\u00a0 <\/p>\n
Hay\u00e2 imandan gelir. Fuhu\u015f ise, \u00e7irkin ve edepsiz s\u00f6z demektir. Haddi a\u015fan her \u015feye f\u00e2hi\u015f denir. Buradaki anlam\u0131, \u00e7irkin olan i\u015fleri, a\u00e7\u0131k kelimelerle anlatmak, m\u00fcstehcen, yani edebe, ahlaka ayk\u0131r\u0131, a\u00e7\u0131k sa\u00e7\u0131k konu\u015fmak demektir. Abdest bozmak ve cima i\u00e7in kullan\u0131lan kelimeleri s\u00f6ylemek b\u00f6yledir. Bu kelimeleri s\u00f6ylemek fahi\u015f ve \u00e7irkindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131 s\u00f6ylemek, m\u00fcr\u00fcvvete ve dindarl\u0131\u011fa uygun de\u011fildir, hay\u00e2y\u0131 giderir. <\/strong> <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n Bunlar\u0131 anlatmak gerekti\u011finde ise; a\u00e7\u0131kca ifade edilmeyip, kinaye olarak s\u00f6ylemelidir! Edepli ve dikkatli insan bunlar\u0131 anlatmaya mecbur kal\u0131nca, kinaye olarak s\u00f6yler. Kinaye, bir \u015feyi, a\u00e7\u0131k anlamlar\u0131 ba\u015fka olan kelimelerle dile getirmektir. Mesela, Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2, Kur'an-\u0131 kerimde, cima i\u00e7in lems [dokunmak] kelimesini s\u00f6ylemi\u015ftir.[1]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Hadis-i \u015ferifte, "Fahi\u015f ve terbiyesiz konu\u015fmay\u0131 adet haline getirenlere cennet haramd\u0131r"[2]<\/strong><\/a> uyar\u0131s\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Dinimizde hay\u00e2n\u0131n yeri \u00e7ok m\u00fchimdir. Hay\u00e2s\u0131 olan, Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2dan utand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcnah i\u015flemekten \u00e7ekinir. \u0130nsanlardan utanmayan Allah'tan da utanmaz. A\u00e7\u0131ktan g\u00fcnah i\u015fleyen, hem insanlardan, hem de Allah'tan \u00e7ekinmedi\u011fini g\u00f6sterir. "Allah'\u0131n bildi\u011fini kuldan ne saklayay\u0131m" demek yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc gizli i\u015fledi\u011fi bir g\u00fcnah\u0131 ba\u015fkalar\u0131na a\u00e7\u0131klamak do\u011fru de\u011fildir, hay\u00e2s\u0131zl\u0131k alametidir. <\/strong> <\/p>\n \u0130nsanlardan utanarak, g\u00fcnah\u0131 gizlemek de hay\u00e2dand\u0131r. G\u00fcnah gizlenmezse, f\u00e2s\u0131klar bundan cesaret al\u0131r. "Falanca g\u00fcnah i\u015fliyor. Ben de i\u015flesem ne \u00e7\u0131kar" diyebilir. Riya olmamas\u0131 i\u00e7in nafile ibadeti gizlemek caizdir. Onun i\u00e7in, "Kabahat de gizli, ibadet de gizli" denmi\u015ftir. "Hay\u00e2 elbisesine b\u00fcr\u00fcnenin ay\u0131b\u0131 g\u00f6r\u00fclmez. Duyulunca ho\u015flan\u0131lacak \u015feyleri yap\u0131n! Kimsenin duymas\u0131n\u0131 istemedi\u011fin ve duyulunca ho\u015flan\u0131lmayan \u015feylerden ka\u00e7\u0131n\u0131n" denmi\u015ftir. Hz.Ebu Bekir, "Hay\u00e2s\u0131z ki\u015fi, halk i\u00e7inde \u00e7\u0131plak dola\u015fan gibidir" buyurmu\u015ftur. Allah-\u00fc Te\u00e2l\u00e2'dan utanmak, iman\u0131n kuvvetli oldu\u011funa, hay\u00e2s\u0131zl\u0131k da, iman\u0131n zay\u0131f oldu\u011funa alamettir. Hay\u00e2, iman\u0131n temelidir.<\/strong> <\/p>\n K\u00e2firler, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 yok etmek i\u00e7in, \u00f6nce hay\u00e2lar\u0131n\u0131 yani utanma duygular\u0131n\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Plajlarda, podyumlarda spor ve sanat ad\u0131 alt\u0131nda avret yerlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na ve \u015fehvetin kam\u00e7\u0131lan\u0131p fuh\u015fun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na \u00f6nderlik yap\u0131yorlar. Fuhu\u015f \u00f6zendirmeye seks bilgisi diyorlar. E\u011flenmek i\u00e7in fuhu\u015f i\u00e7eren f\u0131kralar anlat\u0131yorlar. Bu a\u00e7\u0131kl\u0131klara ve seks bilgilerine ilericilik ve faydal\u0131 bilgi diyerek gen\u00e7leri hay\u00e2s\u0131z yapmak istiyorlar. Moda hastal\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6g\u00fcsleri, g\u00f6bekleri te\u015fhir edip toplumu soysuzla\u015ft\u0131r\u0131yorlar. <\/p>\n Hayan\u0131n en k\u0131ymetlisi, Allah-\u00fc Te\u00e2l\u00e2'dan utanmakt\u0131r. Allah-\u00fc Te\u00e2l\u00e2'dan utanan kimse, b\u00fct\u00fcn \u00e7irkin i\u015flerden uzak durur. Kendine ve insanl\u0131\u011fa d\u00e2ima iyilik yapar. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu bak\u0131mdan hay\u00e2lar\u0131n\u0131n gitmemesi i\u00e7in \u00e7ok dikkat etmelidirler. \u0130sl\u00e2miyet, hem fen bilgilerinde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131, hem de g\u00fczel ahl\u00e2kl\u0131 olmay\u0131, herkese iyilik yapmay\u0131 emretmektedir. M\u00fcsl\u00fcmanlar, c\u00e2hillerin yalanlar\u0131na aldanmamal\u0131, onlar\u0131n \u00e7\u0131plak gezmelerini, seks bilgisi ad\u0131 alt\u0131nda fuhu\u015f s\u00f6ylemelerini f\u00e2ideli bir \u015fey zannetmemelidir. B\u00fct\u00fcn g\u00fczellikler, iyilikler \u0130sl\u00e2m ahl\u00e2k\u0131ndad\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00e7irkinlikler, k\u00f6t\u00fcl\u00fckler ise, ahl\u00e2ks\u0131z ve hay\u00e2s\u0131z olmaktad\u0131r. <\/p>\n Onlar\u0131n oyununa gelmemelidir! <\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n \u015ferefi, ilim ve edepledir. <\/p>\n Sanmay\u0131n\u0131z ki \u015feref, mal, m\u00fclk ve nesepledir! <\/p>\n Y\u0131kan\u0131rken oldu\u011fu gibi, otururken, yatarken de Allah'tan utanmal\u0131d\u0131r! Hadis-i \u015feriflerde buyuruluyor ki: <\/p>\n (Y\u0131kan\u0131rken \u00f6rt\u00fcn\u00fcn! Allah, hay\u00e2 sahibidir. Utan\u0131p \u00f6rt\u00fcneni sever.) <\/p>\n (Avret yerlerinizi \u00f6rt\u00fcn! Yaln\u0131z iken de Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2dan hay\u00e2 edin!) <\/p>\n Peygamber efendimiz, y\u00fcz\u00fckoyun yatan birine, (Kalk, bu yat\u0131\u015f, cehennem ehlinin yat\u0131\u015f\u0131d\u0131r) buyurdu. Y\u00fcz\u00fckoyun ve \u00f6rt\u00fcs\u00fcz yatan birine de, (Bu, Allah'\u0131n hi\u00e7 sevmedi\u011fi bir yat\u0131\u015f \u015fekli) buyurdu. <\/p>\n Hadis-i \u015feriflerde buyuruldu ki: <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2 ve az konu\u015fmak imandan, fahi\u015f s\u00f6z ve \u00e7ok s\u00f6z nifaktand\u0131r.)[3]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (Kim, d\u00fcnyada g\u00fcnah\u0131n\u0131 gizlerse, Allah-\u00fc Te\u00e2l\u00e2 da, K\u0131yamette, o g\u00fcnah\u0131 herkesten saklar.)[4]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (Bir g\u00fcnaha d\u00fc\u015fen, Allah'\u0131n \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc, onun \u00fczerinde bulundurmal\u0131d\u0131r!)[5]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2 imandand\u0131r.)[6]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2 tamam\u0131yla hay\u0131rd\u0131r.)[7]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2, iman\u0131n nizam\u0131d\u0131r. Nizam\u0131 bozulan \u015feyin, par\u00e7alar\u0131 darmada\u011f\u0131n olur.)[8]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2, iffet, dile hakim olmak ve ak\u0131l imandand\u0131r. Cimrilik, fuhu\u015f, \u00e7irkin s\u00f6zl\u00fc olmak ise hay\u00e2s\u0131zl\u0131ktan ve m\u00fcnaf\u0131kl\u0131ktand\u0131r.)<\/strong>[9]<\/strong><\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (\u0130man \u00e7\u0131plakt\u0131r, s\u00fcs\u00fc hay\u00e2, elbisesi takva, sermayesi f\u0131k\u0131h, meyvesi ameldir.)[10]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2 insan olsayd\u0131, Salih biri, fuhu\u015f insan olsayd\u0131, k\u00f6t\u00fc biri olurdu.)