed\u00fcre uygun talimatname d\u0131\u015f\u0131nda bir belge verilmezken, Acaba Mustafa Kemal&#39;e Vahideddin taraf\u0131ndan \u00f6zel bir ferman verildi\u011fi s\u00f6ylentisi ne derece do\u011frudur? Bu iddia ilk olarak 150&#39;liklerden Mevlanazade R\u0131fat&#39;\u0131n M\u0131s\u0131r&#39;da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 hat\u0131ralar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Onun Mustafa Kemal&#39;e duydu\u011fu \u00f6fkeyle dedikodu \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Zaten bug\u00fcne kadar kimse, &#39;\u0130\u015fte ferman bu&#39; diye bir belgeye i\u015faret etmi\u015f de de\u011fildir. Ama Sabahaddin Selek gibi sosyal demokrat e\u011filimli, \u00f6zellikle \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc&#39;ye \u00e7ok yak\u0131n bir tarih\u00e7i, bu ferman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve do\u011frulu\u011funa inanma e\u011filimi g\u00f6steriyorsa, \u00fcstelik bunu muhtemelen kolayl\u0131kla dan\u0131\u015fabilece\u011fi \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc hayattayken dile getirebiliyorsa, ferman konusunu herhalde s\u00f6ylentinin \u00f6tesinde ciddiye almam\u0131z gerekir. <\/p>\n<p> <strong>Selek&#39;in aktard\u0131\u011f\u0131 ferman metni \u015f\u00f6yle:<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>&quot;Yaveran-\u0131 \u015fehriyar\u0131mdan Erk\u00e2n-\u0131 Harbiye Mirlivas\u0131 Mustafa Kemal Pa\u015fa&#39;ya;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Harb-i Umumi&#39;nin m\u00fcttefikin hesab\u0131na zayii \u00fczerine tahass\u00fcl eden vaziyet-i siyasiye, ecdad-\u0131 izam\u0131m m\u00fclk\u00fcn\u00fc ve makam-\u0131 hilafet ve saltanat\u0131m\u0131 m\u00fc\u015fk\u00fcl ve tehlikeli bir sahaya s\u00fcr\u00fckledi\u011finden, h\u00fck\u00fcmet-i seniyemin karar ve\u00e7hile tayin olundu\u011funuz m\u0131nt\u0131kada asayi\u015fi temin ve marz\u0131 \u015fahaneme mugayy\u0131r ahvalin hudusunu men&#39;ile c\u00fcmleten def-i sailebezl-i cehd\u00fc gayret ederek milletimin masuniyetini te&#39;yid ve m\u00fclk\u00fcm\u00fcn eyadi-i m\u00fctearrizinden tahlisi i\u00e7in yekv\u00fccud olarak hareket edilmesini, selam-\u0131 \u015fahanemle asker ve memurine ve ahaliye tebli\u011fini irade ettim.&quot;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esiyle belgenin i\u00e7eri\u011fi \u015fu:<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>&quot;Yaverlerimden Kurmay Tu\u011fgeneral Mustafa Kemal Pa\u015fa&#39;ya; Umumi Harbin m\u00fcttefikler hesab\u0131na kaybedilmesi \u00fczerine do\u011fan siyasi durum, b\u00fcy\u00fck atalar\u0131m\u0131n m\u00fclk\u00fcn\u00fc ve hilafet ve saltanat makam\u0131n\u0131 \u00e7etin ve korkulacak bir noktaya s\u00fcr\u00fckledi\u011finden, h\u00fck\u00fcmetimin karar\u0131yla atand\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00f6lgede; g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak ve r\u0131za ve dile\u011fime ayk\u0131r\u0131 hallerin meydana gelmesini engelleyerek ve topyek\u00fbn korku verici halin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefleyip buna gayret g\u00f6stererek, milletimin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrar sa\u011flamak ve memleketimin sald\u0131rgan ellerden kurtar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tek bir v\u00fccut gibi davran\u0131lmas\u0131n\u0131<\/strong> <strong>temin arzumu, selamlar\u0131mla beraber asker ve memurlara ve halka bildirilmek \u00fczere bu ferman\u0131 verdim.