\u00a0 <\/p>\n
12 Nisan 2007 Tarihinde yapt\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda:<\/strong> <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n Ama emekli GKB. Hilmi \u00d6zk\u00f6k bir s\u00fcrpriz yaparak, kendisine \u00f6nceden g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f teklifini AA'y\u0131 arayarak kabul etti\u011fini belirtiyordu. Ertu\u011frul \u00d6zk\u00f6k'e g\u00f6re bu Hilmi \u00d6zk\u00f6k'\u00fcn B\u00fcy\u00fckan\u0131t Pa\u015fa'n\u0131n 12 Nisan 2007'deki konu\u015fmas\u0131n\u0131 bildi\u011fi anlam\u0131na geliyordu. Bu Hilmi \u00d6zk\u00f6k'\u00fcn B\u00fcy\u00fckan\u0131t'a mesaj g\u00f6nderdi\u011fi \u015feklinde alg\u0131lan\u0131yordu <\/p>\n Hilmi \u00d6zk\u00f6k, "Herkesin sorumluluk duygusuyla hareket etmesi laz\u0131m. Bir \u00fclkemiz, bir ulusumuz var" diyor. Yani B\u00fcy\u00fckan\u0131t Pa\u015fa'n\u0131n yapaca\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce herkese s\u00fckunet telkin ediyor. Dahas\u0131 \u00d6zk\u00f6k "Genelkurmay ba\u015fkan\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu bilgiler, \u00e7ok hassas ve y\u00fcksek seviyeli bilgilerdir. Kamuoyuna bu bilgileri, o ki\u015fi emekli olduktan sonra onun a\u00e7\u0131klamas\u0131 uygun olmayabilir. Devlette devaml\u0131l\u0131k vard\u0131r. Ondan sonraki Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revi alm\u0131\u015ft\u0131r" diyerek B\u00fcy\u00fckan\u0131t Pa\u015fa'ya harekete ge\u00e7mesi imas\u0131nda bulunuyordu. <\/p>\n Bu ima, "Darbe iddialar\u0131 ile ilgili B\u00fcy\u00fckan\u0131t'\u0131n yarg\u0131ya izin vermesi" \u015feklinde yorumlan\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6zk\u00f6k darbe iddialar\u0131n\u0131 net olarak yalanlam\u0131yor. Kabul de etmiyor! \u00d6zden \u00d6rnek i\u00e7in "kabul etmiyorsa do\u011frudur" diyor. Ancak iddia sahiplerine de sayg\u0131 duyulmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor. Bu y\u00fczden \u00d6zk\u00f6k, i\u015fi yarg\u0131ya b\u0131rakal\u0131m diyor ve ekliyor. "Ne dersem diyeyim, ate\u015fe benzin d\u00f6kmek gibi olur. Zaman\u0131 geldi\u011finde s\u00f6ylenir. \u00dclkeler mesela ar\u015fivlerini belli zaman sonra a\u00e7\u0131yor. Neden b\u00f6yle oluyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc milli menfaatler y\u00f6n\u00fcnden zamanlama \u00e7ok \u00f6nemli. Gelecekte zaman\u0131 geldi\u011finde belki a\u00e7\u0131klan\u0131r, benim veya ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan" diye yan\u0131tl\u0131yordu. <\/p>\n K\u0131saca Hilmi \u00d6zk\u00f6k, bizzat kendisi yapmas\u0131 gerekirken ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6revi (Darbecileri yarg\u0131ya verme i\u015fini) \u015fimdi Ya\u015far B\u00fcy\u00fckan\u0131t Pa\u015fa'n\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fckleme kahramanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steriyordu!? <\/p>\n \u00a0Hilmi \u00d6zk\u00f6k'\u00fcn bu giri\u015fiminde, "AKP'ye ve arkas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7lere yaranma ve Ya\u015far Pa\u015fa'y\u0131 zor durumda b\u0131rakma" niyeti olduk\u00e7a s\u0131r\u0131t\u0131yordu. <\/p>\n Halbuki Atat\u00fcrk, b\u00f6yle durumlarda bizzat ve derhal kendisi m\u00fcdahale ediyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131ndan ucuz kahramanl\u0131k rol\u00fcne tenezz\u00fcl etmiyordu! <\/p>\n <\/p>\n M. Kemal Suriye Cephesi'nde g\u00f6revli iken, b\u00f6lgenin ve \u00fclkenin gelece\u011fini g\u00f6r\u00fcyor ve tek ba\u015f\u0131na kurtulu\u015f re\u00e7etesini \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyordu:<\/strong> <\/p>\n "Halep'te bulundu\u011fum g\u00fcnler zarf\u0131nda memleketin vaziyet-i umumiyesini kendi kendime m\u00fclahaza ettim. Vaziyet \u015fu idi: M\u00fcttefiklerimiz ve biz partiyi kaybetmi\u015ftik. Fakat T\u00fcrkiye i\u00e7in mesele, b\u00fct\u00fcn mevcudiyetini kaybetmek neticesine varacak kadar tehlikeliydi. O tarihte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek \u015fey, kayboldu\u011funa \u015f\u00fcphe kalmayan partiyi iade etmek olamazd\u0131; yaln\u0131z mevcudiyetimizi muhafaza i\u00e7in en seri ve kati \u00e7arelere ba\u015fvurmakta teredd\u00fct etmemeliydik. Hatta bu u\u011furda b\u00fct\u00fcn m\u00fcttefiklerimizden ayr\u0131 olarak icap ederse yeniden vaziyet almak zaruri olabilirdi. Halbuki harbi bu neticeye getiren o g\u00fcnk\u00fc kabileden b\u00f6yle bir hareket beklemek beyhude idi. Derhal bu kabineyi iskat etmek, onun yerine benimde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm tarzda i\u015f g\u00f6rebilir yeni bir kabineyi mevki-i iktidara getirmek l\u00fczumuna kani oldum. \u015eunu da ilave etmeliyim ki, tasavvurlar\u0131m\u0131n tatbik edebilmek i\u00e7in bu yeni kabine de mutlaka b\u00fct\u00fcn ordunun kumandas\u0131 bana tevdi olunmak l\u00fczumuna da kanaat etmi\u015f bulunuyordum.