RUSYA’DA WAGNER İSYANI PERDE ARKASI VE MUHTEMEL SONUÇLARI

RUSYA’DA WAGNER İSYANI

PERDE ARKASI VE MUHTEMEL SONUÇLARI

Rus-Putin yönetiminin Ukrayna’ya saldırması sonrası uğradığı hayal kırıklığıyla sarsılması ve umduğu başarılara ulaşamaması üzerine mecbur kalıp paralı asker Wagner’i aşırı yetkilerle donatması ve sadece Ukrayna’ya karşı değil, bu grubu Rusya içinde de yetkili ve etkili konuma taşıyıp şımartması bunların büyük hatasıydı. Wagner’e verilen bazı sözlerin tutulmaması ve sadece ucuz kahraman(!) olarak kullanılması da bunları kızdırmıştı. Bazı Batılı odakların Wagner’i kışkırtmaları ve bir isyan sonucu Rusya’nın başına taşıma hesapları da bu isyanı hızlandırdı. Putin’in çok net ve sert tavır alarak bu isyanı derhal durdurmaması ise, diğer muhalif güçlerin de Wagner’e katılıp isyanın yayılmasına yol açacaktı. Rus halkının ekonomik ve sosyal sıkıntılardan dolayı bu isyana sıcak bakması da, alınacak tedbirleri zorlaştırmaktaydı. Ayrıca Putin, haksız ve dayanaksız Ukrayna saldırısının hukuki sorunlarını ve sonuçlarını Wagner’e yıkmak ve Rus Ordusunun kayıplarını ve sorumluluklarını azaltmak için bunlara yol açmıştı. Hatta sanki Rusya’da ikinci bir paralel devletmiş gibi, Wagner’e hem Çin ve Kuzey Kore gibi ülkelerle silah ve ortak savunma anlaşmaları yapma yetkisi tanınması… Hem de Rusya’daki bazı stratejik madenlerin ve şirketlerin korunmasının Wagner’e bırakılması, üstelik Wagner’e istediği kadar mühimmat ve silah sağlaması Putin’in başına bu belayı açmıştı. Putin; peşinen ve bilinçli şekilde Wagner’i ve liderini “HAİN” ilan ederek, kangrenleşen bu çıbanı kökünden halletme yoluna gitmesi, devlet tavrı olarak doğru ve uygun sayılsa da, çok pahalıya mal olacağı ve fazlaca kan akacağı bilindiğinden bazı tavizlere yanaşmıştı. Wagner’in başındaki Prigojin’in doğrudan Putin’i hedef almayıp, Savunma Bakanı’nı ve Genelkurmay Başkanı’nı, görüşmek üzere ayağına çağırması… Aksi halde Moskova’ya yürüme uyarısı, Rusya’nın yönetimine bizzat oturmak değil de ikinci adam olmak arzusunu yansıtmaktadır. Böylece sorumluluk ve sıkıntıları Putin’in üzerine yüklemiş olacak, ama kendi nüfuz ve çıkar çarkını güçlendirmiş olacaktı. Yani Putin’in kendileriyle ilgili sinsi hesaplarını, şimdi onlar Putin’in başına saracaklardır.

Polonya Lideri Andrzej Duda gibi Batılıların, şimdilik bu gelişmeleri memnuniyetle izlese ve kendi çıkarlarına zannetse de, perde arkasındaki asıl Siyonist senaristlerin neler planladıkları ve satrançta hangi piyonları harcayacakları henüz belli olmadığından, sevincinin kursağında kalma ihtimali de unutulmamalıdır. Ve tabi bekleyip görelim, elbette Allah’ın da bir hesabı vardır!.. Ancak Wagner’in, derme çatma, delip takma ve geçici çıkarlar için toplama militanlarıyla, Rus Ordusuyla kolay kolay başa çıkamayacağı da ortadadır. Kaldı ki Rusya’da Wagner gibi, örneğin Çeçen Kadirov gibi daha 10’a yakın militarist yapı bulunmaktadır. Bütün bunlar Rus Devletine ve Putin yönetimine geçici bazı kolaylıklar sağlasa da, önünde sonunda başlarına bela alacakları pek hesaba katılmamıştı.

Bu arada bazı Batı medyası, Putin’in özel bir uçakla Moskova’dan ayrıldığını ve sular duruluncaya kadar saklanacağını yazmışlardı. Moskova ise, Putin’in görev başında olduğunu açıklamış, bu haberleri yalanlamıştı.

Rusya Neden Karışmıştı?