[11]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2s\u0131 olmayan\u0131n dini yoktur. Hay\u00e2s\u0131z kimse Cennete giremez.)[12]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Hay\u00e2 ile iman bir aradad\u0131r. Biri giderse, \u00f6teki de durmaz.)[13]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (Fahi\u015f ve \u00e7irkin s\u00f6zlerden \u015fiddetle ka\u00e7\u0131n\u0131n! )[14]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n (M\u00fcmin, ay\u0131plamaz, l\u00e2net etmez, fahi\u015f s\u00f6z s\u00f6ylemez)[15]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Cennet, fahi\u015f ve \u00e7irkin s\u00f6z konu\u015fana haramd\u0131r.)[16]<\/strong><\/a> <\/strong> <\/p>\n (Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2, fahi\u015f ve \u00e7irkin s\u00f6z s\u00f6yleyeni sevmez.)[17]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Hay\u00e2n\u0131n iman ile hay\u00e2s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da imans\u0131zl\u0131k ile ilgisi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Hay\u00e2s\u0131z\u0131n k\u00fcfre d\u00fc\u015fmesi kolay olur. Hadis-i \u015ferifte, (Hay\u00e2n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr)[18]<\/strong><\/a> buyuruldu. Hay\u00e2s\u0131z olan m\u00fcr\u00fcvvetsiz olur. \u0130nsanlar\u0131, hay\u00e2s\u0131zlar\u0131n zarar\u0131ndan sak\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in onlar\u0131n g\u0131ybetini yapmak caizdir. Hadis-i \u015ferifte, (Hay\u00e2 \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00fczerinden atanlar\u0131 g\u0131ybet etmek g\u00fcnah olmaz)[19]<\/strong><\/a> buyurulmaktad\u0131r.<\/strong> <\/p>\n Olmas\u0131 gereken e\u011flence<\/strong> <\/p>\n As\u0131k y\u00fczl\u00fc, somurtkan insanlar\u0131n pek sevilmedi\u011fini hepimiz biliriz. G\u00fcler y\u00fczl\u00fc insanlar\u0131n satt\u0131\u011f\u0131 sirkeyi al\u0131r\u0131z da, as\u0131k suratl\u0131 insanlar\u0131n satt\u0131\u011f\u0131 bal\u0131 almak istemeyiz. Bu, insanlar\u0131n tabiat\u0131nda vard\u0131r. <\/p>\n Yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar ve \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131lan insan\u0131n, ne\u015feli olmaya ihtiyac\u0131 vard\u0131r elbette. Bunun i\u00e7in ara s\u0131ra f\u0131kra anlatmak, \u015fakala\u015fmak iyi olur. Peygamber Efendimizin de \u015fakala\u015ft\u0131\u011f\u0131, (Ben de \u015faka yapar\u0131m, fakat do\u011fru konu\u015furum) buyurdu\u011fu hadis kitaplar\u0131nda bildirilmektedir. Bir defas\u0131nda, ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131na, (Cennete kocakar\u0131 girmez) buyurunca, kad\u0131nca\u011f\u0131z \u00fcz\u00fcl\u00fcr. Bunun \u00fczerine kad\u0131na, (Sen o zaman gen\u00e7 olursun) buyurur. <\/p>\n G\u00fcler y\u00fczl\u00fc, yumu\u015fak ve cana yak\u0131n insanlarla konu\u015fmak, tan\u0131\u015fmak ve kayna\u015fmak kolayd\u0131r. <\/p>\n As\u0131k suratl\u0131 insanlar ile konu\u015fmak, s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. \u0130htiya\u00e7 kadar konu\u015fur, bir an \u00f6nce ayr\u0131lmak isteriz. <\/p>\n Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde m\u00fcstehcen f\u0131kralar\u0131n s\u00f6ylendi\u011fine ve porno filmlerin izlendi\u011fine \u015fahit oluyoruz. Bu da bizleri \u00e7ok \u00fcz\u00fcyor. \u015eakala\u015fmak ve insanlar\u0131n birbirlerini e\u011flendirmesi g\u00fczeldir ama bunun do\u011fru yolla olmas\u0131 icap eder. Dinimizin izin vermedi\u011fi, Peygamber Efendimiz'in yapmad\u0131\u011f\u0131 ve yasaklad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi yapmamal\u0131y\u0131z. Bunu yap\u0131p da \u00e7evremizdeki insanlara bunun ho\u015f oldu\u011funun mesaj\u0131n\u0131 vermemeliyiz. \u0130nsanlar birbirlerini \u00f6rnek al\u0131rlar. Hele bir de hatr\u0131 say\u0131l\u0131r