\u00a0 <\/p>\n
Sn. Kenan Evren'in "T\u00fcrkiye eyaletler sistemine ge\u00e7ebilir" tespit ve temennisini samimiyet ve ciddiyetle tenkit edenlere maalesef rastlayamad\u0131k. <\/p>\n
PKK uzant\u0131s\u0131 b\u00f6l\u00fcc\u00fc ba\u015flar\u0131 ve yanda\u015flar\u0131 k\u00f6t\u00fc bir niyetle ve kendi sinsi hevesleri i\u00e7in istismar etmek gayretiyle sahiplenip alk\u0131\u015flad\u0131lar. <\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 da yine k\u00f6t\u00fc bir niyetle ve "T\u00fcrkiye'nin \u00fcniter yap\u0131s\u0131n\u0131 bozabilir ve \u00fclke birli\u011fi da\u011f\u0131labilir" endi\u015fesi ta\u015f\u0131yor g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle, bu g\u00f6r\u00fc\u015fe \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. <\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
Hatta bir k\u0131s\u0131m insanlar da, Kenan Evren'in bu beklentilerine, sadece, "Osmanl\u0131y\u0131 hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 ve \u0130slam medeniyetinden kaynakland\u0131\u011f\u0131" i\u00e7in, sinsi ve sindirilmi\u015f bir din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyle h\u00fccuma kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Halbuki Kenan Pa\u015fa, Almanya'daki Bavyera Eyaleti ziyaretinden ve ABD gibi Bat\u0131daki \u00f6rneklerinden etkilendi\u011fini ve tarihi deneyimlerin de olumlu sonu\u00e7lar verdi\u011fini zaten a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
Maalesef bir tak\u0131mlar\u0131 da, tenkit s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p tahkire ba\u015flad\u0131lar. Ve Sn. Evren'e hakaret i\u00e7in bunu bir f\u0131rsat sayd\u0131lar. <\/p>\n
Kenan Pa\u015fa'ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, T\u00fcrkiye'nin AB'ye vilayet ve BOP Projesiyle \u0130srail'e eyalet yap\u0131lmas\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 halde, \u015fimdi Sn. Evren'in eyalet teklifinin \u00fcniter yap\u0131m\u0131z\u0131 bozaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrecek kadar tutars\u0131z bir tav\u0131r ve \u00e7ifte standart ortaya koydular. <\/p>\n
Neredeyse; "T\u00fcrkiye 7 co\u011frafi b\u00f6lgedir" diyenleri bile vatan haini ilan edip b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck yapmakla su\u00e7layacaklar! <\/p>\n
Irki k\u00f6kenlere, dinlere ve mezheplere g\u00f6re eyaletler ay\u0131rmak veya parti kurmak zaten, hem hukuken hem de aklen ve vicdanen yanl\u0131\u015f ve yasakt\u0131r. \u00dclkemizin \u00fcniter yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda hakl\u0131 olarak duyarl\u0131 bulunan kimselerin bu teklife dikkatle yakla\u015fmas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir tav\u0131r iken, Sn. Evren'e ate\u015f p\u00fcsk\u00fcren \u00e7evrelerin \u00e7o\u011funun; ya konuyu kavrayamad\u0131klar\u0131 veya kas\u0131tl\u0131 olarak \u00e7arp\u0131t\u0131p, sata\u015fmak i\u00e7in bahane yapt\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kenan Pa\u015fa mevcut, sistemin t\u0131kand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve yeni bir a\u00e7\u0131l\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Kendi g\u00f6zlem ve deneyimlerine dayanarak, do\u011fal ve sosyal bir s\u00fcrecin normal gidi\u015fat\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmine \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. O'nun; "T\u00fcrkiye'yi federasyonlara b\u00f6lmek ve \u00fcniter yap\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmek" istedi\u011fini s\u00f6ylemek, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir iddiad\u0131r. <\/p>\n
Oysa Kenan Pa\u015fa'n\u0131n bu tarihi teklifi i\u00e7erisinde, tehlikeli ve zararl\u0131 k\u0131s\u0131mlar bulundu\u011fu gibi, \u00e7ok gerekli ve yararl\u0131 taraflar\u0131 da vard\u0131r. <\/p>\n
"Federalizm konusu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde ve b\u00f6lgelerinde farkl\u0131 eyalet yap\u0131lanmalar\u0131 oldu\u011funun bilinciyle tart\u0131\u015fmaya kat\u0131lmakta yarar vard\u0131r. <\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri'ndeki federal yap\u0131 ile Avrupa'daki ve \u00f6zellikle Almanya'daki federal yap\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 bilmeden yap\u0131lacak federalizm tart\u0131\u015fmalar\u0131, sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 olmaktan uzak ve y\u00fczeysel tart\u0131\u015fmalar olmak durumundad\u0131r. <\/p>\n