Rus paralı asker grubu Wagner’in kurucusu ve lideri Yevgeni Prigojin, Rus Devlet Ordusu komutanlarının, Wagner Grubu’nun kamplarını vurma emri verdiğini ve çok sayıda Wagner savaşçısını öldürdüğünü ortaya atmıştı. Wagner Komutanı Prigojin yaptığı açıklamada “Rusya’nın tüm gerçek vatanseverlerine sesleniyorum. Herkes sokağa katılsın. Silah bulacaksınız. Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu Kızıl Meydan’da asılacak ve Lenin’le birlikte mozolede yatacak” diye çıkışmıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “gelişmelerden haberdar olduğunu” söylemiş ve “gerekli tüm önlemlerin alınacağını” vurgulamıştı. Rusya’nın kamu yayıncısı RIA Novosti’ye göre Federal Güvenlik Ajansı, silahlı ayaklanma başlattığı gerekçesiyle bir ceza soruşturması başlatmıştı. Sözcüleri tarafından yayınlanan ses kaydında Prigojin, “Savunma Bakanlığı’na taviz vermeye hazırdık, silahlarımızı bırakacaktık. Bugün verilen sözlerin bozulduğunu görüyoruz. Kamplarımıza füze saldırıları yaptılar. Wagner’in komutanlar konseyi bir karar aldı. Bu ülkenin devlet ordusunun getirdiği kötülük durdurulmak zorunda” diyerek, Ruslara karşı “kendilerine direnmeme” çağrısı yapmıştı. Wagner lideri Prigojin, “Biz 25 bin kişiyiz ve bu ülkede neden tamamıyla kanun tanımazlık olduğuna bir bakacağız” diye uyarmış ve “Biz darbe yapmıyoruz. Bir adalet yürüyüşü yapıyoruz. Hamlelerimiz, sıradan Rus askerlerini tehlikeye atmıyor” ifadelerini kullanmıştı. 

Rusya Savunma Bakanlığı da bir açıklama yaparak, Wagner Grubu’na saldırı iddiasını yalanlamış ve şu açıklamayı yapmıştı:

“(Wagner lideri) Yevgeni Prigojin adına sosyal medyada yayılan ve Rusya Savunma Bakanlığı’nın, özel askeri şirket Wagner’in cephe gerisindeki kamplarına saldırı düzenlediği iddiasını içeren açıklama ve video görüntülerinin hiçbiri gerçekle bağdaşmamaktadır. Bunlar birer bilgi provokasyonudur.”

Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), Wagner lideri Prigojin hakkında, “silahlı isyana teşvik” suçundan soruşturma başlatmıştı. Ceza Kanunu’nun 279. maddesine göre, bu suçun cezası 12 ila 20 yıl arası hapis yatmaktı.

Beyaz Saray’ın Açıklaması

CNN’nin haberine göre, Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Adam Hodge, konuya ilişkin açıklama yapmıştı. Hodge, “Gelişmeleri takip ediyoruz. ABD Başkanı Joe Biden da konuya ilişkin bilgilendirildi.” ifadelerini kullanmıştı. Sözcü Hodge, müttefikler ve ortaklarla Rusya’daki gelişmeleri görüşeceklerini vurgulamıştı.

Rusya Savunma Bakanlığı ise “Prigojin ve taraftarlarının yaptıkları silahlı isyandır. Prigojin, Wagner savaşçılarını kendi suç macerasına sürüklüyor” açıklaması yapmıştı.

Wagner’in İlerlemesi Rus Ordusunun Zaafını Ortaya Çıkarmıştı!

Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu’ya meydan okuyan Wagner’in kurucusu Yevgeni Prigojin‘in idaresindeki paralı güvenlik şirketi Wagner Grubu, Rostov-na-Donu’daki Rus Güney Askeri Bölge Karargâh binasını kuşatmıştı. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, Wagner savaşçılarının zırhlı araçlarla, tanklarla Rus Güney Askeri Bölge Karargâh binası çevresinde konuşlandığı anlaşılıyordu. Wagner savaşçıları Rus Savunma Bakanlığına bağlı binanın kapı ve pencerelerini gören yerlere ağır silahlar yerleştiriyordu. Rostov-na-Donu sokaklarında kritik noktaları kontrol etmeye çalışan Wagner Grubu üyelerinin hareketliliği görülüyordu. Rus Güney Askeri Bölge Karargâhı önünde askeri yetkililerle tokalaştığı görülen Wagner’in Kurucusu Prigojin, “Bir kez daha söylüyorum. Biz Şoygu’yu ve Genelkurmay Başkanı’nı buraya istiyoruz. Onlar gelene kadar burada olacağız. Rostov’u bloke edeceğiz ve Moskova’ya gideceğiz.” ifadelerini kullanmıştı.