&quot;<\/p>\n<p> <\/strong>Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn hat\u0131ras\u0131na zarar verdiklerinin fark\u0131nda olmayarak, yalan ve yalaka tarif uyduranlar\u0131n, bug\u00fcnden yar\u0131na Vahideddin&#39;e y\u00f6nelik \u00f6fkeli bak\u0131\u015f\u0131 yumu\u015fatacak bir tav\u0131r sergilemesini beklemiyoruz. Ama \u00fcmit ediyoruz ki, g\u00fcn\u00fcn birinde tarihe insaf \u00f6l\u00e7\u00fcleriyle ve anlama gayretiyle yakla\u015faca\u011f\u0131z. Dilerim bu sat\u0131rlar\u0131 okurken Osmanl\u0131&#39;n\u0131n da en az \u015fu s\u0131ralar g\u00f6n\u00fcllerini almak i\u00e7in \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 Ermeniler kadar &#39;anlama \u00e7abas\u0131n\u0131&#39; hak etti\u011fi hissi uyan\u0131r i\u00e7imizde.. <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Enver Pa\u015fa d\u00f6nmeydi, Osmanl\u0131y\u0131 i\u00e7ten devirmekle g\u00f6revliydi&#8230; Ama o bile AKP&#39;liler kadar sorumsuz de\u011fildi!..<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u0130ttihat ve Terakki hareketinin lider kadrosunun \u00e7ok sa\u011flam olduklar\u0131 ve asla r\u00fc\u015fvet almad\u0131klar\u0131 iddias\u0131 s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme getirilir.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Ancak \u0130ngiliz d\u0131\u015fi\u015fleri ar\u015fivinin yeni a\u00e7\u0131lan k\u0131sm\u0131nda bulunan bir istihbarat raporunda harbin son g\u00fcnlerinde Enver Pa\u015fa&#39;ya d\u00f6nemin en \u00fcnl\u00fc silah t\u00fcccar\u0131 Basil Zaharov arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla T\u00fcrkiye&#39;yi sava\u015ftan \u00e7ekmesine kar\u015f\u0131l\u0131k r\u00fc\u015fvet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair ifadeler yer al\u0131nca zihinler bulanm\u0131\u015f olabilir. Bu su\u00e7laman\u0131n ger\u00e7ek olup olamayaca\u011f\u0131n\u0131 Enver Pa\u015fa&#39;n\u0131n \u00c7anakkale Sava\u015f\u0131&#39;n\u0131n sonunda ya\u015fanan bir olay vesilesiyle sergiledi\u011fi tavra bakarak de\u011ferlendirebilirsiniz.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u0130ttihat Terakki&#39;nin Genel Sekreteri Mithat \u015e\u00fckr\u00fc Bleda&#39;n\u0131n an\u0131lar\u0131ndan aktar\u0131yorum: &quot;Alman b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Baron Von Wangenheim bir g\u00fcn Harbiye Nezareti&#39;ni telefonla arayarak Enver Pa\u015fa&#39;dan randevu istemi\u015f. Geldi\u011finde de \u0130mparator II Wilhelm&#39;in \u00c7anakkale zaferi dolay\u0131s\u0131yla tebriklerini iletip cebinden bir zarf \u00e7\u0131kar\u0131p uzatm\u0131\u015f. Ve, imparator bu \u00e7eki dostlu\u011funuzun hat\u0131r\u0131na kabul etmenizi rica ediyor&#39; demi\u015f. Enver Pa\u015fa \u00e7eki alm\u0131\u015f, 1 milyon Mark. Osmanl\u0131 paras\u0131yla 50 bin alt\u0131n. Pa\u015fa \u00e7eki b\u00fcy\u00fckel\u00e7iye geri vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f bir an ama sonra vazge\u00e7mi\u015f. Yan\u0131nda \u00e7ekle Bab\u0131\u00e2li&#39;ye geldi. Herkes onu beklemekteydi. Mutad konu\u015fmalardan sonra Pa\u015fa cebinden \u00e7eki \u00e7\u0131kard\u0131 ve Maliye Naz\u0131r\u0131 Cavit Bey&#39;e uzatt\u0131. Bunu ordunun ihtiyac\u0131 i\u00e7in kullanmak \u00fczere tahsil edip hazineye gelir kaydedin, dedi.&quot;(<\/em><\/strong><strong><em>Avni \u00d6zg\u00fcrel \/ Radikal \/ 17.04.2005)<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Peki ya \u015fimdi, birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k iktidar hevesine, \u00fclkemizin ve gelece\u011fimizin alt\u0131na dinamitler koyulmas\u0131na g\u00f6z yuman AKP&#39;liler, bunun hesab\u0131n\u0131 nas\u0131l verecektir?