{"id":97,"date":"2006-11-19T15:12:40","date_gmt":"2006-11-19T15:12:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/11\/19\/atatk-demde-ekonom\/"},"modified":"2006-11-19T15:12:40","modified_gmt":"2006-11-19T15:12:40","slug":"ataturk-doneminde-ekonomi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/agustos-2006\/ataturk-doneminde-ekonomi\/","title":{"rendered":"ATAT\u00dcRK D\u00d6NEM\u0130NDE EKONOM\u0130:"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> <strong>ATAT\u00dcRK&#39;\u00dc sa\u011f ya da sol ekonomik ideolojilere kap\u0131lm\u0131\u015f, ya da onlar\u0131 benimsemi\u015f bir lider olarak g\u00f6stermek ona kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. ATAT\u00dcRK; kendi ekonomik d\u00fc\u015f\u00fcncesini Milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ve \u015fartlar\u0131n gereklerinden olu\u015fturmu\u015f ve onu, ba\u015far\u0131 ile uygulam\u0131\u015f bir liderdir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>ATAT\u00dcRK&#39;\u00fcn ekonomisini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in, Tanzimatla \u00e7\u00f6z\u00fclen, \u0130ttihat\u00e7\u0131 masonlar elinde \u00e7\u00f6ken Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#39;nun Cumhuriyet T\u00fcrkiyesi&#39;ne devretti\u011fi iktisadi yap\u0131y\u0131 k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekir.<\/strong>   \u00a0  <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Liberal kapitalizmin (siyonizmin) Osmanl\u0131 sanayisini engelleme ve \u00e7\u00f6kertme \u00e7abalar\u0131:<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>16&#39;nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda sanayinin pek \u00e7ok dal\u0131nda Avrupa&#39;dan ileri olan Osmanl\u0131 Devleti, 17&#39;nci as\u0131rdan itibaren Bat\u0131&#39;da ortaya \u00e7\u0131kan geli\u015fmeleri takip edemeyerek, Avrupa&#39;n\u0131n gerisinde kalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdulhamid&#39;in \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc kalk\u0131nma giri\u015fimleri de, masonik cunta taraf\u0131ndan akamete u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#39;nu kalk\u0131nd\u0131rmak ve Bat\u0131l\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, Avrupa&#39;y\u0131 k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne taklit etmekle yetinen Tanzimat, yaln\u0131zca ba\u015far\u0131s\u0131z olmakla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda do\u011furdu\u011fu taklit ortam\u0131nda, bat\u0131 kapitalizminin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#39;na s\u0131zmas\u0131 ve yerle\u015fmesine de imkan tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Tanzimat Ferman\u0131 ile ilk planda; T\u00fcrkiye&#39;deki H\u0131ristiyan az\u0131nl\u0131klara ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131narak, Bat\u0131 kapitalizmine &quot;\u00f6nc\u00fc karakollar&quot; olu\u015fturulmu\u015f, kapitalizmin yay\u0131lmas\u0131na imkan verecek serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131 imzalanm\u0131\u015f, \u00e7ok a\u011f\u0131r \u015fartlarda ola\u011fan\u00fcst\u00fc bor\u00e7lar alt\u0131na girilmi\u015f ve Bat\u0131&#39;n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na yatk\u0131n, onlar gibi, t\u00fcketmekten ho\u015flanan insanlar\u0131 yeti\u015ftirecek \u00e7ok say\u0131da yabanc\u0131 e\u011fitim kurumunun yurt sath\u0131na yay\u0131lmas\u0131na izin verilmi\u015ftir.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <strong><em>\u00a0<\/em><\/strong>  <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<p> <\/p>\n<p> Osmanl\u0131 Devleti&#39;ni yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge haline getiren bu geli\u015fmelere k\u0131saca g\u00f6z atal\u0131m:  <\/p>\n<p> \u00a0<strong>Serbest Ticaret Devri: <\/strong> <\/p>\n<p> 19&#39;ncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, Avrupa kapitalizmi, i\u015f\u00e7i kesiminin d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler sebebiyle daralan talebinden arta kalan mamullerin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere, yo\u011fun bir pazar aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine girmi\u015fti. Bu gaye ile, cazip pazar g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc arzeden Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ile \u0130ngiltere aras\u0131nda imzalanan ve \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra b\u00fct\u00fcn Avrupa \u00fclkelerini kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilen &quot;1838 Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131&quot; Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu aleyhine \u00e7ok a\u011f\u0131r h\u00fck\u00fcmler ta\u015f\u0131yordu.  <\/p>\n<p> <strong>(a) Mevcut kapit\u00fclasyonlar\u0131n ve 1838 Ticaret S\u00f6zle\u015fmesi ile sa\u011flanan hak ve imtiyazlar\u0131n sonsuza kadar s\u00fcrece\u011fi kabul ediliyor, ilerde herhangi bir \u00fclke veya tebas\u0131 lehine verilen imtiyaz\u0131n, aynen \u0130ngiltere&#39;ye de sa\u011flanaca\u011f\u0131 belirtiliyordu.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>(b) Devletin b\u00fct\u00fcn tekelleri kald\u0131r\u0131l\u0131yor, ticareti s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 izin, kontrol vb. gibi i\u015flemlerden vazge\u00e7iliyordu. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>(c) Yabanc\u0131 t\u00fcccarlar, T\u00fcrkiye&#39;de g\u00f6sterecekleri ticari faaliyetlerde T\u00fcrk t\u00fcccarlar ile e\u015fit duruma getiriliyordu. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>(d) D\u0131\u015fardan her t\u00fcrl\u00fc mal\u0131n ithali % 3 vergi \u00f6denmesi \u015fart\u0131 ile serbest b\u0131rak\u0131l\u0131yordu. Bu oran\u0131n \u00fczerine % 2&#39;lik ek vergi \u00f6dendikten sonra, s\u00f6z konusu mal\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda serbest\u00e7e dola\u015f\u0131m\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f oluyordu. <\/strong> <\/p>\n<p> Konuyla ilgili yap\u0131lan yorumlarda; &quot;1838 Anla\u015fmas\u0131 Osmanl\u0131 Sanayii i\u00e7in, Edirne anla\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok daha zararl\u0131 olmu\u015ftur. \u015eimdi, bir Bel\u00e7ikal\u0131 t\u00fcccar, T\u00fcrkiye&#39;de satt\u0131\u011f\u0131 mallar \u00fczerinden % 5 vergi \u00f6derken, bir T\u00fcrk t\u00fcccar\u0131 ihracat, hatta bir Osmanl\u0131 eyaletinden \u00f6tekine mal ta\u015f\u0131mak i\u00e7in bile % 12 vergi \u00f6deyecektir.