Dünyanın gözü Rusya’daydı… Putin için bir dönüm noktası mıydı?

BBC’den Paul Kirby, “Bu Rusya’nın 16 aydır Ukrayna’da yürüttüğü topyekûn savaşta bir dönüm noktasıdır ve Vladimir Putin’in iktidarına karşı bir meydan okumadır” diyerek Wagner’i kışkırtmıştı.

Rusya lideri Putin, paralı asker grubu Wagner’in patronu Yevgeni Prigojin’i ‘vatana ihanet, silahlı isyana kalkışmak ve ülkeyi sırtından bıçaklamakla’ suçlamıştı. Rusya’nın en önemli isimlerinden biri olan Prigojin ise amacını ‘bir askeri darbe değil, adalet yürüyüşü’ diye tanımlamıştı. BBC’den Paul Kirby’nin analizi:

Prigojin aylarca Rusya’nın Ukrayna’daki işgalinde yaşamsal bir rol oynadı ve Wagner Grubu’na özellikle hapishanelerden binlerce üye aldı. Uzun süredir savaşı yöneten komuta kademesiyle açıktan sorun yaşıyordu ve bu şimdi bir isyana dönüştü. Wagner güçleri işgal altındaki Doğu Ukrayna’dan, Rusya’nın güneyindeki Rostov’a geçti ve askeri tesislerin kontrolünü ele geçirdiğini iddia ediyor. Rusya lideri Putin, durumun zorlu olduğunu belirtti ve Rusya’yı savunmak için her şeyi yapacağını vaat etti.

Prigojin, tüm askeri darbe iddialarının saçma olduğunu söylüyor. Ancak, ordunun paralı askerlerine yeterli malzeme ve cephane sağlanmaması nedeniyle başlayan tartışmalar, şimdi savaşı yöneten iki yetkili Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov’a karşı doğrudan bir meydan okumaya dönüşmüş bulunuyordu. Şu ana kadar yaşananlar bir darbe değil, çünkü yönetimi ele geçirme iddiası dile getirilmedi. Prigojin, yaygın destek aldığını söylese de ‘özel askeri şirketi’ orduyu da temsil etmiyordu. Ancak Rusya’nın komuta kademesini devirme girişimi ve Putin’in otoritesine karşı bir meydan okuma sayılıyordu. Kremlin yaşananları çok ciddiye alıyordu. Moskova bölgesinin tümü ‘terörle mücadele rejimi’ altında alarma geçti ve büyük organizasyonlar iptal edildi. Ukrayna’nın kuzeydoğu sınırındaki Voronej bölgesinde de benzer önlemler yoğunlaşıyordu. Prigojin ise; “25 bin kişiyiz. İsteyen herkes bize katılsın” diyordu. Bu, Putin’i tehdit etmeye yeterli görülmüyordu, ancak komuta kademesine karşı bir meydan okuma olarak değerlendiriliyordu.

Paramiliter Ne Anlam Taşımaktadır? 

Bir yarı askeri silahlı çete oluşumlarıdır ya da paramiliter güç, işlev ve örgütlenme olarak askeri, ancak düzensiz gönüllülerden oluşan ve devletçe desteklenen bir tür yapıdır. Terim, Yunanca hariçten gelen para ve asker anlamındaki “militer” sözcüklerinden alıntıdır. Yani paralı asker grubu anlamındadır.

Wagner Nedir, Kimlerden Oluşmaktadır? 

PMC Wagner olarak da bilinen Wagner Grubu, bir Rus paramiliter örgütü konumundadır. Çeşitli şekillerde özel bir askeri şirket yapılanması, bir paralı asker ağı veya Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in fiili bir özel ordusu olarak tanımlanmaktadır. Aralık 2022’de grubun askeri gücünün 50 bin personelden oluştuğu konuşulmaktaydı. Grup, özel askeri müteahhitlerin resmi olarak yasak olduğu Rusya’da yasaların ötesinde faaliyet yapmaktadır. Wagner Grubu’nun kendisi ideolojik olarak yönlendirilmese de, Wagner’in çeşitli unsurları Neo-Naziler ve aşırı sağcı aşırılık yanlıları ile ilişkilendirenler vardır. Wagner Grubu, Rus çıkarlarını desteklemek için faaliyet gösterdiği, Rusya Savunma Bakanlığı’ndan (MoD) askeri teçhizat aldığı ve eğitim için MoD kurulumlarını kullandığı için, genellikle MoD’nin veya Rusya’nın askeri istihbarat teşkilatının fiili bir birimi olarak algılanmıştır.