<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <\/p>\n<p> <strong>Filistin i\u00e7in tahttan indirilen Sultan <\/strong> <\/p>\n<p> Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131n\u0131n otuz d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve \u0130slam halifelerinin doksan dokuzuncusu olan Sultan 2. Abd\u00fclhamit Han 21 Eyl\u00fcl 1842 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyaya gelmi\u015f, 33 y\u0131l saltanat s\u00fcrd\u00fckten sonra 10 \u015eubat 1918&#39;de vefat etmi\u015fti. <\/p>\n<p> \u015eeyhi Mahmud Efendiye yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta Filistin i\u00e7in tahttan indirildi\u011fini belirten Sultan 2. Abd\u00fclhamit niye Siyonistlerin hedefi haline gelmi\u015fti. <\/p>\n<p> \u00c7ok iyi bir tahsil g\u00f6rerek din ilimlerini ve Frans\u0131zcay\u0131 m\u00fckemmel bir \u015fekilde \u00f6\u011frenen Sultan Abd\u00fclhamit Han, amcas\u0131 Abd\u00fclaziz Han&#39;\u0131 tahttan indirip \u015fehit eden, b\u00f6ylece Osmanl\u0131 Devleti&#39;nde idareyi ele ge\u00e7iren Bat\u0131 kuklas\u0131 baz\u0131 pa\u015falarca, V. Murat&#39;\u0131n \u015fuurunun bozulmas\u0131 \u00fczerine, &quot;Devlet i\u015flerine kar\u0131\u015fmamas\u0131 ve yaln\u0131z millet meclisinin \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 kanunlara g\u00f6re hareket etmesi&quot; \u015fart\u0131yla, sultan ilan edilmi\u015fti.  <\/p>\n<p> <strong>Tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti tam bir bunal\u0131m\u0131n e\u015fi\u011findedir. Karada\u011f ve S\u0131rbistan&#39;da sava\u015f aleyhimize d\u00f6nm\u00fc\u015f, Bosna-Hersek ve Girit&#39;te ayaklanmalar \u00e7\u0131km\u0131\u015f, mali kriz son haddine varm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada sadrazam Mithat Pa\u015fa ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine 23 Aral\u0131k 1876&#39;da Birinci Me\u015frutiyet ilan edilir. Ancak gayrim\u00fcslimlerin dahi yer ald\u0131\u011f\u0131 Meclis-i Mebusan&#39;\u0131n ilk i\u015fi Rusya&#39;ya harp ilan etmektir. 93 Harbi diye tarihe ge\u00e7en bu sava\u015f, Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7in tam bir felaket getirir. Ruslar \u0130stanbul \u00f6nlerine kadar gelir. Bir milyondan fazla T\u00fcrk, Bulgaristan&#39;dan \u0130stanbul&#39;a hicret eder. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Padi\u015fah idareyi ele al\u0131yor<\/p>\n<p> M\u00fctareke isteyen Sultan Abd\u00fclhamid, ilk i\u015f olarak devleti par\u00e7alanma ve yok olma yoluna do\u011fru g\u00f6t\u00fcren Meclis-i Mebusan&#39;\u0131 kapat\u0131r (13 \u015eubat 1878) ve devlet idaresini eline al\u0131r. Ayastefanos antla\u015fmas\u0131 ile Osmanl\u0131 Devleti Makedonya, Bat\u0131 Trakya, K\u0131rklareli, Kars, Ardahan ve Batum&#39;u kaybetmek \u00fczereydi. Ancak \u0130ngiltere ile anla\u015fan Abd\u00fclhamid Han, K\u0131br\u0131s&#39;\u0131n idaresini onlara b\u0131rakmak \u015fart\u0131yla, yeniden toplad\u0131\u011f\u0131 Berlin Konferans\u0131&#39;nda kaybedilen topraklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131na sahip olur. <\/p>\n<p> <\/strong> <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Abd\u00fclhamid Han b\u00fcy\u00fck meseleler kar\u015f\u0131s\u0131nda bunalan Osmanl\u0131 Devleti&#39;ni bundan sonra dahiyane bir siyaset, adalet ve fevkalade bir kudretle y\u00f6netir. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u0130mar ve e\u011fitim faaliyeti<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>D\u00fcyun-u Umumiye idaresini kurarak iki y\u00fcz elli iki milyon tutan devlet bor\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u00fcz alt\u0131 milyona indirir. Memlekette b\u00fcy\u00fck bir imar faaliyeti ile e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim seferberli\u011fi ba\u015flat\u0131r. \u00c7o\u011fu \u015fahs\u00ee paras\u0131ndan olmak \u00fczere cami, mescit, mektep, medrese, hastane, \u00e7e\u015fme, k\u00f6pr\u00fc vs. gibi toplam 1552 eser yapt\u0131r\u0131r. \u00dclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131n\u0131 demiryolu ile d\u00f6\u015fer. Yunanl\u0131lar\u0131n Girit&#39;te isyan \u00e7\u0131kar\u0131p, T\u00fcrkler aras\u0131nda toplu katliamlar yapt\u0131rmaya ba\u015flamalar\u0131 \u00fczerine, Yunanistan&#39;a harp ilan eder. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Osmanl\u0131 ordusu Atina \u00f6nlerinde<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Alman kurmaylar\u0131n\u0131n alt\u0131 ayda ge\u00e7ilemez dedikleri Termopil ge\u00e7idini 24 saatte a\u015fan Osmanl\u0131 ordusu, Atina \u00f6n\u00fcne var\u0131r. Yunanistan&#39;\u0131n tamamen Osmanl\u0131 eline ge\u00e7ece\u011fini anlayan Avrupal\u0131 devletler, sulha zorlarlar ve bunda muvaffak olurlar. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Filistin ve Hamidiye alaylar\u0131<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Yahudilerin Filistin&#39;de bir cumhuriyet kurma te\u015febb\u00fcslerinin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar. Onlar\u0131n &quot;Osmanl\u0131 bor\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle silelim&quot; tekliflerini reddeder. Bu topraklar\u0131n kanla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, asla terk edilemeyece\u011fini sert bir dille bildirir. Filistin topraklar\u0131n\u0131n Yahudilere sat\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r. Do\u011fu Anadolu&#39;da Ermeni hareketlerine kar\u015f\u0131l\u0131k Hamidiye alaylar\u0131n\u0131 kurar ve b\u00f6lgede asayi\u015fi temin ile Osmanl\u0131 hakimiyetini peki\u015ftirir. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Karalama kampanyalar\u0131 ve suikastler<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Sultan Abd\u00fclhamid Han&#39;\u0131 tahttan indirmeden Osmanl\u0131 Devleti&#39;ni par\u00e7alaman\u0131n ve \u0130slam&#39;\u0131 yok etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren b\u00fct\u00fcn i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar bu T\u00fcrk hakan\u0131na kar\u015f\u0131 cephe al\u0131rlar. Bir taraftan Sultan&#39;\u0131 g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc iftira ve k\u00f6t\u00fcleme kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, di\u011fer taraftan suikast tertip ederler. Ermeni as\u0131ll\u0131 Frans\u0131z yazar Albert Vandal&#39;\u0131n &quot;Le Sultan Rouge=K\u0131z\u0131l Sultan&quot; \u015feklinde ortaya att\u0131\u011f\u0131 iftiralar\u0131 aynen alan baz\u0131 gafiller, ansiklopedilere bunlar\u0131 yazarak gen\u00e7 nesilleri aldat\u0131rlar.<\/em><\/strong><em> <\/em> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <\/p>\n<p> <strong>\u0130kinci Me\u015frutiyet<\/strong> <\/p>\n<p> Bu arada Padi\u015fah&#39;\u0131n devlet idaresinde n\u00fcfuzunu k\u0131rmak isteyen bat\u0131l\u0131lar, \u0130ttihat ve Terakki mensuplar\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtarak 23 Temmuz 1908&#39;de \u0130kinci Me\u015frutiyeti ilan ettirirler. B\u00f6ylece otuz y\u0131l durmu\u015f olan facialar tekrar ba\u015flar. 31 Mart Vakas\u0131 sebebiyle \u0130ttihat ve Terakki ileri gelenleri taraf\u0131ndan tahttan indirilen Abd\u00fclhamid Han, Selanik&#39;e g\u00f6nderilir (27 Nisan 1909). 