<\/strong> <\/p>\n Vaziyet buhranl\u0131 oldu\u011fundan ve ittihaz edilecek tedbirleri \u00e7ok ciddi ve seri al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m geldi\u011finden, bu m\u00fctalaam\u0131 telgrafla Padi\u015fah Vahdettin'e bildirdim."<\/strong>[1]<\/a> <\/p>\n Atat\u00fcrk'e g\u00f6re B\u00fcy\u00fck Adam kimdir? Kendisi anlat\u0131yordu:<\/strong> <\/p>\n "Bir g\u00fcn Cemal Bey, Selanik gazetelerinden birisine imzas\u0131z bir ba\u015f maka!e yazm\u0131\u015f.. Beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z daireden \u00e7\u0131k\u0131p tramvaya binmi\u015f Olimpos'a gidiyorduk. Cemal Bey'in elinde o <\/em>gazete vard\u0131. <\/p>\n Bana uzat\u0131p dedi ki:<\/em> <\/p>\n "Bu ba\u015fmakaleyi okudunuz mu?" <\/p>\n "Hay\u0131r." <\/p>\n "Oku…" dedi <\/p>\n Okudum <\/p>\n "Nas\u0131l" diye sordu: <\/p>\n "Alelade bir gazetecinin, alelade bir yaz\u0131s\u0131!" dedim. <\/p>\n "Amma yapt\u0131n ha, bunu ben yazd\u0131m." <\/p>\n Cevap verdim: <\/p>\n "Affedersiniz. Bilmiyordum. Yazmam\u0131\u015f olman\u0131z\u0131 temenni: ederdim…" dedim ve ilave ettim: <\/p>\n "Cemal Bey. \u015eu ve bu yolda birtak\u0131m" ku\u015f beyinli kimselere kendinizi be\u011fendirmek hevesine d\u00fc\u015fmeyiniz. Bunun hi\u00e7bir k\u0131ymeti ve ehemmiyeti yoktur. Siz i\u00e7inde bulundu\u011funuz vaziyeti d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u00fcz. Evvela kabul ediniz ki, biraz feragat sahibi olmak laz\u0131md\u0131r. \u015eunun bunun tevecc\u00fch\u00fcnden kuvvet almaya tenezz\u00fcl ederseniz h\u00e2linizi bilmem, ad\u0131n\u0131z \u00e7\u00fcr\u00fck olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim ger\u00ad\u00e7ekten temas edilmemi\u015f geni\u015f \u00e7evremiz vard\u0131r. Bu \u00e7evrede ace\u00admice hareket edenler \u00e7oktur. B\u00fcy\u00fckl\u00fck odur ki, hi\u00e7 kimseye iltifat etmeyeceksin, hi\u00e7 kimseyi aldatmayacaks\u0131n, memleket i\u00e7in hakiki mefkure ne ise onu g\u00f6recek, o hedefe y\u00fcr\u00fcyeceksin. Herkes senin aleyhinde bulunacakt\u0131r, asla irkilmeyeceksin. \u00d6n\u00fcne engeller y\u0131\u011facaklard\u0131r. Kimseden yard\u0131m gelmeyece\u011fi\u00adne inanarak bu engelleri a\u015facaks\u0131n. Ondan sonra sana 'b\u00fcy\u00fck\u00ads\u00fcn' derlerse bunu diyenlere g\u00fcleceksin!"<\/strong> <\/p>\n Cemal Bey s\u00f6zlerimi s\u00fck\u00fbnetle dinledi, bana hak verdi. \u0130m\u00adzas\u0131z makalesini tenkit etti\u011fim i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc kay\u00adbolmu\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.[2]<\/a> <\/p>\n Kuzey Irak ve K\u00fcrtler Konusunda Bak\u0131n\u0131z Atat\u00fcrk Ne Diyordu:<\/strong> <\/p>\n "EFEND\u0130LER, meselenin bir daha tekrarlanmamas\u0131 ricas\u0131yla bir iki noktay\u0131 arz etmek isterim: Burada s\u00f6z konusu olan ve y\u00fcksek Meclisinizi meydana getiren ki\u015filer sadece T\u00fcrk de\u011fildir, sadece \u00c7erkez de\u011fildir, sadece K\u00fcrt de\u011fildir, sadece Laz de\u011fildir. Fakat bunlar\u0131n hepsinden meydana gelen \u0130sl\u00e2m\u00ee unsurlard\u0131r, samimi bir topluluktur. Bundan dolay\u0131 bu y\u00fcksek heyetin temsil etti\u011fi; haklar\u0131n\u0131, hayat\u0131n\u0131, \u015ferefini kurtarmak i\u00e7in azmetti\u011fi emeller yaln\u0131z bir \u0130sl\u00e2m unsuruna mahsus de\u011fildir. \u00c7e\u015fitli M\u00fcsl\u00fcman unsurlardan olu\u015fan bir toplulu\u011fa aittir. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu hepimiz biliriz. Birlikte kabul etti\u011fimiz esaslardan birisi ve belki birincisi olan s\u0131n\u0131rlar belirlenir ve tespit edilirken, mill\u00ee hudutlar\u0131m\u0131z \u0130skenderun'un g\u00fcneyinden ge\u00e7er, do\u011fuya do\u011fru uzanarak Musul'u, S\u00fcleymaniye'yi, Kerk\u00fck'\u00fc i\u00e7ine al\u0131r. \u0130\u015fte mill\u00ee s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z budur dedik. H\u00e2lbuki Kerk\u00fck'\u00fcn kuzeyinde T\u00fcrk oldu\u011fu gibi K\u00fcrt de vard\u0131r. Biz onlar aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m yapmad\u0131k. Binaenaleyh korunmas\u0131 ve savunmas\u0131 ile me\u015fgul oldu\u011fumuz millet, tabiat\u0131yla bu unsurlardan ibaret de\u011fildir, \u00e7e\u015fitli \u0130sl\u00e2m\u00ee unsurlardan meydana gelmektedir. Bu toplulu\u011fu olu\u015fturan her bir \u0130sl\u00e2m unsuru bizim karde\u015fimizdir ve menfaatleri tamam\u0131yla ortak olan vatanda\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r. Ve yine kabul etti\u011fimiz ana ilkelerin ilk sat\u0131rlar\u0131nda bu \u00e7e\u015fitli \u0130sl\u00e2m\u00ee unsurlar vatanda\u015ft\u0131rlar, birbirlerine kar\u015f\u0131 m\u00fctekabil (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131) sayg\u0131 ile riayetk\u00e2rd\u0131rlar ve di\u011ferlerinin her t\u00fcrl\u00fc haklar\u0131na; etnik, sosyal, co\u011frafi haklar\u0131na her zaman riayetk\u00e2r oldu\u011funu tekrar teyit ettik ve c\u00fcmlemiz bug\u00fcn samimiyetle kabul ettik. Binaenaleyh menfaatlerimiz ortakt\u0131r. Meydana getirmeye azmetti\u011fimiz birlik, yaln\u0131z T\u00fcrk de\u011fil, yaln\u0131z \u00c7erkez de\u011fil, hepsinin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan bir \u0130sl\u00e2m unsurudur. Bunun b\u00f6yle telakki edilmesini ve yanl\u0131\u015f anla\u015fmalara meydan verilmemesini rica ediyorum. (Alk\u0131\u015flar)" <\/p>\n Mustafa Kemal Pa\u015fa yukar\u0131daki s\u00f6zleri 1 May\u0131s 1920'de Ankara'da on g\u00fcn \u00f6nce a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu konu\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131na sebep olan vak'a Kastamonu mebusu (milletvekili) Yusuf Kemal Beyin k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131k\u0131p Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bir konu\u015fma yapmas\u0131 ve bu esnada "T\u00fcrk… T\u00fcrkl\u00fck…" kelimelerini s\u0131k s\u0131k kullanmas\u0131 \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcler olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n Yusuf Kemal Beyin "T\u00fcrkl\u00fc…" konu\u015fmas\u0131ndan sonra k\u00fcrs\u00fcye Sivas Milletvekili Emir Pa\u015fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: <\/p>\n "Yusuf Kemal Beyefendi Hazretlerinin konu\u015fmas\u0131nda sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 l\u00fczumunu yaln\u0131z T\u00fcrklere hasretmi\u015f olmas\u0131na itiraz ediyorum, (\u0130sl\u00e2m demekti sesleri, kelimeyle oynamay\u0131n sesleri…) \u0130zin veriniz, san\u0131yorum ki M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ad\u0131na kurulmu\u015f bir Hilafet vard\u0131r. De\u011fil buradaki M\u00fcsl\u00fcmanlar, cihan\u0131n her yerinde bulunan b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu Hilafete ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 unutmamak gerekir. Rica ediyorum, yaln\u0131z T\u00fcrkl\u00fck ismini kullanmayal\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz buraya T\u00fcrkl\u00fck nam\u0131na toplanmad\u0131k (g\u00fcr\u00fclt\u00fcler…). Rica ederim sadece T\u00fcrkler de\u011fil… M\u00fcsl\u00fcmanlar demek, hatta Osmanl\u0131lar demek yeterlidir, (\u0130sl\u00e2m deniliyor sesleri…) Bu vatanda \u00c7erkez, \u00c7e\u00e7en, Laz, K\u00fcrt ve daha birtak\u0131m \u0130sl\u00e2m kabileleri vard\u0131r. Bunlar\u0131 hari\u00e7te b\u0131rakacak, tefrikaya yol a\u00e7acak s\u00f6zler s\u00f6ylemeyelim, (g\u00fcr\u00fclt\u00fcler…)<\/strong> <\/p>\n Ba\u015fkan: \u0130zin veriniz konu\u015fmaya devam etsin.<\/strong> <\/p>\n Emir Pa\u015fa (devamla): <\/p>\n "Bendeniz bu mesele hakk\u0131nda uzun s\u00f6z s\u00f6yleyecek de\u011filim.\u00a0 Bu gibi s\u00f6zlerin \u015fimdiye kadar bir faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rmedik. Hepimiz Hilafete ba\u011fl\u0131y\u0131z, bu y\u00fcce Hilafeti bir\u00e7ok as\u0131rlardan beri koruyan\u0131n asil T\u00fcrk kavmi oldu\u011funu da kimse ink\u00e2r edemez. Yaln\u0131z, par\u00e7alanmaya yol a\u00e7acak hi\u00e7bir s\u00f6z s\u00f6ylenilmemesini tekrar temenni ediyorum."