bir ki\u015fi isek bizim daha da dikkatli olmam\u0131z gerekir. Rabbim bizleri hay\u00e2s\u0131z ve imans\u0131z \u00f6lmekten korusun diye dua etmelidir. <\/p>\n <\/p>\n \t\t\tKi\u015filik Bozuklu\u011fu: <\/strong>Hayas\u0131zl\u0131k ve utanmazl\u0131k k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu gibi, a\u015f\u0131r\u0131 pintilik ve p\u0131s\u0131r\u0131kl\u0131k psikolojisi de yanl\u0131\u015f ve yersizdir. \t\t\t<\/p>\n \t\t\tDuygularda, insan ili\u015fkilerinde, davran\u0131\u015flarda dengesizlik ve a\u015f\u0131r\u0131 kaybetme korkusu da yayg\u0131n ve gereksizdir… Borderline ki\u015filik genelde \u00e7ocuklukta ya\u015fan\u0131lan \u00f6nemli bir kay\u0131p, anne-baba ile olan ba\u011f\u0131n dengesiz olmas\u0131, travma, k\u00f6t\u00fc muamele ya da duygusal olarak yoksun kalmak gibi tecr\u00fcbelere dayanmaktad\u0131r. Olduk\u00e7a yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131kt\u0131r, toplumun y\u00fczde 2 ya da 3'\u00fcn\u00fcn sahip oldu\u011fu tahmin edilmektedir. \t\t\t<\/p>\n \t\t\tE\u011fer borderline ki\u015filik bozuklu\u011funuz varsa, s\u00fcrekli olarak terk edilme duygusunun ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 panik ile m\u00fccadele ediyorsunuz demektir. Genel olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z de\u011fi\u015fken ve ani hareketlerden olu\u015fur. Duygular\u0131n\u0131z s\u00fcrekli de\u011fi\u015fir, insanlarla olan ili\u015fkileriniz ise yo\u011fun ve f\u0131rt\u0131nal\u0131d\u0131r. \t\t\t<\/p>\n \t\t\tKaybetme korkusu ve yenilgi endi\u015fesi:<\/strong> \t\t\t<\/p>\n \t\t\tB\u00fcy\u00fck ihtimalle, de\u011fer verdi\u011finiz insanlara tutunmak i\u00e7in \u00e7\u0131lg\u0131nca bir \u00e7aba sarf ederken bir yandan da kaybetme korkusundan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in \u00f6nemsizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Yaln\u0131zl\u0131k duygular\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7evrenizi insanlar ile doldurursunuz, hatta sevmedi\u011finiz ya da anla\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131z insanlar\u0131 bile kabul edersiniz. \u0130nsanlar ile olan ili\u015fkilerinizde strese yol a\u00e7an olaylar, \u00f6rne\u011fin maddi zorluklar, ili\u015fkide ya\u015fanan problemler vs genelde hastal\u0131\u011f\u0131 daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirir. \t\t\t<\/p>\n \t\t\tYaln\u0131zl\u0131k ve terk edilmi\u015flik d\u00fc\u015f\u00fcncesi:<\/strong> \t\t\t<\/p>\n \t\t\tBorderline ki\u015fili\u011fe sahip ki\u015filerin kendine g\u00fcven duygular\u0131 \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan oldu\u011fu i\u00e7in insanlar taraf\u0131ndan kabul edilmeye ya da reddedilmeye kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede hassast\u0131rlar. E\u011fer bu hastal\u0131\u011fa sahipseniz, bir ili\u015fkiniz olsa bile kendinizi d\u0131\u015flanm\u0131\u015f ve yaln\u0131z hissedersiniz. Olas\u0131 bir kay\u0131p, ayr\u0131l\u0131k ya da terk edilme ihtimali kar\u015f\u0131s\u0131nda kendinizi tehdit alt\u0131nda hissederseniz ve genelde hiddet, a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6fke, a\u015fa\u011f\u0131lama ya da s\u00f6zl\u00fc sald\u0131r\u0131lar ile tepki verirsiniz. Borderline ki\u015fili\u011fe sahip insanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131 kontrol etmekte zorland\u0131klar\u0131 yayg\u0131n olarak bilinmektedir. Ayr\u0131ca baz\u0131 durumlarda yaln\u0131zl\u0131k ve terkedilmi\u015flik duygular\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in alkol, uyu\u015fturucu, yeme bozukluklar\u0131, kendine zarar vermek ya da intihara te\u015febb\u00fcs etmek gibi davran\u0131\u015flar g\u00f6r\u00fclebilir \t\t\t<\/p>\n \t\t\tTedavi