&quot; deniliyordu.  <\/p>\n<p> Bat\u0131&#39;n\u0131n l\u00fcks t\u00fcketim hevesinin a\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde, yabanc\u0131 mallar \u00e7ekici olmu\u015f ve maddi servetimiz b\u00f6ylece Avrupa&#39;ya ak\u0131p gitmi\u015ftir.\u00a0  <\/p>\n<p> <strong>Bor\u00e7land\u0131rma Tuza\u011f\u0131:<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>DUYUN-U UMUM\u0130YE (1881)<\/strong>  <\/p>\n<p> 1854 y\u0131l\u0131nda, K\u0131r\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n da etkisiyle ve sava\u015f harcamalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla ba\u015flayan bor\u00e7lanma neticesinde, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetinin 1877 y\u0131l\u0131ndaki d\u0131\u015f bor\u00e7 toplam\u0131 252.801.885 \u0130ngiliz Liras\u0131&#39;na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sadece 100.000.000 \u0130ngiliz Liras\u0131 civar\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetinin eline ge\u00e7ebilmi\u015ftir. Osmanl\u0131 Devleti&#39;nin 1877 y\u0131l\u0131nda s\u00f6z konusu bor\u00e7lar\u0131 \u00f6deyemeyece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00fczerine 1881 y\u0131l\u0131nda Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler taraf\u0131ndan, alacaklar\u0131n\u0131 tahsil etmek \u00fczere Osmanl\u0131 ba\u015fkentinde D\u00fcyun-u Umumiye (D\u0131\u015f Bor\u00e7lar Y\u00f6netimi) kurulmu\u015ftur. O tarihlerde, Osmanl\u0131 Maliye nezaretinde \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131n toplam say\u0131s\u0131 5.500 iken, 8.000&#39;den fazla memur \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bu kurulu\u015f, adeta devlet i\u00e7inde devlet olmu\u015f, T\u00fcrkiye&#39;nin iktisadi ve siyasi hayat\u0131nda derin yaralar a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> <strong>\u00a0M\u00fcsl\u00fcman Olmayan Az\u0131nl\u0131klara Tan\u0131nan \u0130mtiyazlar<\/strong>  <\/p>\n<p> Askerlik hizmetinden muaf olman\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajla ekonomik etkinliklerde ba\u015far\u0131 g\u00f6steren ve Avrupa dillerini \u00f6\u011frenerek, yabanc\u0131 el\u00e7iliklerle kolayca i\u015fbirli\u011fine giren az\u0131nl\u0131klar; el\u00e7ilik mensubu g\u00f6r\u00fcnerek, hem yabanc\u0131 t\u00fcccarlar gibi kapit\u00fclasyon ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131ndan yararlanm\u0131\u015f, hem de yerli t\u00fcccarlar\u0131n sahip olduklar\u0131 avantajlar\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r.  <\/p>\n<p> <strong>Yabanc\u0131 Okullar ve Yurtd\u0131\u015f\u0131na G\u00f6nderilen \u00d6\u011frenciler:<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Japonya&#39;da, yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00f6\u011frenci g\u00f6nderilirken, \u00f6\u011frencilerin g\u00f6nderilece\u011fi \u00fclke, elemana ihtiya\u00e7 duyulan saha ve yollan\u0131lacak \u00f6\u011frencilerin se\u00e7iminde \u00e7ok titiz davran\u0131lm\u0131\u015f ve bu \u00e7abalar olduk\u00e7a planl\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Japon \u00f6\u011frencilerin uzmanla\u015fmak \u00fczere yolland\u0131klar\u0131 alanlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hemen hemen t\u00fcm\u00fcn\u00fcn; sanayi, teknoloji ve fen bilimleri dallar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#39;nda ise durum bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Tanzimat\u00e7\u0131lar ve \u0130ttihat\u00e7\u0131larca Avrupa&#39;ya yollanan \u00f6\u011frencilerin hemen hemen t\u00fcm\u00fc, Paris, Londra ve Viyana&#39;da, gazetecilik, edebiyat, resim ya da m\u00fczik gibi alanlarda \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015flar, sadece \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131 askeri teknoloji konusunda e\u011fitim alm\u0131\u015flard\u0131r. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Bu durum &quot;bat\u0131l\u0131la\u015fmay\u0131&quot;: bat\u0131l\u0131 gibi giyinmek, ya\u015famak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek olarak alan taklit\u00e7i bir ayd\u0131n tipinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u00a0\u00c7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde Osmanl\u0131 sanayiinin durumu<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Buraya kadar \u00f6zetle ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sebepler y\u00fcz\u00fcnden, 1900&#39;lere gelindi\u011finde Osmanl\u0131 Devleti c\u0131l\u0131z bir sanayi yap\u0131s\u0131na sahiptir. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&#8211; Orduya serpu\u015f olarak fesin getirilmesi \u00fczerine, fes ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla, ilk tekstil fabrikas\u0131 olan Feshane Fabrikas\u0131 1836&#39;da, Hereke Fabrikas\u0131, 1845&#39;te ve \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan da Bak\u0131rk\u00f6y Fabrikas\u0131 1850&#39;de kurulmu\u015ftu. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&#8211; Devlet\u00e7e ordu ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in Beykoz&#39;da sat\u0131n al\u0131nan bir deri tesisi \u0131slah edilmek suretiyle fabrika haline sokulmu\u015ftu. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&#8211; Bu arada silah ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in, Tophane, Zeytinburnu silah ve demir fabrikalar\u0131 ile Hali\u00e7 Tersanesi kurulmu\u015ftur. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&#8211; 1908 y\u0131l\u0131na kadarki d\u00f6nemde, \u00f6zel sekt\u00f6rde de baz\u0131 faaliyetler g\u00f6r\u00fclmektedir. Gerek milli ve gerekse yabanc\u0131 sermaye ile \u00e7e\u015fitli te\u015febb\u00fcslere giri\u015filmi\u015f, Bak\u0131rk\u00f6y tekstil fabrikas\u0131, Bursa ve L\u00fcbnan&#39;da ipek fabrikalar\u0131, Beykoz&#39;da cam ve ka\u011f\u0131t, Beykoz \u0130ncir k\u00f6y\u00fcnde porselen ve cam, Beyrut&#39;ta ka\u011f\u0131t, Kartal&#39;da konserve fabrikalar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yordu. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bu d\u00f6nemde, sanayi tesisleri daha ziyade \u0130stanbul ve \u00e7evresinde bulunuyordu.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u00dclke \u00e7ap\u0131nda sanayile\u015fmeyi te\u015fvik amac\u0131yla 1913 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan &quot;Te\u015fvik-i Sanayi Kanunu&quot; 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla uygulanam\u0131yordu.\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Nitekim, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131&#39;n\u0131n bitiminde anla\u015fma yapmak \u00fczere Lozan&#39;da Bar\u0131\u015f masas\u0131na oturuldu\u011funda, yaln\u0131zca yeni devreye ait \u00fc\u00e7 d\u00f6rt senelik meseleler s\u00f6zkonusu edilmiyor, y\u00fczy\u0131llar\u0131n hesaplar\u0131 g\u00fcndeme getiriliyordu. Bu durum, M. Kemal&#39;in ne kadar derin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ne kadar ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011funu ve yeni bir devlet kurma arzusu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyordu.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&#160; \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <strong>\u00a0<\/strong>  <\/p>\n<p> Nihayet uzun g\u00f6r\u00fc\u015fmeler neticesinde 24 Temmuz 1923 g\u00fcn\u00fc imzalanan ve kapit\u00fclasyonlar\u0131n ebediyyen kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul eden Lozan Anla\u015fmas\u0131 ile ayn\u0131 zamanda 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilecek olan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#39;nin temelleri at\u0131lm\u0131\u015f oluyordu.  <\/p>\n<p> Mustafa Kemal bir konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: &quot;T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti T\u00fcrk vatan\u0131nda as\u0131rlardan beri ferdi ve hususi te\u015febb\u00fcslerle yap\u0131lmam\u0131\u015f olan \u015feyleri bir an evvel yapmak istedi ve g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi k\u0131sa zamanda yapma\u011fa muvaffak oldu. Bizim tak\u0131p etti\u011fimiz yol, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi liberalizmden ba\u015fka bir sistemdir.&quot;  <\/p>\n<p> 1936&#39;ya kadar bu konudaki geli\u015fmeleri \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:  <\/p>\n<p> ATAT\u00dcRK, 1923 &#8216;den ba\u015flayarak al\u0131nan ekonomik tedbirlerle, uygulanan ekonomik politika ve projelerle yap\u0131lan planlar ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u00a0 sonu\u00e7lar\u0131 ile \u00e7ok yak\u0131ndan ilgilenmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> Birinci (1933-1937) Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Sanayi Plan\u0131&#39;n\u0131n % 100 oran\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> Be\u015fer Y\u0131ll\u0131k Sanayi Devlet Planlar\u0131n\u0131 Cumhuriyet d\u00f6neminin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri olarak sayabiliriz. Bu plan\u0131n amac\u0131 milleti ekonomik bak\u0131mdan refaha kavu\u015fturmak i\u00e7in devlet elinin uzat\u0131lmas\u0131d\u0131r.  <\/p>\n<p> &quot;Ferdin faaliyetlerini esas tutmakla beraber; m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar az zaman i\u00e7inde milleti refaha, memleketi mamurlu\u011fa eri\u015ftirmek i\u00e7in, milletin genel ve y\u00fcksek menfaatlerinin gerektirdi\u011fi i\u015flerle \u00f6zellikle ekonomik alanda devleti fiilen alakadar k\u0131lmak prensibimizdir.&quot;  <\/p>\n<p> \u0130ktisat Bakan\u0131 Celal BAYAR&#39;a ATAT\u00dcRK taraf\u0131ndan verilen bir notta \u015fu hususlar yer almaktad\u0131r:  <\/p>\n<p> &quot;T\u00fcrkiye&#39;nin tatbik etti\u011fi devlet\u00e7ilik sistemi, 19. as\u0131rdan beri sosyalizm nazariyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fckleri fikirlerden al\u0131narak terc\u00fcme edilmi\u015f bir sistem de\u011fildir.  <\/p>\n<p> Bu; T\u00fcrkiye&#39;nin ihtiya\u00e7lar\u0131ndan do\u011fmu\u015f, T\u00fcrkiye&#39;ye has bir sistemdir. devlet\u00e7ili\u011fin bizce manas\u0131 \u015fudur: fertlerin hususi faaliyetlerini esas tutmak; fakat b\u00fcy\u00fck bir milletin ve geni\u015f bir memleketin b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve bir\u00e7ok \u015feylerin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak memleket iktisadiyat\u0131n\u0131 devletin eline almas\u0131d\u0131r.&quot;  <\/p>\n<p> Bu ilke DEVLET\u00c7\u0130L\u0130K \u0130LKES\u0130 ad\u0131 ile 5 \u015eubat 1937 tarihinde 3115 say\u0131l\u0131 kanunla anayasaya girmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> ATAT\u00dcRK&#39;\u00fcn devletin ekonomiye m\u00fcdahalesi ile birlikte, ki\u015fisel h\u00fcrriyetlerin korunmas\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.  <\/p>\n<p> &quot;Ka\u00e7 milyonerimiz var? Hi\u00e7. Binaenaleyh biraz paras\u0131 olanlara d\u00fc\u015fman olacak de\u011filiz. Bilakis memleketimizde bir\u00e7ok milyonerlerin, hatta milyarderlerin yeti\u015fmesine \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.&quot;  <\/p>\n<p> &quot;T\u00fcccarlar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczleri g\u00fclece\u011fi g\u00fcnler uzak de\u011fildir.&quot; S\u00f6zleri bu ger\u00e7e\u011fin ifadesidir.  <\/p>\n<p> &#160; <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Cumhuriyetin \u0130lk Y\u0131llar\u0131:<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u015eimdi; Cumhuriyetimizin kuruldu\u011fu y\u0131llardaki durumumuza d\u00f6nelim. G\u00f6r\u00fcnen manzara aynen \u015f\u00f6yleydi:<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em>Sava\u015ftan \u00e7\u0131kan T\u00fcrk Milleti \u00e7ok yorgun ve yoksuldu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Vatan\u0131n her k\u00f6\u015fesi, harpten yeterince nasibini alm\u0131\u015f, yanm\u0131\u015f &#8211; y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve tam anlam\u0131yla bir harabe haline sokulmu\u015ftu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Sanayi diye bir \u015fey yoktu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Kalifiye i\u015f\u00e7i ve ustalar\u0131n say\u0131s\u0131 ise, birka\u00e7 y\u00fcz ki\u015fiyi ge\u00e7miyordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>\u015eekerden kuma\u015fa kadar, g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n hemen t\u00fcm\u00fc d\u0131\u015far\u0131dan sat\u0131n al\u0131n\u0131yordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Yeralt\u0131 zenginliklerimizi i\u015fletmek bir yana, neyimiz oldu\u011fu dahi bilinmiyordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Kapit\u00fclasyonlar ve d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, D\u00fcyun-u Umumiye ile yabanc\u0131 \u00fclkelere tam anlam\u0131 ile ba\u011f\u0131ml\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Tar\u0131m\u0131m\u0131z, topra\u011f\u0131 yeterince i\u015fleyebilecek g\u00fc\u00e7ten ve ara\u00e7lardan yoksundu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Topra\u011f\u0131 i\u015fleyecek, tar\u0131m\u0131 ilkellikten kurtaracak insan g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc cephelerde eriyip yok olmu\u015ftu. Sadece \u00c7anakkale zaferi 250.000 \u015fehidimize mal olmu\u015ftu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Ula\u015f\u0131m zorluklar\u0131 nedeniyle, yurdumuzun bir k\u00f6\u015fesinde yeti\u015ftirilen \u00fcr\u00fcnleri ihtiya\u00e7 b\u00f6lgelerine zaman\u0131nda g\u00f6t\u00fcremiyordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Tar\u0131m ve sanayi alan\u0131nda yeti\u015fmi\u015f uzmanlar\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bunlar\u0131 yeti\u015ftirecek okullar pek az bulunuyordu&#8230;<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>D\u0131\u015f ticaretimiz ise; yabanc\u0131lar\u0131n ve T\u00fcrk olmayan az\u0131nl\u0131klar\u0131n elinde idi. Dolay\u0131s\u0131yla, ticaret ve sanayimiz geli\u015fmedi\u011fi gibi; milli bir ekonomi tesisi kurulmas\u0131 da imkans\u0131z hale geliyordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<li><strong><em>Halk\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda devletten destek g\u00f6rm\u00fcyordu.<\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u0130\u015fte ATAT\u00dcRK, hem kapitalist ve hem de sosyalist \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 incelemi\u015f, sonunda milletimizin karakter ve yap\u0131s\u0131na en uygun olan sistemini ortaya koymu\u015ftur.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <em>\u00a0<\/em>  <\/p>\n<p> ATAT\u00dcRK taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ekonomik sistem; h\u00fcrriyetleri koruyarak, ekonomik geli\u015fmede kamunun ilgisini dinamik bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde de\u011ferlendiren ve di\u011fer sistemlerin aksakl\u0131klar\u0131n\u0131 giderici y\u00f6nlerle dolu yepyeni bir sistemdir.  <\/p>\n<p> <strong>&quot;Askerlik ve siyaset alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131lar ne derece b\u00fcy\u00fck olursa olsunlar, ekonomik ba\u015far\u0131larla ta\u00e7land\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a s\u00fcrekli olamazlar ve k\u0131sa zamanda eriyip giderler&quot; <\/strong>S\u00f6zleri Ona aittir.  <\/p>\n<p> \u00dclkenin en k\u0131sa zamanda modernle\u015ftirilmesi amac\u0131 g\u00fcd\u00fclerek, &quot;\u00f6zel te\u015febb\u00fcs ilkelerinin korunmas\u0131 \u015fart\u0131yla&quot; devlete ekonomik alanda faal bir rol d\u00fc\u015fmektedir.  <\/p>\n<p> Ana demiryollar\u0131 1920 y\u0131l\u0131ndan bu yana, milli h\u00fck\u00fcmetlerce i\u015fletilmektedir. Bu hak, 1924 y\u0131l\u0131nda \u00f6denen tazminatla, hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kesinle\u015fmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> Sava\u015f tahribat\u0131n\u0131n giderilmesi, yaralar\u0131n sar\u0131lmas\u0131 1939 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f ve 3.756 km. olan demiryolu a\u011f\u0131 bu tarihte 7.324 km.&#39;ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> 1923 y\u0131l\u0131nda bir kilometre karede 24 metre olan demiryolu yo\u011funlu\u011fu 1957&#39;de 51 metreye y\u00fckselmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> Cumhuriyetten \u00f6nce yaln\u0131z Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda oturan T\u00fcrkler, denizcilikle u\u011fra\u015f\u0131yorlard\u0131. Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda ise bu i\u015f, Yunanl\u0131lar&#39;a b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1936 y\u0131l\u0131nda sona eren bu tekelle\u015fme olay\u0131, filonun gen\u00e7le\u015ftirilmesi ve b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi, yabanc\u0131lar\u0131n elinde bulunan kabotaj hakk\u0131n\u0131n devletle\u015ftirilmesiyle tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> Ula\u015ft\u0131rma alan\u0131nda elde edilen ba\u015far\u0131lar, i\u00e7 pazar\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu alandaki ilk kararlar, 1923 y\u0131l\u0131nda toplanan \u0130zmir \u0130ktisat Kongresi&#39;nde al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yerli hammaddelerin yo\u011fun bir bi\u00e7imde i\u015flenmesi, \u00f6zel te\u015febb\u00fcs\u00fcn devlet\u00e7e te\u015fvik edilmesi, \u00f6zel sermayenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 alanlarda devletin yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131, end\u00fcstriyi kredilerle desteklemek amac\u0131yla bir devlet bankas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, bu alanda al\u0131nan kararlar i\u00e7indedir.  <\/p>\n<p> Bu t\u00fcrdeki ilk banka olan \u0130\u015f Bankas\u0131 1924 y\u0131l\u0131nda ve Pakistan-Hindistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131na destek amac\u0131yla g\u00f6nderdikleri parayla kurulmu\u015ftur. Bu yar\u0131 resmi kurum, her \u015feyden \u00f6nce \u00f6zel te\u015febb\u00fcse kredi veriyor ve kazanca ortak oluyordu.  <\/p>\n<p> 1927&#39;de \u00e7\u0131kar\u0131lan Sanayi-i Te\u015fvik Kanunu ile te\u015fvi\u011fe uygun g\u00f6r\u00fclen i\u015fletmelere \u015fu kolayl\u0131klar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131: Paras\u0131z toprak, vergi ve gerekli ithalatta g\u00fcmr\u00fck muafl\u0131\u011f\u0131, nakliyede % 30 indirim, y\u0131ll\u0131k \u00fcretimin % l0&#39;u oran\u0131nda ikramiye ve b\u00f6lgesel tekelcilik haklar\u0131.  <\/p>\n<p> 1935&#39;te \u00f6zellikle maden ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmak ve enerji elde etmek amac\u0131yla Etibank kurulmu\u015ftur. Bu banka da S\u00fcmerbank gibi bir devlet kurulu\u015fuydu ve ayn\u0131 g\u00f6revleri y\u00fckleniyordu.  <\/p>\n<p> A\u011f\u0131r end\u00fcstrinin kurulmas\u0131na da ayn\u0131 zamanda ba\u015fland\u0131. Eldeki imkanlar\u0131n d\u00f6rtte birinden \u00e7o\u011fu k\u00f6m\u00fcr, demir ve \u00e7elik end\u00fcstrilerine yat\u0131r\u0131ld\u0131.  <\/p>\n<p> T\u00fcrkiye&#39;nin d\u0131\u015f politikas\u0131 ile ekonomik politikas\u0131 s\u0131k\u0131 bir ba\u011flant\u0131 i\u00e7indeydi. Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda Lozan Antla\u015fmas\u0131&#39;n\u0131n ge\u00e7ici kararlar\u0131n\u0131n mecbur k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc serbest ticaret ilkesine g\u00f6re hareket edilmi\u015f, bunun sonucunda d\u0131\u015f ticaret bilan\u00e7osu s\u00fcrekli olarak a\u00e7\u0131k vermi\u015ftir. Bu nedenle 1929 y\u0131l\u0131nda g\u00fcmr\u00fck duvar\u0131 kurulmu\u015f ve buna 1931&#39;de kota sistemi eklenmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> \u00d6zel sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131 k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerini kapsarken, b\u00fcy\u00fck devlet i\u015fletmelerinin yo\u011funluk merkezi i\u00e7 b\u00f6lgelerde toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Anadolu&#39;daki bu yat\u0131r\u0131mlarla, Ankara&#39;n\u0131n ba\u015fkent olmas\u0131, Do\u011fu Anadolu&#39;ya demiryolu d\u00f6\u015fenmesi, Anadolu&#39;nun t\u00fcm toplumsal alanlardaki geli\u015fmesinin sa\u011flanmas\u0131 yolunda tarihi bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r.  <\/p>\n<p> <strong>Devlet\u00e7ilik ilkesi milli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcven alt\u0131na alm\u0131\u015f, devleti; faiz ve amortisman y\u00fcklerinden kurtarm\u0131\u015f, b\u00f6lgeleraras\u0131 dengesizlikleri giderebilme imkanlar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 olarak modernle\u015fme ilkeleri, kendi g\u00fc\u00e7leri ve merkezlerle, merkezlerden uzak b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki toplumsal geli\u015fmenin dengelenmesiyle, ekonomik ilerlemeye katk\u0131da bulunan bir etken olabilmi\u015flerdir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Birinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 d\u00f6neminde \u00fclkemize kazand\u0131r\u0131lan tesisler \u015funlard\u0131r:<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; Karab\u00fck Demir &#8211; \u00c7elik Fabrikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; \u0130zmit SEKA Sel\u00fcloz ve Ka\u011f\u0131t Fabrikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; Pa\u015fabah\u00e7e Cam Fabrikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; Beykoz Deri Fabrikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; Bursa, Kayseri ve Malatya Merinos Dokuma Fabrikalar\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; Gemlik Yapay \u0130pek Fabrikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&#8211; G\u0131da Fabrikalar\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Bunlara ek olarak Maden yataklar\u0131m\u0131z\u0131, rezervlerini tespit etmek i\u00e7in Maden Tetkik ve Arama Enstit\u00fcs\u00fc (MTA) kurulmu\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ve Kayseri U\u00e7ak fabrikas\u0131 bitirilip \u00fcretime ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Atat\u00fcrk&#39;e g\u00f6re Emek; Y\u00fcce de\u011ferdir! <\/strong> <\/p>\n<p> Cumhuriyet; ba\u015fta i\u015f\u00e7inin olmak \u00fczere \u00fcreticinin, giri\u015fimcinin, \u00fcretim, hizmet, i\u015f ve i\u015fyeri yaratmadaki her t\u00fcrl\u00fc eme\u011fini, y\u00fcce de\u011fer olarak kabul edip korunup kollanmaya de\u011fer g\u00f6rmektedir..  <\/p>\n<p> Atat\u00fcrk, eme\u011fin \u00f6rg\u00fctlenerek, bu g\u00fcc\u00fcn ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n korunmas\u0131nda, \u00fcretimin artt\u0131r\u0131l\u0131p \u00fcretimde ve hizmette hak etti\u011fi pay\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturup korunmas\u0131nda kullanmas\u0131n\u0131, temel ilke olarak kabul etmektedir.  <\/p>\n<p> Devlet; kabul edilebilir ve adil payla\u015f\u0131m\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in tedbirler al\u0131r. En az gelir elde eden vas\u0131fs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan ile en \u00e7ok gelir elde eden karar ve uygulama eleman\u0131 aras\u0131ndaki gelir fark\u0131n\u0131n insaf \u00f6l\u00e7\u00fclerinde olmas\u0131n\u0131 ama\u00e7 edinmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> Atat\u00fcrk; eme\u011fe ihanet eden, ulusal \u00e7\u0131karlara, ulusal ekonomiye ve t\u00fcketiciye zarar veren \u00f6rg\u00fctlenmelere kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler geli\u015ftirmeyi hedeflemi\u015ftir.  <\/p>\n<p> <strong>Atat\u00fcrk Ulusal Ekonomiyi \u015f\u00f6yle tarif eder:<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&quot;Derhal bildirmeliyim ki, ben, ekonomik hayat denince; ziraat, ticaret, sanayi faaliyetlerini ve b\u00fct\u00fcn naf\u0131a i\u015flerini, birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi do\u011fru olmayan bir k\u00fcl (b\u00fct\u00fcn) sayar\u0131m. Bu vesile ile \u015funu da hat\u0131rlatay\u0131m ki, bir memlekete m\u00fcstakil (ba\u011f\u0131ms\u0131z h\u00fcviyet ve k\u0131ymet veren siyasi varl\u0131k makinesinde, devlet, fikir ve ekonomi hayat mekanizmalar\u0131, birbirlerine ba\u011fl\u0131 ve birbirlerine tabidirler; o kadar ki, bu cihazlar birbirlerine uyarak ayn\u0131 ahenkte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmazsa h\u00fck\u00fcmet makinesinin motris kuvveti israf edilmi\u015f olur, andan beklenen tam verim elde edilemez&quot;<a name=\"_ftnref1\" href=\"#_ftn1\" title=\"_ftnref1\"><strong>[1]<\/strong><\/a><\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Atat\u00fcrk&#39;e g\u00f6re ulusal ekonominin T\u00fcrk Milleti yarar\u0131na devlet ve millet i\u015fbirli\u011fi ile uygulanmas\u0131 esast\u0131r. Bu esastan kaynaklanan ulusal program, ger\u00e7ek\u00e7i bir ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ulusal pazara sahip olmay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bunun anlam\u0131 yerli \u00fcretimin i\u00e7 pazarda t\u00fcketiciye zarar vermeden korunmas\u0131, d\u0131\u015f pazarda da devletin ve milletin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn deste\u011fi ile ulusal \u00fcretimimizin d\u00fcnya pazarlar\u0131nda hak etti\u011fi pazar pay\u0131n\u0131 elde etmesinin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir toplum ve devlet, \u00fcreten T\u00fcrk sermayesinin mallar\u0131n\u0131 ve eme\u011finin bedelini gasp edemez, hile ile zarar veremez. \u00dcniter Halk\u00e7\u0131 Ulus Devlet, bu konularda \u00e7ok korumac\u0131 olmak zorundad\u0131r. Devlet d\u00fcnya pazarlar\u0131ndan pay almak isteyen \u00fcreten T\u00fcrk sermayesine, deste\u011fi ile rekabet g\u00fcc\u00fc yaratmak zorundad\u0131r.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Ulusal program, \u00fcreterek kazanmay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr, paradan para kazanmay\u0131 reddeder. Bu program katma de\u011feri ve karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Ama\u00e7; uluslararas\u0131 pazarda rekabet edebilen ve stratejik \u00f6nemi olan mallar \u00fcretebilen bir ulusal sanayiyi ger\u00e7ekle\u015ftirmektir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Bu ulusal ekonomik program bor\u00e7la de\u011fil, kendi g\u00fcc\u00fc ile ayakta durabilen g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#39;ni yaratmay\u0131 hedeflemi\u015ftir.<a name=\"_ftnref2\" href=\"#_ftn2\" title=\"_ftnref2\"><strong>[2]<\/strong><\/a><\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>Yerel Ekonomi Program\u0131:<\/strong>  <\/p>\n<p> Emperyalist g\u00fc\u00e7lerin; Kemalizm&#39;i uygulamaya koyan yeni T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#39;ni da\u011f\u0131tarak Sevr \u015fartlar\u0131n\u0131 mutlaka uygulamak i\u00e7in k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 sabataist cuntalar ve baz\u0131 ayaklanmalar nedeniyle, devrimin baz\u0131 kurumlar\u0131 ertelenmi\u015ftir. Bunlardan en \u00f6nemlisi, yerel halk y\u00f6netim \u00f6rg\u00fct\u00fc olan Vilayet \u015euras\u0131 (Toy ya da Halk Meclisi) yerine kabul edilen -il sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olan- Belediye ve \u0130l \u00d6zel \u0130daresi&#39;nden olu\u015fan yerel y\u00f6netimlerle, yerel ekonomi yarat\u0131lmak istenmi\u015ftir.<a name=\"_ftnref3\" href=\"#_ftn3\" title=\"_ftnref3\">[3]<\/a>  <\/p>\n<p> Yerel ekonomilerin kurulmas\u0131nda ve yeni i\u015flevler olu\u015fturulmas\u0131nda ana etken; yetki ve g\u00f6revleri \u00f6nceden belirlenmi\u015f devletin yol g\u00f6sterici, y\u00f6nlendirici ve denetleyici vesayetinde kaynak yaratan ve yaratt\u0131\u011f\u0131 kayna\u011f\u0131 kullanabilen g\u00fc\u00e7l\u00fc, demokratik halk y\u00f6netimlerinin olu\u015fturulmas\u0131 temel hedeftir.<a name=\"_ftnref4\" href=\"#_ftn4\" title=\"_ftnref4\">[4]<\/a>  <\/p>\n<p> Bu y\u00f6netimlerin kendi yerel ekonomilerini yaratmalar\u0131 te\u015fvik edilerek kamu kaynaklar\u0131 ve halk dinamikleri birle\u015ftirilecektir. Bu birle\u015fim yerel ekonomik altyap\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve g\u00fc\u00e7lenmesinin, toplumun giri\u015fimcilik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n ana kayna\u011f\u0131 olacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> Yerel y\u00f6netimlerin, yerel ekonomilerde daha dinamik ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ili\u015fkiler yaratmas\u0131, merkezi y\u00f6netimlerin toplum kalk\u0131nmas\u0131 harcamalar\u0131ndan hem daha ucuz hem daha \u00e7abuk olacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> B\u00fcy\u00fck orandaki i\u015fsiz n\u00fcfusun yap\u0131s\u0131ndan, \u00f6zelliklerinden ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan dolay\u0131, i\u015f ve i\u015fyeri yaratma projelerine, \u00f6ncelikle kentsel alanlardaki imalat sanayi ile d\u00fczenlenmesi planlanm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> <strong>Kemalizm&#39;de Tar\u0131m Politikas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>\u00d6ncelikle T\u00fcrk tar\u0131m\u0131n\u0131 ve T\u00fcrk \u00e7ift\u00e7isini hedef alan toplumsal hayat\u0131m\u0131z\u0131 b\u00f6l\u00fcp par\u00e7alamay\u0131 ama\u00e7la yan her t\u00fcrl\u00fc ikili anla\u015fmalar Lozan Antla\u015fmas\u0131 ile sona erdirilmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>Mustafa Kemal&#39;in belirtti\u011fi tar\u0131m politikas\u0131, bu konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmektedir:<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;Memlekette topraks\u0131z \u00e7ift\u00e7i b\u0131rak\u0131lmayacakt\u0131r. Bundan daha \u00f6nemli olan ise bir \u00e7ift\u00e7i ailesini ge\u00e7indirebilen topra\u011f\u0131n hi\u00e7bir sebep ve suretle, b\u00f6l\u00fcnemez bir mahiyette olmas\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00e7ift\u00e7i ve \u00e7iftlik sahiplerinin i\u015fletebilecekleri arazi geni\u015fli\u011fi, arazinin bulundu\u011fu memleket b\u00f6lgelerinin n\u00fcfus kasavetine ve toprak verim derecesine g\u00f6re s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131r.