<\/strong> <\/p>\n Sivas milletvekili Emir Pa\u015fa'n\u0131n bu konu\u015fmas\u0131ndan sonra k\u00fcrs\u00fcye Mustafa Kemal Pa\u015fa \u00e7\u0131karak yukar\u0131da okudu\u011funuz s\u00f6zleri s\u00f6ylemi\u015ftir. Arzu edenler ilk B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi zab\u0131tlar\u0131na (Latin harfli bask\u0131lar\u0131 mevcuttur) bakabilirler."[3]<\/a> <\/p>\n Atat\u00fcrk T\u00fcrkiye'si 1932 Y\u0131l\u0131nda \u015eeriat\u00e7\u0131 Suud Y\u00f6netimini \u0130lk Tan\u0131yan \u00dclke Olmaktan \u00c7ekinmiyordu:<\/strong> <\/p>\n "Bug\u00fcnk\u00fc Suud\u00ee Arabistan devleti Hicaz, Necd ve y\u00f6re\u00adsini birle\u015ftiren Abd\u00fclaziz ibn Suud'in 8 Ocak 1926 tari\u00adhinde Melik, yani Kral ilan edilmesiyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ka\u00advu\u015ftu\u011funda \u0130slam \u00e2leminde oldu\u011fu kadar T\u00fcrkiye'de de iyimserlik meltemleri estirmi\u015fti. Nitekim T\u00fcrkiye Cum\u00adhuriyeti y\u00f6netici kadrosunun, \u00e7\u00f6ken Osmanl\u0131 Devleti'nin k\u00fcllerinden do\u011fan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet kimli\u011fiyle Suudi Arabistan'la yak\u0131nla\u015fma, hatta dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisine girdiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. (Bizden \u00f6nce ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u00ad\u015fan ilk devlet, Yemen'dir ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k tarihi Osman\u00adl\u0131'n\u0131n sava\u015ftan \u00e7ekili\u015f tarihi olan 30 Kas\u0131m 1918'dir." 1932'de Suudi Arabistan'\u0131 resmen tan\u0131yan ilk devletin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, ilk kutlama mesaj\u0131n\u0131 \u00e7eken ki\u015finin de Gazi Mustafa Kemal olmas\u0131, bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ger\u00e7e\u011fin g\u00f6s\u00adtergeleridir. <\/p>\n Daha ilgin\u00e7 bir nokta ise \u015fudur; <\/p>\n Y\u0131llar sonra Suudi Arabistan taht\u0131na oturacak ve 1975 y\u0131l\u0131nda bir suikaste kurban gidecek olan Kral Abd\u00fclaziz'in o\u011flu vezir Emir Faysal, 1932'de T\u00fcrkiye'ye yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret\u00adte kelimenin tam anlam\u0131yla "krallar gibi" kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, ya\u00adni kendisine kraliyet protokol\u00fc uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fta Cum\u00adhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 olmak \u00fcze\u00adre devlet adamlar\u0131 ve erk\u00e2n\u0131ndan, ayr\u0131ca halktan \u00e7ok yak\u0131n ve s\u0131cak bir ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015f, hatta gazete haberlerine bak\u0131\u00adl\u0131rsa soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda co\u015fkun bir \u015fekilde alk\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk bas\u0131n\u0131 ise bu ziyaret s\u0131ras\u0131nda Suudi rejiminin "\u015eeri\u00adat\u00e7\u0131" olup olmad\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015f bir karde\u015f \u0130slam \u00fclkesi olmas\u0131yla ilgilenmi\u015ftir. Hele bu ziya\u00adret vesilesiyle Yunus Nadi'nin Cumhuriyet <\/em>gazetesinde yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131 vard\u0131r ki, bug\u00fcn o yaz\u0131n\u0131n ayn\u0131 gazetede yay\u0131nlanmas\u0131 maalesef hayaldir!"<\/strong>[4]<\/strong><\/strong><\/a> (Tarih kitaplar\u0131n\u0131 iyice arasan\u0131z, 1 \u015eubat 1921'de "Libya \u015eeyhi" (Ahmed es-Sunus\u00ee) idaresinde Sivas'ta bir \u0130slam Kongresi topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenirsiniz.<\/strong>[5]<\/strong><\/strong><\/a>)<\/strong> <\/p>\n 30 Ekim 1918'de \u0130tilaf devletleriyle imzalanan Mon\u00addros M\u00fctarekesi'nin ard\u0131ndan Damad Ferid Pa\u015fa, yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir bildiride, Sultan Vahdettin'i kastederek, "Padi\u015fah'\u0131n kalbi, halk\u0131n\u0131n kalbiyle beraber titremekledir" diyordu. Yeni padi\u015fah Vahdettin'in pop\u00fclaritesi ve halk ara\u00ads\u0131ndaki itibar\u0131 y\u00fckseli\u015fteydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc memleketin ba\u015f\u0131na musallat olan \u0130ttihat\u00e7\u0131 ekibe d\u00fc\u015fmand\u0131. Osmanl\u0131 Devle\u00adti'ni, hak etmedi\u011fi halde a\u011f\u0131r bir yenilgi ile \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131'na soktuklar\u0131 i\u00e7in \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 kamuoyuyla beraber o da su\u00e7lu buluyordu. (Unutmayal\u0131m ki, Mustafa Kemal Pa\u015fa da, \u0130ttihat\u00e7\u0131lara kar\u015f\u0131yd\u0131; bu, birle\u015ftikleri nok\u00adtalardan bir ba\u015fkas\u0131yd\u0131.) <\/p>\n Nitekim Mustafa Kemal 1919'dan itibaren yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bildirilerinde Sultan ve Halife'nin \u015fahs\u0131n\u0131 hedef almam\u0131\u015f, tam tersine, onu korumak ve d\u00fc\u015fman\u0131n zincirlerinden kurtarmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmekten sak\u0131nm\u0131yordu."