Moskova’ya Başkaldıran Prigojin Kim Olmaktadır?

Rusya’ya karşı bir isyan başlatan güvenlik şirketi Wagner’in kurucusu Prigojin, 2014’te şirketin kurulmasıyla Afrika’dan Ortadoğu’ya kadar adını duyuran etkin bir figür halini almıştır.

Ukrayna’da Rusya için ön saflarda çarpışan Wagner adlı paralı asker şirketinin kurucusu Yevgeni Prigojin; Rus Ordusunun Wagner’e saldırı düzenlediğini iddia edince, Rusya Devlet Başkanı Putin de Prigojin’i ihanetle suçlamıştır. Yevgeni Prigojin, St. Petersburg’da tanıştığı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yakınlığı ile tanınmıştır. Restoranları ve catering işletmeleri bulunan Prigojin, Putin’in yabancı ileri gelenlerle birlikte katıldığı akşam yemeklerine ev sahipliği yapması nedeniyle ‘Şef’ lakabıyla anılmaya başlanmıştır. Zengin iş adamı Yevgeni Prigojin, eski Rus istihbarat subayı Dmitry Utkin ile 2014’te ortak kurdukları güvenlik şirketi Wagner Grubu’nun da lideri olarak gündeme taşınmıştır.

Prigojin’in Yükseliş Aşamaları!

62 yaşındaki Prigojin, 1990’larda Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra St. Petersburg’da açtığı restoran sayesinde o dönem Belediye Başkan Yardımcısı olan Vladimir Putin ile tanışmıştır. Bu bağlantılarını restoran ve catering şirketlerini büyütmekte kullanan Prigojin, Kremlin’de Putin’in yabancı ileri gelenlerle birlikte katıldığı akşam yemeklerine ev sahipliği yapması nedeniyle ‘Putin’in Şefi’ olarak anılmıştır. Eski istihbarat subayı Utkin ile birlikte kurdukları “Wagner” güvenlik şirketi, Rusya’nın Kırım Yarımadası’nı yasa dışı ilhak etmesi sürecine dahil olunca, adı dünya çapında yayılmıştır.

Nerelerde Faaliyet Yapmıştı?

Prigojin’in önderliğindeki Wagner, Rusya’nın; Afrika, Suriye ve Ukrayna’daki faaliyetlerinde ön saflarda yer almıştır. Mali, Madagaskar, Mozambik, Sudan, Burkina Faso, Libya ve Orta Afrika Cumhuriyeti, Afrika kıtasında etkin olduğu yerler arasında bulunmaktadır. Wagner, 2015’te Devlet Başkanı Beşar Esad’a destek vermek için Suriye’ye asker göndermiştir. 2014’te Kırım’ın ilhakı ile Ukrayna’da varlık göstermeye başlamasının ardından 2022’de Rusya-Ukrayna Savaşının başlamasıyla Wagner paralı askerlerini, 28 Mart 2022’de Ukrayna’da konuşlandırmaya başlamıştır.

Prigojin, Rus Ordusunu Ne ile Suçlamıştı?

Analistlerin değerlendirmesine göre; ABD’nin suçlamasının doğru olması halinde, Wagner’in Kuzey Kore silahlarına ulaşması, şirketin kuruluşundan bu yana Rus askeri yönetimiyle uzun süredir devam eden anlaşmazlığını yansıtmaktadır.

Prigojin, ocak ayında Ukrayna’nın Donetsk bölgesindeki tuz madeni kasabası Soledar’ın ele geçirilmesinde tüm sorumluluğu üstlenmiş ve Rusya Savunma Bakanlığı’nı Wagner’in zaferini çalmaya çalışmakla suçlamıştı. Rus Ordusunun Bahmut’u ele geçirmek için Wagner’e yeterli oranda mühimmat sağlamadığından defalarca şikayet etmiş ve personelini geri çekmekle tehditler yağdırmıştı.