&quot;<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bu politikan\u0131n uygulanabilmesi i\u00e7in \u00f6nce b\u00fct\u00fcn yurt topraklar\u0131n\u0131n bilimin gereklerine uygun olarak &#8216;yerel y\u00f6netim co\u011frafyalar\u0131na&#39; ayr\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;Milli ekonominin temeli ziraatt\u0131r&quot; karar\u0131nda olan Kemalizm, bu karar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle grupland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>&quot;Topraks\u0131z \u00e7ift\u00e7i b\u0131rakmamak, \u0130\u015f vas\u0131talar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak, Ziraat b\u00f6lgelerine g\u00f6re hususi tedbirler almak, \u00c7ok, iyi ve ucuz istihsal temin etmek&quot;<strong>[1]<\/strong> \u0130kinci a\u015fama, &quot;\u00c7ift\u00e7i Aileleri Tar\u0131m Arazileri&quot; planlamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. &quot;Memleketi, iklim, su ve toprak verimi bak\u0131m\u0131ndan Ziraat b\u00f6lgelerine ay\u0131rmak icap eder.&quot;(Ek 3) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama, \u00fclkedeki b\u00fct\u00fcn tar\u0131m arazileri birle\u015ftirilerek veya b\u00f6l\u00fcnerek modern tar\u0131m \u015fartlar\u0131na uygun olarak &quot;Tar\u0131m \u0130\u015fletme Arazileri&quot; planlamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015fama, orman ve hazine arazilerinden &quot;Yeni \u00c7ift\u00e7i Aileleri Tar\u0131m Arazileri&quot; ve &quot;Tar\u0131m \u0130\u015fletme Arazileri&quot; \u00fcretilerek ihtiyac\u0131 olanlara da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece tar\u0131m alan\u0131nda da devrim ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olur.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u00c7ift\u00e7i Ailelerine ait Arazilerin ve Tar\u0131m \u0130\u015fletmeleri Arazilerinin miras, sat\u0131\u015f ve devirlerle b\u00f6l\u00fcn\u00fcp par\u00e7alanmas\u0131na izin vermeyen yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131, tar\u0131m alan\u0131nda yap\u0131lacak devrimin \u00f6z\u00fcn\u00fc te\u015fkil edecektir. Vatan topra\u011f\u0131 temelde halk\u0131n mal\u0131 olup halk\u0131n karn\u0131n\u0131 doyurdu\u011fu en \u00f6nemli do\u011fal kaynaklard\u0131r. Bo\u015f ve \u00fcretim d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz, ticari mal olarak gelir arac\u0131 m\u00fclkiyet say\u0131lamaz. Bu da son iki y\u00fczy\u0131lda kas\u0131tl\u0131 olarak bozulan M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bu vatandaki bin y\u0131ll\u0131k gelene\u011fidir.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&#160; \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> <em>\u00a0<\/em>  <\/p>\n<p> <strong>Esnaf ve K\u00fc\u00e7\u00fck \u00d6l\u00e7ekli \u0130\u015fletmelere Bak\u0131\u015f\u0131:<\/strong>  <\/p>\n<p> Yerel ekonomilerin en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biri de, esnaf ve k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin bilim ve teknolojiye uyumlu olarak harekete ge\u00e7irilmesidir.  <\/p>\n<p> Kemalizm&#39;de ulusal ekonominin ama\u00e7 sekt\u00f6rlerinden biri de esnaf ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayiler olacak \u015fekilde projeler \u00fcretilerek g\u00f6nen\u00e7 (refah) artt\u0131r\u0131c\u0131 planlamalar ve ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k projelerinin \u00fcretilip uygulanmas\u0131 hedeflenir. Bu konuda;  <\/p>\n<p> <strong>1- K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler, (Bug\u00fcn KOB\u0130 diyoruz) en temel sosyal organizasyon ve \u00fcretim ili\u015fkisinin ifadesi olan \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131larak yerel ekonomilerde i\u015f\u00e7inin i\u015f yerine ortak olmas\u0131, i\u015fyeri y\u00f6netimine ve kararlara kat\u0131lmas\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131 emek modelinin yarat\u0131lmas\u0131 istenmi\u015ftir. B\u00f6ylece makro ekonomilerin \u00fcretim s\u00fcrecinde ve ili\u015fkilerinde temel sorun olan i\u015fe ve i\u015fyerine yabanc\u0131la\u015fma ve yabanc\u0131la\u015fman\u0131n do\u011furdu\u011fu sosyal problemler, kendili\u011finden son bularak i\u015fletmelerin verimlili\u011fini artt\u0131rmak hedeflenmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>2- Devletin ve toplumun yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda, yerel ekonomilerde k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler ulusal ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve kalk\u0131nma arac\u0131 olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>3- Yerel ekonominin sanayi kurulu\u015fu olacak olan k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler, yayg\u0131n i\u015f g\u00fcc\u00fc talebini kar\u015f\u0131layan giri\u015fimlerdir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>4- Yerel ekonomilerde esnek \u00e7al\u0131\u015fma sistemi ekonomiye kazand\u0131r\u0131larak; par\u00e7al\u0131 ve serbest \u00e7al\u0131\u015fma sistemleri topluma ve ekonomiye kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, toplumsal bar\u0131\u015f ve \u00f6zg\u00fcr insan yarat\u0131lmak istenmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>5- Yerel ekonomilerle ulusal i\u015fg\u00fcc\u00fcnde, b\u00f6lgesel y\u0131\u011f\u0131lmalar ve i\u015fg\u00fcc\u00fc dalgalanmalar\u0131 engellenerek; \u00e7al\u0131\u015fma bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n olu\u015fumu ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i eme\u011finin pazarda sat\u0131lan mal olmaktan kurtar\u0131lmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>6- Yerel ekonomi sanayileri, makro ekonomik d\u00fczeyde b\u00f6lgeler aras\u0131 ekonomik dengesizli\u011fin d\u00fczenleyici arac\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve desteklenmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>7- Cumhuriyet; \u00fcretimde ve pazarlamada, kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmelerini, yerel ekonominin ve \u00fcreticilerin itici g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve te\u015fvik etmi\u015ftir.