[6]<\/a> <\/p>\n Atat\u00fcrk'\u00fcn samimi ve seviyeli itiraf\u0131:<\/strong> <\/p>\n "<\/em>Padi\u015fah\u0131m\u0131z [Vahdettin] Anadolu harek\u00e2t\u0131n\u0131n tamam\u0131yla me\u015fru oldu\u011funu ilan ederek cereyan-\u0131 mevcudu l\u00fctfen te\u015fvik etmekte ve hatta i\u015ftirak-i h\u00fcmayunlar\u0131yla da takvi\u00adye buyurmaktad\u0131rlar." <\/p>\n Allah Allah, kafam\u0131z \u00e7orba kazan\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f de bizim mi haberimiz yok! Vahdettin bir beyanname yay\u0131nl\u0131yor, Anadolu kamuoyuyla beraber duyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131, milletle beraber olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve bu beyanname, en b\u00fcy\u00fck yank\u0131y\u0131, 4-11 Eyl\u00fcl 1919 tarihlerinde d\u00fczenlenen Sivas Kongresi'nin bu\u011fusu hen\u00fcz \u00fczerinde t\u00fcterken Mustafa Kemal taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan gazetede yap\u0131yor, dahas\u0131, d\u00fc\u00ad\u011f\u00fcn bayram kutlan\u0131yor. Oysa bize, o zaman yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir beyanname ile Milli hareketi destekleyen padi\u015fah\u0131n "vatan haini" oldu\u011fu \u00f6\u011fretiliyor(du). ir\u00e2de-i Milliye'lere <\/em>bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda orada "hain" konumuna padi\u015fah\u0131n de\u011fil, Damat Ferit Pa\u015fa'n\u0131n oturtulmu\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Demek ki hainlik de \u015fartlara g\u00f6re de\u011fi\u015febiliyormu\u015f! <\/p>\n Size bir telgraftan s\u00f6z edece\u011fim. Bu telgraf, Sivas Kon\u00adgresi s\u0131ras\u0131nda Mustafa Kemal Pa\u015fa taraf\u0131ndan Vahdettin'e \u00e7ekilmi\u015f ve TBMM'nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ertesi g\u00fcn\u00fc, yani 24 Nisan 1920'de Meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden bizzat Ba\u015fkan Musta\u00adfa Kemal taraf\u0131ndan okunmu\u015ftur. Telgraf Vahdettin'e, sadele\u015ftirerek s\u00f6ylersek "B\u00fcy\u00fck milletin ve kutsal hil\u00e2fetin biricik ve ger\u00e7ek dayana\u011f\u0131 bulunan y\u00fcce saltanat\u0131n\u0131z\u0131 Al\u00adlah k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden korusun" hitab\u0131yla ba\u015flamakta ve 6,5 as\u0131rl\u0131k \u015fan ve \u015ferefi b\u00fcy\u00fck hanedan\u0131n y\u00fcce tarihini kurtar\u00admaktan s\u00f6z etmektedir! <\/p>\n Ne var ki, bunlar, \u015fimdi aktaracaklar\u0131m\u0131n yan\u0131nda hi\u00e7 kal\u0131r. As\u0131l, telgraf\u0131n bir c\u00fcmlesi var ki. Necip Faz\u0131l'dan be\u00adri bir s\u00fcr\u00fc insan\u0131 me\u015fgul etmi\u015f ve etmektedir. Nedir bu "\u015fah" c\u00fcmle? <\/p>\n Mustafa Kemal Meclis'te diyor ki: "Dil-h\u00e2h\u0131-\u0131 milkd\u00e2rilerinden m\u00fclhem azim ve iman ile vazife-i acizanemde m\u00fcdavim bulunuyorum." (TBMM Zab\u0131t Ceridesi, <\/em>Cilt 1, Ankara 1940, s.9) <\/p>\n Ve Atat\u00fcrk Sultan Vahdettin'e \u015fu telgraf\u0131 \u00e7ekiyordu:<\/strong> <\/p>\n "Hilafetpenah efendimiz milli ordunun amal ve maksadlar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u015faibe-i tarafgir ve fikr-i ihtirastan uzak, yaln\u0131z selamet-i m\u00fclk ve milleti temine matuf oldu\u011fundan esasen evvelce kani olduklar\u0131n\u0131 ferman buyurdular.<\/strong> Vahdettin'in Mustafa Kemal'in telgraf\u0131na cevab\u0131 (12 Ekim 1919)"<\/strong> <\/p>\n Savundu\u011fumuz tez belli: Mustafa Kemal Pa\u015fa'n\u0131n \u0130ngiliz i\u015fgali alt\u0131ndaki \u0130stanbul'dan Anadolu'ya gidi\u015finde Sultan Vahdettin belirleyici bir rol oynad\u0131 ve yaln\u0131z ilk d\u00fc\u011fmeye basan adam olmakla yetinmeyip y\u0131llar i\u00e7inde de (en az\u0131ndan 1921'e kadar) \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi devam etti.