y\u00f6ntemleri:<\/strong> \t\t\t<\/p>\n \t\t\tKi\u015filik hastal\u0131klar\u0131n\u0131n erken ya\u015flarda geli\u015fiyor olmas\u0131 ve insanlar\u0131n kendilerini bu hastal\u0131k ile tan\u0131ml\u0131yor olmas\u0131 tedavinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Tedavinin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in ki\u015finin k\u00f6kle\u015fmi\u015f davran\u0131\u015f \u015fekline, yakla\u015f\u0131mlar\u0131na, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na, ili\u015fki yap\u0131lar\u0131na ve kapasitelerine de\u011finilmesi gerekir. Genelde ki\u015filik problemleri psikoterapi ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmesine ra\u011fmen, uzun zaman i\u00e7inde yerle\u015fmi\u015f olan bu duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek yo\u011fun ve s\u00fcrekli tekrarlanan bir tedavi ve \u00f6\u011frenme s\u00fcreci gerektirir. \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n De\u011fi\u015fken terapi s\u00fcreci<\/strong> <\/p>\n \u00d6rne\u011fin, uzun vadeli psikoterapi Borderline ki\u015fili\u011fi olanlar i\u00e7in olduk\u00e7a etkili olabilir. Fakat ili\u015fkilerde ya\u015fad\u0131klar\u0131 problemleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, terapi s\u00fcrecinin olduk\u00e7a de\u011fi\u015fken oldu\u011funu ve sabit bir iyile\u015fme e\u011frisi \u00e7izmediklerini belirtmek gerekir. Terapi s\u0131ras\u0131nda devaml\u0131 de\u011fi\u015fen duygulara, a\u015f\u0131r\u0131 ilgi ihtiyac\u0131na ve s\u00fcrekli tekrarlanan krizlere terapistin dayanmas\u0131 gerekir. Her \u015fey yolunda gitse ve terapist her \u015feyi do\u011fru yapsa bile, Borderline ki\u015filik bir s\u00fcre sonra terapiyi ve terapisti a\u015fa\u011f\u0131lamaya ba\u015flayacak ve k\u0131zg\u0131nl\u0131kla aniden tedaviyi sonland\u0131racakt\u0131r. Bir ka\u00e7 ay sonra yeniden terapiye d\u00f6nmesi ile ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7ler yeniden ya\u015fanacak ve bu \u015fartlar alt\u0131nda tedavi en az\u0131ndan 2-5 y\u0131l aras\u0131nda s\u00fcrecektir. <\/p>\n \u0130ntihar te\u015febb\u00fcs\u00fc ve nedenleri:<\/strong> <\/p>\n Baz\u0131 zamanlar, \u00f6zellikle kriz anlar\u0131nda ki\u015fi intihar te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulunabilir. Bu durumda hastan\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine hastaneye yat\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekebilir. E\u011fer ki\u015finin hastal\u0131\u011f\u0131 ilerlerse ve evde ihtiyac\u0131 olan bak\u0131m ve ortam sa\u011flanam\u0131yorsa, daha uzun s\u00fcreli olarak hastanede kalmas\u0131 istenebilir. <\/p>\n Karakterin temel \u00f6zellikleri<\/strong> <\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmalar baz\u0131 ki\u015filik sorunlar\u0131n\u0131n ki\u015fide devam etti\u011fini ama baz\u0131lar\u0131n\u0131n yok oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re hayat tecr\u00fcbeleri ile birlikte insan kendi karakterinin temel \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirmeyi \u00f6\u011freniyor. Tedavi uyguland\u0131\u011f\u0131 zaman ise hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi h\u0131zlan\u0131yor. \u00d6zellikle ki\u015fi tedaviye g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak geliyorsa, iyile\u015fmek i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyorsa ve problemlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstleniyorsa hastal\u0131\u011f\u0131n iyile\u015fmesi daha h\u0131zl\u0131 oluyor. Ama di\u011fer tarafta ki\u015fi sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131ndan ya da \u00e7evresinden kaynakland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorsa, sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmeyi reddediyorsa ve problemlerini \u00e7\u00f6zemeyecek kadar g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve zay\u0131f oldu\u011funu iddia ediyorsa iyile\u015fme s\u00fcreci biraz daha uzun zaman al\u0131yor. <\/p>\n Belirtiler <\/strong> <\/p>\n 1- \u0130dealle\u015ftirme ile a\u015fa\u011f\u0131lama aras\u0131nda s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir ili\u015fki <\/p>\n 2- Tehlikeli boyutlarda kendine g\u00fcven eksikli\u011fi ve dengesizlik <\/p>\n 3- Ruh halinde s\u00fcrekli ve b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler. <\/p>\n 4- A\u015f\u0131r\u0131 ve yo\u011fun \u00f6fke <\/p>\n 5- K\u0131zg\u0131n ve sald\u0131rgan patlama halleri <\/p>\n 6- Ayr\u0131l\u0131kta ya da kay\u0131p an\u0131nda panik pisikolojisi <\/p>\n 7- S\u00fcrekli olarak kendini bo\u015f hissetme. <\/p>\n E\u015flik eden bozukluklar<\/strong> <\/p>\n – Depresyon ve distimi tav\u0131rlar\u0131 <\/p>\n – Alkol-madde kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 <\/p>\n – Yeme bozukluklar\u0131 <\/p>\n – Travma sonras\u0131 stres s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 <\/p>\n – Dissosiyatif kimlik bunal\u0131mlar\u0131 <\/p>\n – Di\u011fer ki\u015filik bozukluklar\u0131. <\/p>\n Sevdi\u011finiz insan tam bu 's\u0131n\u0131r'daysa… <\/p>\n – Bir \u015feye karar verdi\u011finde sizin de onay\u0131n\u0131z\u0131 almak isteyecektir. Onun her hareketini onaylamay\u0131n, se\u00e7enekler sunun ama 'Ayaklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde durabilirsen sa\u011fl\u0131kl\u0131 olacaks\u0131n' mesaj\u0131n\u0131 verin. <\/p>\n – \u00d6fke patlamalar\u0131nda onun yan\u0131nda oldu\u011funuzu hissettirin. '\u015eu an yan\u0131nday\u0131m, seni b\u0131rakm\u0131yorum' diyerek s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Yaln\u0131zl\u0131k duygusu azald\u0131\u011f\u0131nda krizi sona erecektir. <\/p>\n – Olumsuz davran\u0131\u015flar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda so\u011fuk davranmay\u0131n, onunla konu\u015fun. So\u011fuk davranmak ya da surat asmak terk edilme duygusunu yo\u011funla\u015ft\u0131rarak sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131 art\u0131rabilir. <\/p>\n – Strese dayanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmedi\u011finde yalana ba\u015fvurabilir. Su\u00e7lay\u0131c\u0131 olmadan sorununuzu konu\u015fun. <\/p>\n – Borderline ki\u015filik bozuklu\u011fu tedavisi ila\u00e7 ve psikoterapiyle yap\u0131l\u0131r. Tedavi olmas\u0131 i\u00e7in ikna edin ve doktoruyla diyalo\u011funuzu koparmay\u0131n. <\/p>\n \u00c7ocuk ihmali ve istismar\u0131 <\/strong> <\/p>\n \u00c7ocuk ihmali ve istismar\u0131n\u0131n hem \u00e7ocuklar, hem aileler, hem de toplum \u00fczerinde \u00f6m\u00fcr boyu devam edecek etkileri oldu\u011funu belirten uzmanlar, ihmal ve istismar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n genellikle fiziksel, ruhsal, davran\u0131\u015fsal ve sosyal a\u00e7\u0131lardan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak ger\u00e7ek ya\u015famda t\u00fcm bunlar\u0131 birbirinden ay\u0131rman\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011funu belirttiler. Fiziksel sonu\u00e7lar (\u00f6rne\u011fin \u00e7ocu\u011fun geli\u015fmekte olan beyninin hasar g\u00f6rmesi gibi) psikolojik sonu\u00e7lar da do\u011furabilir (zihinsel geli\u015fim gerili\u011fi veya duygusal bozukluklar gibi). Psikolojik sorunlar ise s\u0131kl\u0131kla y\u00fcksek riskli davran\u0131\u015flara yol a\u00e7ar. \u00d6rne\u011fin depresyon ve kayg\u0131 ki\u015finin sigara, alkol ya da uyu\u015fturucu kullanmas\u0131na neden olabilir. \u00c7ocuk istismar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f ve birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 