Amerikan federalizmi, hareket noktas\u0131 olarak farkl\u0131 ama\u00e7lar ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00f6rnektir. ABD tipi federalizm, ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak niteliklerinden vazge\u00e7mek istemeyen k\u00fc\u00e7\u00fck y\u00f6netim birimlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet yaratmak i\u00e7in egemenliklerinin bir k\u0131sm\u0131ndan vazge\u00e7meleri ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir devlet yap\u0131s\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta, egemen k\u00fc\u00e7\u00fck birimler, egemenliklerinden belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde vazge\u00e7erek \u00f6zerk ya da otonom niteliklere sahip varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ise d\u0131\u015f politika ve genel ekonomik politikalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc, ancak k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin \u00f6zerkli\u011fini tan\u0131yan ve koruyan bir yap\u0131 olarak merkezi bir h\u00fck\u00fcmet olu\u015fumu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, ABD tipi federalizmde, var olan ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin egemenliklerinden vazge\u00e7erek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir merkezi h\u00fck\u00fcmet olu\u015fturmalar\u0131, ancak k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin b\u00fct\u00fcn yerel konularda \u00f6zerk kimliklerini s\u00fcrd\u00fcrmeleri ba\u015far\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, ABD tipi federalizm ile Avrupa federalizmi ya da Alman tipi federalizm aras\u0131ndaki \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamadan, tart\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 olmas\u0131 beklenmemelidir. <\/p>\n
Avrupa federalizminde, var olan ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin yeni bir merkezi h\u00fck\u00fcmet yaratmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Avrupa federalizminde, mevcut merkezi h\u00fck\u00fcmetin g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131 engellemek amac\u0131yla daha sonradan k\u00fc\u00e7\u00fck birimler olu\u015fturulmakta ve merkezi h\u00fck\u00fcmetin g\u00fcc\u00fc azalt\u0131larak Subsidiarity ilkesine dayal\u0131 bir yerelle\u015fme hedeflenmektedir. <\/p>\n
B\u00f6ylece, k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin r\u0131zas\u0131 ile sonradan kurulan merkezi h\u00fck\u00fcmet yap\u0131s\u0131yla var olan merkezi h\u00fck\u00fcmetin g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131n dengelenmesini ama\u00e7layan yerelle\u015fme formlar\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. <\/p>\n
D\u00fcnyadaki federal \u00fclkeler incelendi\u011finde, her \u00fclkede farkl\u0131 federal yap\u0131lar ve farkl\u0131 ama\u00e7larla olu\u015fturulmu\u015f federalizm bi\u00e7imleri bulundu\u011fu kolayca g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin, ABD'deki federalizmde k\u00fc\u00e7\u00fck birimler, yetkilerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc ilgilendiren k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 merkezi h\u00fck\u00fcmete devrederken, \u00f6zerk kalan k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerin ismi de State ya da Eyalet olarak isimlendirilmi\u015ftir. Almanya'da ise, mevcut merkezi h\u00fck\u00fcmetin varl\u0131\u011f\u0131 ilk ba\u015fta s\u00f6z konusu olup daha sonra merkezi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kurulan yerelle\u015fme ilkesine dayanan federal yap\u0131 olu\u015fumlar\u0131 dikkati \u00e7eker. Bu t\u00fcr federalizmde k\u00fc\u00e7\u00fck birimler, Almanya'da Landers olarak isimlendirilerek merkezi y\u00f6netimin g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131 zay\u0131flatmak yoluna gidilmi\u015ftir. Buradaki ama\u00e7 ise merkezi h\u00fck\u00fcmetin g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131s\u0131n\u0131 engelleyerek g\u00fc\u00e7l\u00fc totaliter sistemlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ve \u00f6zellikle fa\u015fizm tehlikesinin engellenmesi hedeflenmektedir."[1]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n
\n