<\/strong> <\/p>\n Sultan Vahdettin'in Millete beyannamesi'nde "Milletin Saadeti ve Memleketin selameti i\u00e7in kendisini feda etti\u011fini yani Atat\u00fcrk'le, milli ve manevi de\u011ferlerin korunmas\u0131 hat\u0131r\u0131na bir dan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015f i\u00e7ine girdi\u011fini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yordu:<\/strong> <\/p>\n "Ben devleti tehlikeden vikaye (korumak] i\u00e7in bilhassa harb-i umumiye i\u015ftirakimizdeki ifratlar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 tatt\u0131ktan sonra siyaset-i hariciyede muar\u0131zlar\u0131m\u0131n tabiri vechile korkarak, yani itidal ve ihtiyat ile hareket ettim; daha do\u011frusu, vakit kazanmak i\u00e7in, icab eder ise<\/strong> kendimi feda etmeye karar verdim. Vahdettin'in \u0130slam alemine beyannamesinden (Mart 1923)"<\/strong>[7]<\/a> <\/p>\n T\u00fcrkiye'nin \u0130slam Kimli\u011fini Hat\u0131rlatmak \u00dczere \u00c7ankaya'ya \u00c7ifte Minareli Cami Yapmay\u0131 Planlayan, Ama Malum \u00c7evrelerin Sert Tepkisi Nedeniyle, Dengeleri Korumak \u0130\u00e7in \u00dczerinde Durmayan Atat\u00fcrk Taksim An\u0131t\u0131na Rus Generallerin Heykelini de Koyduracak Kadar A\u00e7\u0131k Davran\u0131yordu:<\/strong> <\/p>\n "An\u0131t, iki heykel grubundan meydana gelmektedir. Harbiye cephesinde \u0130stiklal Sava\u015f\u0131'nda, S\u0131raselviler cephesinde ise Cumhuriyet'in kurulu\u015funda eme\u011fi ge\u00e7enler fig\u00fcrle\u015ftirilmi\u015ftir. S\u0131raselviler cephesinin \u00f6n s\u0131ras\u0131nda Atat\u00fcrk, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ve Fevzi \u00c7akmak yer al\u0131r. Onlar\u0131n hemen arkas\u0131nda ise garip simalar\u0131 ve giyimleri ile iki fi\u00adg\u00fcr dikkati \u00e7eker. Milli bir an\u0131tta yer almas\u0131 epey tuhaf ka\u00ad\u00e7an bu iki heykel, K\u0131z\u0131l Ordu'nun kurucular\u0131ndan Frunze <\/sup>ile Sovyet ordular\u0131 ba\u015fkomutan\u0131 Voro\u015filov'a aittir.<\/strong> <\/p>\n Bug\u00fcn bize epeyce tuhaf g\u00f6r\u00fcnen bu durum, 1926 \u015fartlar\u0131nda gayet normaldi. Zira hem \u0130stiklal Sava\u015f\u0131'nda, hem de Cumhuriyet kurulurken o vakitler "Bol\u015fevikler" denilen Sovyetler Birli\u011fi'nden b\u00fcy\u00fck maddi ve manevi destek sa\u011flanm\u0131\u015f, 16 Mart 1921'de yap\u0131lan Moskova Ant\u00adla\u015fmas\u0131 ile T\u00fcrkiye'nin kuzey s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u00adm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131cak ili\u015fkiler Cumhuriyetin kurulu\u015funun 10. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc t\u00f6renlerine Mare\u015fal Voro\u015filov'un kat\u0131lmas\u0131yla peki\u015fmi\u015ftir. Nitekim Atat\u00fcrk CHP 4. B\u00fcy\u00fck Kurultay\u0131'n\u0131n a\u00e7\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda (9 Mart 1935) T\u00fcrk-Sovyet ili\u015fkilerini \u00f6vg\u00fcl\u00fc s\u00f6zlerle de\u011ferlendirmi\u015ftir."<\/strong>[8]<\/a> <\/p>\n Mustafa Kemal, B\u00fcy\u00fck Zaferden Sonra Yunanl\u0131lar Bozguna U\u011fray\u0131p Ka\u00e7arken, Onlarla Birlikte Hareket ve H\u0131yanet Eden Ermenilerin \u0130zmir'i Yakt\u0131klar\u0131n\u0131 Biliyor, Ama B\u00fcy\u00fck Bir Siyasi Ferasetle Bunun Sorumlulu\u011funu Yunanl\u0131lara At\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bu \u00dclkede Farkl\u0131 K\u00fclt\u00fcr Ve K\u00f6kenden Herkesle Birlikte ve Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7erisinde Ya\u015fanacak Bir D\u00f6nem ve D\u00fczen Arzuluyordu.<\/strong> <\/p>\n \u0130\u015fte Atat\u00fcrk'\u00fcn \u0130zmir Valisine Yazd\u0131\u011f\u0131 Mektup:<\/strong> <\/p>\n \u0130zmir, 28 Eyl\u00fcl 1922 <\/p>\n Hamit beyefendiye, <\/p>\n "\u0130zmir yang\u0131n\u0131 hakk\u0131nda atideki (a\u015fa\u011f\u0131daki) tarzda beyanatta bulunmak laz\u0131md\u0131r. Ordumuz \u0130zmir'i her t\u00fcrl\u00fc kazadan muhafaza etmek i\u00e7in \u015fehre girmeden evvel tedabir (tedbirler) alm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Yunanl\u0131lar ve Ermeniler daha evvel v\u00fccuda getirdikleri te\u015fkilatla \u0130zmir'i kamilen ihrak etmeyi tasmim etmi\u015flerdi. (kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131). Kiliselerde Hrisostomos'un