olsa da en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen fiziksel, psikolojik ve davran\u0131\u015fsal sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. <\/p>\n \u0130hmal ve istismar\u0131n fiziksel sonu\u00e7lar\u0131 <\/strong> <\/p>\n \u0130hmal ya da istismar\u0131n fiziksel etkisi nispeten hafif (morluk, kesik gibi) veya \u00e7ok a\u011f\u0131r (kemik k\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u00e7 kanama ve hatta \u00f6l\u00fcm) olabilir. Baz\u0131 hallerde fiziksel etkiler ge\u00e7ici olabilir ancak \u00e7ocu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 ve \u0131st\u0131rab\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n \u00d6te yandan \u00e7ocuk istismar\u0131n\u0131n uzun vadeli fiziksel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n neler oldu\u011fu hen\u00fcz yeni ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n Bunlardan baz\u0131lar\u0131<\/strong> <\/p>\n Sars\u0131lm\u0131\u015f bebek sendromu: Bir bebe\u011fi sarsman\u0131n ilk etkisi kusma, beyin sars\u0131nt\u0131s\u0131, solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, n\u00f6betler ve \u00f6l\u00fcm olabilir. Uzun vadeli sonu\u00e7lar\u0131 ise k\u00f6rl\u00fck, \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, mental retardasyon, serebral palsi veya fel\u00e7 olabilmektedir. <\/p>\n Beyin geli\u015fiminin zedelenmesi: \u00c7ocuk ihmali ve istismar\u0131n\u0131n baz\u0131 hallerde beynin belirli b\u00f6l\u00fcmlerinin do\u011fru bir \u015fekilde geli\u015fmesini engelleyerek fiziksel, zihinsel ve duygusal geli\u015fimi zedeleyebildi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalarla ortaya koyulmu\u015ftur. Ayr\u0131ca kronik istismar\u0131n neden oldu\u011fu stres beynin baz\u0131 b\u00f6lgelerinde "a\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131lmaya" neden olarak hiperaktivite, uyku bozukluklar\u0131 ve anksiyeteye yol a\u00e7abilmekte, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu, dikkat eksikli\u011fi\/hiperaktivite bozuklu\u011fu, davran\u0131\u015f bozuklu\u011fu ve \u00f6\u011frenme ve haf\u0131za ile ilgili g\u00fc\u00e7l\u00fcklere de neden olabilmektedir. <\/p>\n Fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n yetersiz olmas\u0131: Bu \u00e7ocuklar\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131nda tekrarlayan baz\u0131 fiziksel veya ruhsal sorunlar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n \u0130hmal ve istismar\u0131n ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131<\/strong> <\/p>\n \u0130hmal ve istismar\u0131n ilk ba\u015fta olu\u015fturdu\u011fu etkiler (izolasyon, korku ve g\u00fcvenememe) d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6zg\u00fcven, depresyon ve ili\u015fki bozukluklar\u0131 gibi ya\u015fam boyu s\u00fcrebilen sonu\u00e7lar do\u011furabilmektedir. <\/p>\n Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bozulmas\u0131:<\/strong> Uzun vadeli bir ara\u015ft\u0131rmada \u00e7ocuklu\u011funda istismara u\u011frayan gen\u00e7 yeti\u015fkinlerin y\u00fczde 80'inin 21 ya\u015f\u0131nda en az bir psikiyatrik hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131 kriterlerine uydu\u011fu ortaya koyulmu\u015ftur. Bu gen\u00e7 yeti\u015fkinler depresyon, anksiyete, yeme bozukluklar\u0131 ve intihar giri\u015fimleri de dahil \u00e7e\u015fitli sorunlar g\u00f6stermi\u015flerdir. \u0130hmal ve istismar ile ba\u011flant\u0131l\u0131 di\u011fer psikolojik ve duygusal durumlar aras\u0131nda ise panik bozuklu\u011fu, disosyatif bozukluklar, dikkat eksikli\u011fi\/hiperaktivite bozuklu\u011fu, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ve reaktif ba\u011flanma bozuklu\u011fu yer almaktad\u0131r. <\/p>\n Zihinsel