<\/strong>  <\/p>\n<p> B\u00f6ylece Atat\u00fcrk; \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z, huzurlu ve istikrarl\u0131 bir toplumun olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n: vatanda\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fefkatli, d\u00fc\u015fman\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ve tedbirli olan, ancak ulusun t\u00fcm\u00fcn\u00fc kucaklayan, vatan\u0131n ve vatanda\u015flar\u0131n t\u00fcm dinamiklerini seferber edip co\u015fturan; tam ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet projesinin ve milli ekonomi modellerinin hayata ge\u00e7irilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> <strong>B\u00fcy\u00fck \u015firketlerin faydas\u0131<\/strong>  <\/p>\n<p> M. Kemal b\u00fcy\u00fck \u015firketlere: uluslararas\u0131 adil ve g\u00fcvenilir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc esaslar\u0131na dayanan; b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin gelip i\u015fyeri a\u00e7an ve istihdam imkan\u0131 haz\u0131rlayan ve sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131ran ara\u00e7lar olarak. Bu ger\u00e7e\u011fin fark\u0131nda olan Atat\u00fcrk; bu giri\u015fimleri \u00f6zg\u00fcr ortamlar\u0131nda devletin korumas\u0131na alarak yaln\u0131z b\u0131rakmam\u0131\u015f, ulusal ekonominin faydas\u0131na te\u015fvik edip arka \u00e7\u0131km\u0131\u015f, devletin ve toplumun deste\u011fini arkalar\u0131nda hissetmelerini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck \u015firketler, etkin ve rekabet\u00e7i uluslararas\u0131 ekonomi yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in laz\u0131md\u0131r. Bu potansiyel, Kemalizm&#39;in bilim devrimini ger\u00e7ekle\u015ftirmesinde; a\u011f\u0131r makine \u00fcretilmesinde, \u00fclkede kurulacak hammadde i\u015fleyen fabrikalar\u0131n ve g\u00fc\u00e7 santralleri motorlar\u0131n\u0131n imalinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011f\u0131r sanayinin, savunma donan\u0131mlar\u0131n\u0131n, gemilerin ve u\u00e7aklar\u0131n ve her t\u00fcrl\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n yerli \u00fcretiminde , \u00fclke madenlerinin i\u015fletilmesinde ve i\u015flenmesinde devlet ve toplum deste\u011finin sa\u011flanmas\u0131, Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn temel hedefleri aras\u0131ndad\u0131r. Bu projeleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00fclkede yeterli miktarda sermaye birikimi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bir taraftan ger\u00e7ek ki\u015filer desteklenmi\u015f, bir taraftan da bu fonksiyonu ge\u00e7ici olarak devlet \u00fcstlenmi\u015f ve Kamu iktisadi Devlet Te\u015fekk\u00fclleri olu\u015fturup, sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> Bu konularda, \u00fcreten yerli sermayenin \u00f6nceli\u011fi ve ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131 istenmi\u015ftir. Yeni kurulmu\u015f b\u00fcy\u00fck sermaye birikimlerinin, devletin yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletmecilik yapmamas\u0131 gereken \u00f6zel sekt\u00f6r alanlar\u0131nda, teknoloji ve bilgi \u00fcretip bunlar\u0131 ihra\u00e7 eden ve makro ekonominin temelini olu\u015fturan en \u00f6nemli yerli sermaye g\u00fcc\u00fc olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> Bu de\u011fi\u015fimlerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u00dcniter Halk\u00e7\u0131 Ulus Devlet, sadece yol g\u00f6sterici, \u00f6zendirici ve koruyucu rol\u00fcndedir. Asla m\u00fcdahaleci olmam\u0131\u015ft\u0131r. Devlet zorunlu olmad\u0131k\u00e7a ekonomik faaliyetlere kat\u0131lmadan, giri\u015fimcinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak, kolayl\u0131klar sa\u011flamakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Devlet \u00fcretici sermayeye ve giri\u015fimciye rakip olacak hi\u00e7bir alanda yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletmecilik yapmam\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> B\u00fct\u00fcn bu tespitler 1939 y\u0131l\u0131na kadar do\u011frudur. 1939&#39;dan sonra bu prensiplerden ve genel ilkelerden yava\u015f yava\u015f vazge\u00e7ildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.  <\/p>\n<p> <strong>Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn ekonomik ve sosyal hedeflerini ve Milli prensiplerini bilen ve benimseyen kimselerin, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn giri\u015fim ve gayretlerini sahiplenmemesi hayret vericidir. Bunlar ya Atat\u00fcrk&#39;\u00fc anlay\u0131p sindirememi\u015ftir veya emperyalist g\u00fc\u00e7lerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcndedir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <\/p>\n<hr \/>\n<p> <a name=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\" title=\"_ftn1\">[1]<\/a> Mustafa Kemalin hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle okuyamad\u0131\u011f\u0131, Celal Bayar&#39;\u0131n okudu\u011fu 1 Kas\u0131m 1937 tarihli H\u00fck\u00fcmet Program\u0131 (Ek 4)  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\" title=\"_ftn2\">[2]<\/a> (Ek-4)  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn3\" href=\"#_ftnref3\" title=\"_ftn3\">[3]<\/a> Bkz: Mustafa Kemal&#39;in Halk\u00e7\u0131l\u0131k Program\u0131 (Ek 2)  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn4\" href=\"#_ftnref4\" title=\"_ftn4\">[4]<\/a> (Ek-2)  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> <strong>ATAT\u00dcRK&#39;\u00dc sa\u011f ya da sol ekonomik ideolojilere kap\u0131lm\u0131\u015f, ya da onlar\u0131 benimsemi\u015f bir lider olarak g\u00f6stermek ona kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. ATAT\u00dcRK; kendi ekonomik d\u00fc\u015f\u00fcncesini Milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ve \u015fartlar\u0131n gereklerinden olu\u015fturmu\u015f ve onu, ba\u015far\u0131 ile uygulam\u0131\u015f bir liderdir.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>ATAT\u00dcRK&#39;\u00fcn ekonomisini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in, Tanzimatla \u00e7\u00f6z\u00fclen, \u0130ttihat\u00e7\u0131 masonlar elinde \u00e7\u00f6ken Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#39;nun Cumhuriyet T\u00fcrkiyesi&#39;ne devretti\u011fi iktisadi yap\u0131y\u0131 k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekir.<\/strong>  <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[412,413,414],"class_list":["post-97","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agustos-2006","tag-ataturk-donemi-ekonomi","tag-milli-ekonomi","tag-milli-tarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}