vermi\u015f oldu\u011fu nutuklar -ki \u0130slamlar taraf\u0131ndan i\u015fitilmi\u015fti- \u0130zmir'i yakmak bir vazife-i diniye olarak tebli\u011f edilmi\u015fi bulunuyordu. Harik (yang\u0131n) bu te\u015fkilat taraf\u0131ndan v\u00fccuda getirilmi\u015ftir. Bunu m\u00fceyyed (destekleyen) bir \u00e7ok \u015fuhud (\u015fahitler) ve vesaik (belgeler) vard\u0131r. Askerlerimiz hariki s\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn mevcudiyetleri ile \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Hariki askerlerimize ati ve isnad edenler bizzat gelip \u0130zmir'de vaziyeti g\u00f6rebilirler ve anlayabilirler. Yaln\u0131z b\u00f6yle bir i\u015f i\u00e7in resmi tahkikat (ara\u015ft\u0131rma) mevzu bahs olamaz. El yevm (bu g\u00fcn) burada bulunan her milliyetten gazeteciler zaten bu vaziyeti ifa etmektedirler." T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi – Ba\u015f Kumandan Mustafa Kemal [9]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n Mustafa kemal Atat\u00fcrk, kal\u0131c\u0131 ve kapsay\u0131c\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131ncaya kadar, gerekli ama ge\u00e7ici tavizler vermekten de korkmuyordu. Ve \u0130ngiltere'ye \u015fu imtiyazlar\u0131 tan\u0131yordu:<\/strong> <\/p>\n "T\u00fcrkiye ile \u0130ngiltere aras\u0131nda Ankara'da bir ticaret ve denizcilik anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. (1 Mart 1930) Anla\u015fma, fevkalade m\u00fcsahadeye mazhar millet esas\u0131na g\u00f6re yap\u0131ld\u0131 ve vadesi 5 y\u0131l olarak tespit edildi.. Current History, May\u0131s 1930. <\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnmek, \u015fa\u015f\u0131rtmakt\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce her zaman bir "d\u00fc\u015fme", bir sars\u0131nt\u0131yla ba\u015flar. Bilimler ve felsefe bu sars\u0131nt\u0131y\u0131 anlama ve kanunlara ba\u011flama \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleridir. Kendimize metodoloji olarak belirledi\u011fimiz "tarihte birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnme"ye ba\u015flay\u0131nca sars\u0131nt\u0131n\u0131n \u015fiddeti de art\u0131yor ister istemez. <\/p>\n \u0130\u015fte yukar\u0131da Current History'den yapt\u0131\u011f\u0131m al\u0131nt\u0131yla ilgili bir soru size: 1935 y\u0131l\u0131nda neler olup bitti ger\u00e7ekten de? <\/p>\n 1935 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n gazetelerini, Ulus'u, Kurun'u, Cumhuriyeti taram\u0131\u015ft\u0131m bir zamanlar. Haftalar ge\u00e7iyordu, Atat\u00fcrk'ten tek sat\u0131r bahis yoktu! \u015eaka etmiyorum. "resmen" yoktu! <\/p>\n Arada s\u0131rada kibrit kutusu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir haber s\u00fcrpriz yap\u0131yordu bana: "Atat\u00fcrk d\u00fcn, filan b\u00fcy\u00fck el\u00e7iyi Florya K\u00f6k\u00fcnde kabul etti." Ya da "Ata Yalova'ya ge\u00e7ti" o kadar…"[10]<\/a> <\/p>\n \u00d6yle ki bu milli ve haysiyetli tav\u0131rlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, masonlar\u0131n ve sabataist m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6reklendi\u011fi CHP'den Atat\u00fcrk'e tehditler geliyordu: <\/p>\n Kemal Karpat, Uluslar Aras\u0131 Tarih Camias\u0131n\u0131n Otorite Kabul Etti\u011fi \u0130simlerden. \u015eahin Alpay'\u0131n Kendisi \u0130le Yapt\u0131\u011f\u0131 ve 5 May\u0131s 1999 Tarihinde Milliyet'te Yay\u0131nlanan R\u00f6portaj Her Zamanki Gibi \u0130lgin\u00e7ti. R\u00f6portaj\u0131n Bir Yerinde Karpat, Atat\u00fcrk ve CHP \u0130li\u015fkilerine Dair \u015eu \u00c7arp\u0131c\u0131 Tespiti Yap\u0131yordu:<\/strong> <\/p>\n Atat\u00fcrk'\u00fc de \u00e7ok yanl\u0131\u015f anl\u0131yoruz. Atat\u00fcrk toplumun d\u00fc\u015f\u00fcncesine, ruhuna, hatta inan\u0131\u015f\u0131na uygun hareket etti. Atat\u00fcrk'\u00fc b\u00fcy\u00fck lider yapan ve halk\u0131 ile kayna\u015ft\u0131ran bu anlay\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n S\u00f6z\u00fcn tam buras\u0131nda benim ba\u015fka bir yerde bu denli a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edili\u015fine rastlamad\u0131\u011f\u0131m bir konuyu a\u00e7\u0131kl\u0131yor Karpat Hoca. <\/p>\n Sizinle as\u0131l payla\u015fmak istedi\u011fi yerde buras\u0131 zaten: <\/p>\n (Cumhuriyet) Halk Partisi bunlar\u0131 (Atat\u00fcrk'\u00fcn toplumun d\u00fc\u015f\u00fcncesine, ruhuna, inan\u0131\u015f\u0131na uygun hareket tarz\u0131na M.A.) de\u011fi\u015ftirdi, bir elit liderli\u011fi getirdi ve Atat\u00fcrk'\u00fc de i\u00e7ine ald\u0131. Atat\u00fcrk'e de a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylendi: Ya bizim liderimiz olursun, ya da seni ba\u015f\u0131m\u0131zdan atar\u0131z!?"