sorunlar:<\/strong> ABD'de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, istismara u\u011frayan \u00e7ocuklar\u0131n zihinsel kapasiteleri, dil geli\u015fimleri ve akademik ba\u015far\u0131 puanlar\u0131n\u0131n genel pop\u00fclasyondan daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu ortaya konmu\u015ftur. <\/p>\n Sosyal s\u0131k\u0131nt\u0131lar: <\/strong>Bak\u0131m verenler taraf\u0131ndan ihmal ve istismar edilen \u00e7ocuklar \u00e7o\u011funlukla bak\u0131m verenlere kar\u015f\u0131 g\u00fcvenli bir ba\u011flanma sa\u011flayamamaktad\u0131r. Bu erken ba\u011flanma sorunlar\u0131 di\u011fer yeti\u015fkinlerle ve akranlar\u0131 ile ba\u011flanma sorunlar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131na da neden olmaktad\u0131r. <\/p>\n \u0130hmal ve istismar\u0131n davran\u0131\u015flarla ilgili sonu\u00e7lar\u0131 <\/strong> <\/p>\n \u00c7ocuk ihmal ve istismar\u0131n\u0131n t\u00fcm kurbanlar\u0131nda davran\u0131\u015f sorunlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmeyebilir, ancak \u00e7ocuk ihmali ve istismar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki davran\u0131\u015f sorunlar\u0131na yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksektir: <\/p>\n Ergenlik d\u00f6neminde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zorluklar:<\/strong> Ara\u015ft\u0131rmalar ihmal ve istismar edilen \u00e7ocuklar\u0131n en az y\u00fczde 25'inin su\u00e7, ergen hamileli\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fck akademik performans, uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131 ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. <\/p>\n \u00c7ocuk su\u00e7lular ve yeti\u015fkin su\u00e7lular:<\/strong> ABD Ulusal Adalet Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ihmal ve suiistimal edilen \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ocuk su\u00e7lu olarak tutuklanma oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 59'u buldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rma, ihmal ve istismar\u0131n yeti\u015fkinlikte su\u00e7a y\u00f6nelik davran\u0131\u015fta bulunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczde 28 ve \u015fiddet i\u00e7eren su\u00e7 i\u015fleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczde 30 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. <\/p>\n Alkol ve uyu\u015fturucu kullananlar:<\/strong> Ara\u015ft\u0131rmalar ihmal ve istismar\u0131n sigara, alkol ve uyu\u015fturucu kullanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. ABD Uyu\u015fturucu \u0130stismar\u0131 Ulusal Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada uyu\u015fturucu tedavi program\u0131na kat\u0131lan ki\u015filerin \u00fc\u00e7te ikisinin \u00e7ocuklu\u011funda suiistimal edildi\u011fi belirlenmi\u015ftir. <\/p>\n \u0130stismar davran\u0131\u015f\u0131: \u0130stismarda bulunan anne-babalar s\u0131kl\u0131kla \u00e7ocukluklar\u0131nda istismar g\u00f6rm\u00fc\u015f olmaktad\u0131r. \u0130hmal ve istismar edilen \u00e7ocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birinin kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ihmal ve istismar ettikleri ara\u015ft\u0131rmalarla saptanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n [1]<\/a> Nisa: 43 <\/p>\n [2]<\/a> Ebu Nuaym <\/p>\n [3]<\/a> Tirmiz\u00ee <\/p>\n [4]<\/a> M\u00fcslim <\/p>\n [5]<\/a> M\u00fcslim <\/p>\n [6]<\/a> Buhar\u00ee <\/p>\n [7]<\/a> Buhar\u00ee <\/p>\n [8]<\/a> \u0130bni Mace <\/p>\n [9]<\/a> Beyhek\u00ee <\/p>\n [10]<\/a> Deylem\u00ee <\/p>\n [11]<\/a> Taber\u00e2n\u00ee <\/p>\n [12]<\/a> Deylem\u00ee <\/p>\n [13]<\/a> Hakim <\/p>\n [14]<\/a> Nes\u00e2\u00ee <\/p>\n [15]<\/a> Tirmiz\u00ee <\/p>\n [16]<\/a> \u0130bni Ebidd\u00fcnya <\/p>\n [17]<\/a> \u0130bni Ebidd\u00fcnya <\/p>\n\n\n
\n \n
\n