10 \u015eubat 1918&#39;de Beylerbeyi Saray\u0131&#39;nda vefat eden Abd\u00fclhamid Han&#39;\u0131n na\u015f\u0131 \u00c7emberlita\u015f&#39;ta dedesi Sultan II. Mahmut&#39;un t\u00fcrbesine defnedilir. <\/p>\n<p> Abd\u00fclhamit&#39;ten sonra <\/p>\n<p> II. Abd\u00fclhamit Han&#39;\u0131n g\u00fczel ahlak\u0131, dine olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, edep ve hayas\u0131n\u0131n derecesi, ak\u0131l ilim ve adaletinin \u00e7oklu\u011fu, milleti i\u00e7in gece-g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na bile iyilik yapmas\u0131, ciltler dolusu eserlerle anlat\u0131l\u0131yor. Onun tahttan indirilmesinin \u00fczerinden 10 y\u0131l ge\u00e7meden imparatorlu\u011fun d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn elden \u00e7\u0131kmas\u0131, memleketi 33 y\u0131l nas\u0131l idare etti\u011fine en a\u00e7\u0131k delildir. Yine Abd\u00fclhamid Han&#39;\u0131n tahttan indirilmesiyle beraber kan g\u00f6l\u00fc haline \u00e7evrilen Ortado\u011fu&#39;da hala huzur tesis edilememi\u015ftir.  <\/p>\n<p> <strong>Pi\u015fman olanlar\u0131n itiraflar\u0131<\/strong><\/p>\n<p> Vaktiyle \u0130ttihat ve Terakki f\u0131rkas\u0131n\u0131n i\u00e7inde Abd\u00fclhamid Han&#39;a d\u00fc\u015fmanl\u0131k eden Filozof R\u0131za Tevfik pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fu m\u0131sralar ile dile getirir: &quot;Tarihler ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131 zaman, \/ Sana hak verecek hey Koca Sultan, \/ Bizdik utanmadan iftira atan, \/ Asr\u0131n en siyas\u00ee Padi\u015fah\u0131na.&quot; Ayn\u0131 koroda yer alan S\u00fcleyman Nazif ise \u015f\u00f6yle s\u0131zlan\u0131r; &quot;Padi\u015fah\u0131m gelmemi\u015fken ya da biz, \/ \u0130\u015fte geldik senden istimdada biz, \/ \u00d6ld\u00fcr\u00fcrler ba\u015flasak feryada biz, \/ Hasret olduk eski istibdada biz&quot;<a name=\"_ftnref1\" href=\"#_ftn1\" title=\"_ftnref1\">[1]<\/a>  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bizim Ermeni ile sorunumuz yoktur <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>T\u00fcrk Tarih Kurumu Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Yusuf Hala\u00e7o\u011flu, &quot;Bizim genel olarak hi\u00e7 bir Ermeni ile bir sorunumuz yoktur. Hele hele T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olan Ermenilerle hi\u00e7 yoktur ve her birini vatanda\u015flar\u0131m\u0131z olarak seviyoruz ve say\u0131yoruz&quot; diyor&#8230; Hala\u00e7o\u011flu, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Ermenilerle ilgili s\u00f6zlerinin, baz\u0131 bas\u0131n organlar\u0131nda \u00e7arp\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yanl\u0131\u015f aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. Ermenileri konu alan kitaplar\u0131nda tahrifat oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde iddialarda bulunuldu\u011funu belirten Hala\u00e7o\u011flu, bunun ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eserlerindeki her c\u00fcmlenin belgelere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Hala\u00e7o\u011flu, tahrifat iddialar\u0131nda bulunanlar\u0131n, bu iddialar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 gerekti\u011fini belirterek, \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: &quot;Bir Amerikan ar\u015fiv belgesi Sevr&#39;den \u00f6nce Anadolu&#39;da ya\u015fayan ve eski yerlerine d\u00f6nen Ermenileri 644 bin 900 olarak vermektedir. Tabii ki burada o zamanki Ermeni Patri\u011finin onaylad\u0131\u011f\u0131 belgeyi de kaynak olarak verdim. Bu konudaki ar\u015fiv belgesi US Ar\u015fiv NARA, mikrofilm no. T 1192, Roll 8&#39;dedir. Bu belgeye dayanarak, &#8216;Ermeni Tehciri&#39; adl\u0131 eserimde ve ayn\u0131 ifadelerle T\u00fcrk Tarih Kurumu yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan &#8216;Ermeniler: S\u00fcrg\u00fcn ve G\u00f6\u00e7&#39; adl\u0131 eserde de belgelerin metni ve fotokopisi verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu kitapta geri d\u00f6nenlerin ne olduklar\u0131 da bilhassa yabanc\u0131 ar\u015fiv belgeleri kaynak g\u00f6sterilerek a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.