<\/strong> <\/p>\n <\/p>\n Kendisi telefonla arad\u0131\u011f\u0131m Kemal Karpat'a son c\u00fcmlenin do\u011fru de\u015fifre edilip edilmedi\u011fini sordu\u011fumda ald\u0131\u011f\u0131m cevap "aynen do\u011fru" oldu. Nitekim k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, 3 A\u011fustos 1999'da Zaman gazetesinde Mehmet G\u00fcndem'e verdi\u011fi r\u00f6portaj\u0131n bir yerinde bu konuyu a\u00e7arak CHP'nin bir \u00f6rg\u00fct olarak zamanla Atat\u00fcrk \u00fczerinde kontrol mekanizmalar\u0131 kurdu\u011funu ve onun \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ile Recep Peker taraf\u0131ndan tehdit edildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Karpat'a g\u00f6re tehditlerden birincisi, 1930 y\u0131l\u0131nda Serbest F\u0131rka'n\u0131n kurulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda gelir. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc Atat\u00fcrk'e, "CHP'yi sen kurdun, bu senin partin. Senin s\u00f6z\u00fcne inanarak biz bu partiye girdik. Bizi terk edemezsin. Siz bizi sevmiyorsan\u0131z, biz sizi seviyoruz Pa\u015fam!" demi\u015ftir. Bu s\u00f6zler asl\u0131nda \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir tehdit anlam\u0131na gelmektedir. Nitekim Atat\u00fcrk de bir s\u00fcre sonra Serbest F\u0131rkay\u0131 kapatmak zorunda kalacak, onun Samsunda kazand\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im iptal edilecek, hatta tamamen muhaliflerin kazand\u0131\u011f\u0131 Silifke il merkezi iken il\u00e7e yap\u0131larak cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.[11]<\/a> <\/p>\n Karpat'a g\u00f6re ikinci tehdit ise yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz gibi CHP \u00f6rg\u00fct\u00fcnden gelmi\u015fti. CHP genel sekreteri Recep Peker Rusya'ya gidip incelemelerde bulunur ve orada Stalin'in Kom\u00fcnist Parti Genel Sekreteri s\u0131fat\u0131 ile mutlak h\u00e2kimiyetinden etkilenerek T\u00fcrkiye'de de benzer bir sistem kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flar.\u00a0 Kendisini Stalin'in yerine koyan Peker, 1935 y\u0131l\u0131nda Atat\u00fcrk'e "Senin de CHP kararlar\u0131na uyman gerekir" yollu bir tehdit savurur.\u00a0 Ancak evdeki hesap \u00c7ankaya'ya uymaz ve derhal g\u00f6revinden istifa ettirilir. <\/strong> <\/p>\n Fakat CHP \u00f6rg\u00fct\u00fc o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ki, Peker tavsiye edilemez ve 1946 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fbakanl\u0131k koltu\u011funa oturmay\u0131 ba\u015far\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6rg\u00fct\u00fcn "tek adam" kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc de kan\u0131tlanm\u0131\u015f olur.<\/strong> <\/p>\n Tabi 1935 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc'y\u00fc ba\u015fbakan olarak k\u0131zd\u0131ran ve Atat\u00fcrk'e muhalif bakmas\u0131na yol a\u00e7an \u00f6nemli olaylar cereyan etti. Bunlardan biri de Hatay davas\u0131 idi.<\/strong>[12]<\/a> ….<\/strong>[13]<\/a> <\/p>\n [1]<\/a> Nutkun Kay\u0131p Par\u00e7alar\u0131 sh:85 <\/p>\n [2]<\/a> Serkan \u00d6zburun Nutkun Kay\u0131p Par\u00e7alar\u0131 sh:34-35 <\/p>\n [3]<\/a> 14.04.2007 \/ Milli Gazete <\/p>\n [4]<\/a> Bu ve sonraki baz\u0131 belgeler Mustafa Arma\u011fan'\u0131n: K\u00fcller Alt\u0131nda Yak\u0131n Tarih. Tima\u015f Yy. 3. Bask\u0131dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n [5]<\/a> Mete Tun\u00e7ay <\/p>\n [6]<\/a> K\u00fcller Alt\u0131nda Yak\u0131n Tarih, S.182 <\/p>\n [7]<\/a> K\u00fcller alt\u0131nda yak\u0131n tarih, s.184 <\/p>\n [8]<\/a> Cumhuriyet'in arka bah\u00e7esi; 121 <\/p>\n [9]<\/a> K\u00fcller Alt\u0131nda Yak\u0131n Tarih <\/p>\n [10]<\/a> Mustafa Kemal Versus Atat\u00fcrk, s.17 <\/p>\n [11]<\/a> Bkz. Kemal Karpat, T\u00fcrk Demokrasi Tarihi, \u0130stanbul 1967, s.62 dipnot 98, (Demokrat Parti'de Osman B\u00f6l\u00fckba\u015f\u0131'na verdikleri destek y\u00fcz\u00fcnden ceza olarak K\u0131r\u015fehir'i il\u00e7e yapmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131?) <\/p>\n\n
\n