&quot;<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Osmanl\u0131 ar\u015fivleri <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Hala\u00e7o\u011flu, g\u00f6r\u00fc\u015flerini t\u00fcm kamuoyu huzurunda herkesle tart\u0131\u015fmaya ve belgeleriyle ortaya koymaya haz\u0131r oldu\u011funu da belirtiyor. Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde Ermeni konusunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye yer vermeyecek \u015fekilde &quot;soyk\u0131r\u0131m&quot; ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011funu ifade eden Hala\u00e7o\u011flu, Suriye&#39;ye sevk s\u0131ras\u0131nda Ermenilere y\u00f6nelik kanunsuz hareketler veya bask\u0131nlar sonucu meydana gelen katliamlara kar\u015f\u0131l\u0131k, bizzat Talat Pa\u015fa&#39;n\u0131n imzas\u0131yla su\u00e7lu olarak tespit edilen 1673 ki\u015finin mahkemeye sevk edildi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor. Hala\u00e7o\u011flu, bunlardan 67&#39;si hakk\u0131nda idam cezas\u0131 verilerek, kararlar\u0131n\u0131n infaz edildi\u011fini de s\u00f6zlerine ekliyor. Yani Talat Pa\u015fa, hem Ermenileri hem de T\u00fcrkleri kestiriyor.<\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Hala\u00e7o\u011flu kitaplar\u0131nda &quot;Bir tek Ermeni bile \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi&quot; \u015feklinde bir ifade hi\u00e7 bir zaman kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine ne kadar Ermeni&#39;nin sald\u0131r\u0131lar sonucunda, ne kadar\u0131n\u0131n hastal\u0131ktan veya a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor<\/em><\/strong><strong><em>. <\/em><\/strong><em>(Milli Gazete \/ 25.02.2006)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> Bir zamanlar Sultan Abd\u00fclhamid&#39;in ba\u015f d\u00fc\u015fman\u0131 olan filozof-\u015eair R\u0131za Tevfik&#39;in, insaf ve pi\u015fmanl\u0131kla O&#39;na yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir: <\/p>\n<p> <\/p>\n<p align=\"center\"> <strong>Sultan Abd\u00fclhamid Han&#39;\u0131n<\/strong> <\/p>\n<p align=\"center\"> <strong>Ruhaniyetinden \u0130stimdat<\/strong> <\/p>\n<p align=\"center\"> &#160; <\/p>\n<p align=\"center\"> &#160; <\/p>\n<p> Nerdesin \u015eevketlim, Sultan Hamid Han? <\/p>\n<p> Fery\u00e2d\u0131m var\u0131r m\u0131 b\u00e2rig\u00e2h\u0131na? <\/p>\n<p> \u00d6l\u00fcm uykusundan bir l\u00e2hza uyan, <\/p>\n<p> \u015eu nank\u00f6r pezevengin, bak g\u00fcn\u00e2h\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> T\u00e2rihler ismini and\u0131\u011f\u0131 zaman, <\/p>\n<p> Sana hak verecek, ey koca sultan; <\/p>\n<p> Bizdik utanmadan iftira atan, <\/p>\n<p> Asr\u0131n en siyasi padi\u015fah\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Pdi\u015fah hem zalim, hem deli dedik, <\/p>\n<p> \u0130htil\u00e2le k\u0131yam etmeli dedik; <\/p>\n<p> \u015eeytan ne dediyse, biz &quot;beli&quot; dedik; <\/p>\n<p> \u00c7al\u0131\u015ft\u0131k fitnenin intibah\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Divane sen de\u011fil, me\u011fer bizmi\u015fiz, <\/p>\n<p> Bir \u00e7\u00fcr\u00fck ipli\u011fe h\u00fcly\u00e2 dizmi\u015fiz. <\/p>\n<p> Sade deli de\u011fil, edepsizmi\u015fiz. <\/p>\n<p> T\u00fck\u00fcrd\u00fck atalar k\u0131bleg\u00e2h\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Sonra cinsi bozuk, ahl\u00e2k\u0131 fena, <\/p>\n<p> Bir s\u00fcr\u00fc t\u00fcredi, girdi meydana. <\/p>\n<p> Nerden \u00e7\u0131kt\u0131 bunca veled-i zin\u00e2? <\/p>\n<p> Yuh olsun bunlar\u0131n ham erv\u00e2h\u0131na! <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Bunlar halk\u0131 didik didik ettiler, <\/p>\n<p> Katliama kadar s\u00fcr\u00fcp gittiler. <\/p>\n<p> Sa\u00e7ak \u00f6pmeyenler, secde ettiler. <\/p>\n<p> \u015eimdi masonlar\u0131n, pis k\u00fclah\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Haddi yok, a\u00e7l\u0131kla derde girenin, <\/p>\n<p> Sehp\u00e2-y\u0131 kaz\u00e2ya boyun verenin. <\/p>\n<p> L\u00e2netle an\u0131lan ceb\u00e2birenin <\/p>\n<p> Bu, rahmet okuttu en k\u00fcst\u00e2h\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> \u00c7ok ki\u015fiye \u015fimdi vatan mezard\u0131r, <\/p>\n<p> Herkesin bel\u00e2dan nasibi vard\u0131r, <\/p>\n<p> Sel\u00e2metle eren pek bahtiyard\u0131r, <\/p>\n<p> Harab b\u00fcld\u00e2n\u0131n \u015fen sabah\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Milliyet d\u00e2v\u00e2s\u0131 f\u0131ska b\u00fcr\u00fcnd\u00fc, <\/p>\n<p> Rid\u00e2-y\u0131 diy\u00e2net yerde s\u00fcr\u00fcnd\u00fc, <\/p>\n<p> T\u00fcrk&#39;\u00fcn ruhu zorla \u00e2si g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, <\/p>\n<p> Hem peygamberine, hem Allah&#39;\u0131na. <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> L\u00e2kin sen sult\u00e2n\u0131m gavs-\u0131 ekbersin <\/p>\n<p> Ahiretten bile himmet eylersin, <\/p>\n<p> \u00c7ok \u00e7ekti \u015fu millet murada ersin <\/p>\n<p> \u015eefaat k\u0131l \u015f\u00e2h\u0131m medeth\u00e2n\u0131na. <\/p>\n<p> <strong><u>LUGATCE:<\/u><\/strong> <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> <strong>Barigah<\/strong>:Padi\u015fah makam\u0131, y\u00fcksek huzur. <\/p>\n<p> <strong>Beli:<\/strong>Evet, hemen yapar\u0131z. <\/p>\n<p> <strong>K\u0131blegah<\/strong>:Do\u011fru ve olumlu olan kutsal de\u011ferler. <\/p>\n<p> <strong>T\u00fcredi<\/strong>:Soyu sopu bozuk kimseler.  <\/p>\n<p> <strong>Ham ervah<\/strong>:Ruhlar\u0131 berbat, vicdanlar\u0131 sakat. <\/p>\n<p> <strong>Sehpa-i Kaza<\/strong>: \u0130dam sephas\u0131 <\/p>\n<p> <strong>Cebabire<\/strong>: Zorba ve hain y\u00f6neticiler. <\/p>\n<p> <strong>Harap b\u00fcldan<\/strong>:Bak\u0131ms\u0131z viran olmu\u015f beldeler. <\/p>\n<p> <strong>Ridayi diyanet<\/strong>:Y\u00fcce Din elbisesi. <\/p>\n<p> <strong>Gavs\u0131 ekber<\/strong>:En b\u00fcy\u00fck evliya. <\/p>\n<p> <strong>Medethan<\/strong>: \u0130mdat isteyen, himmet g\u00f6zleyen. <\/p>\n<hr \/>\n<p> <a name=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\" title=\"_ftn1\">[1]<\/a> Selami \u00c7al\u0131\u015fkan \/ Milli Gazete \/ 11.02.2006 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> <strong>\u0130ttihat\u00e7\u0131lar, iktidara Ta\u015fnak Cemiyeti&#39;yle ittifak yaparak ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131. 2 bin kadar T\u00fcrk&#39;\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Adana olaylar\u0131ndan sonra Cemal Pa\u015fa, Bat\u0131&#39;ya \u015firin g\u00f6r\u00fcnebilmek i\u00e7in 47 T\u00fcrk&#39;\u00fc daha ast\u0131rd\u0131. Ve hele bu idam kararlar\u0131 Talat Pa\u015fa h\u00fck\u00fcmetince, \u00f6ncelikle imzaland\u0131!..<\/strong> <\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aralik-2006"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=799"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/799\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}