Ukrayna’da savaşan ve Wagner personeli olduğu vurgulanan silahlı kişiler, Rusya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Valery Gerasimov’a küfürler yağdırdıkları ve mühimmat sağlamamakla suçladıkları videolar yayınlamıştı. Ayrıca Prigojin, Savunma Bakanı Şoygu’yu sert bir dille eleştirirken, Rus askeri liderlerini de beceriksizlikle itham etti. Prigojin’in sıkça tekrarladığı bu şikayetler, Rusya’nın sıkı kontrol altında tutulan ve sadece Putin’in bu tür eleştirilerde bulunabildiği siyasi sisteminde eşi benzeri görülmemiş bir durum olarak yorumlanmıştı. Bir zamanlar karanlık bir figür olan Prigojin, Wagner’in kazandığı ‘zaferlerden’ hemen hemen her gün övgüyle bahsetmeye başlamıştı. Keza düşmanlarıyla alay ederek ve yüksek rütbeli Rus askeri yetkililerden şikayet ederek kamuoyu nezdinde profilini giderek yükseltmeyi başarmıştı. Prigojin, medyada, Grigory Rasputin (son Rus İmparatoru II. Nikolay’ın ailesiyle samimiyet kurarak İmparatorlukta hatırı sayılır nüfuz kazanan ve kendini kutsal bir adam olarak gören Rus mistik şahıs) ile karşılaştırılmasına şu sözlerle yanıt vermişti: “Kanı durdurmuyorum ama ana vatanımızın düşmanlarının kanını döküyorum.”[1]

Rusya uzmanları Putin’in paralı askerleri olan Wagner Grubu’nu şöyle anlatmışlardı:

İlk olarak 2015’te Ukrayna’da ortaya çıkan Wagner Grubu’nu, Rusya uzmanı olan Dr. Has ve Bechev anlatmıştı. Bu savaşçı gruplar kamuflaj kıyafetlerini giyiyor ama asla Rus bayrağı ya da ordudan olduklarını gösteren bir sembol taşımıyorlardı. Uzmanlara göre grup 3 bin kişiden oluşmaktaydı. Ele geçirdikleri petrol sahalarının gelirinin 4’te 1’ini alıyorlardı.

Wagner, Ukrayna ve Kırım’dan Sonra Suriye’de Sahneye Çıkmıştı.

Putin’in gizli askerleri sahneye önce Ukrayna ve Kırım’da çıktı. Ayrılıkçı grupların yanında savaşan ve önceleri nereden geldiği sadece tahmin edilen bu savaşçı gruplar kamuflaj kıyafetlerini giyiyor ama asla Rus bayrağı ya da ordudan olduklarını gösteren bir sembol taşımıyorlardı. Çatışmalar ilerledikçe dünya kamuoyu bu savaşçıların aslında Rus askeri olduğundan emindi ancak Kremlin her defasında bunu yalanlamıştı.

Rusya, Suriye savaşında sahada ağırlığını artırmaya karar verince, paralı askerler bir kez daha ortaya çıktı. Batı basınındaki iddialara göre aralarında Wagner’in de olduğu pek çok Rus şirket -ki hatta birinin merkezi Hong Kong’daydı- ülkeye savaşçı yollamıştı. Bunlar son olarak Deyrizor’daki çatışmadan sonra gündeme taşındı. Rus hatta ABD’li yetkililer “paralı asker” lafını ağzına dahi almadı. Ancak önce Amerikan basını, sonra da Kremlin yanlısı yayın kuruluşları ölen savaşçıları “Wagner güçleri” olarak anmıştı. Ukrayna’daki ayrılıkçı grupların başındaki eski Rus Albay Igor Strelkov da sosyal medya hesabından “Bölgede Wagner’in iki birliği vardı, birinci birlik tamamen yok oldu, ikincisi de paramparça…” açıklamasını yapmıştı.

Bu Şirketi Gizli Kurmuşlardı, Çünkü Kanunlara Göre Yasaktı.

Evet, bu Wagner Grubu Irak Savaşı’yla birlikte duyduğumuz ABD’li Blackwater gibi bir özel askeri güvenlik şirketi olmaktaydı. Rus medyası, gruptan; ağır silah ve zırhlı araçlarla donatılan fakat resmen var olmayan bir askeri birlik olarak bahsediyordu. Fakat Rusya Savunma Bakanlığı’nın direktifiyle hareket ettiği düşünülüyordu. Peki neden resmen böyle bir birlik yoktu? Moskova Devlet Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Kerim Has, Gazete Habertürk’ten Nalan Koçak’a bu sorunun yanıtını verdi: “Rusya’da özel askeri şirketler kanun itibarıyla yasak. Kremlin, özellikle yurt dışında kiralık olarak sadece asker değil, vatandaşların da çalışabileceğini tanıyor. Bilerek hukuki bir boşluk yaratıyorlar. Ama bunların ülke içerisinde çalışmaları yasak. Paralı askerler ilk Ukrayna’da ortaya çıktı, Slav birlikleri ismiyle. Daha sonra bu birlikler 2015 gibi Wagner Grubu’na dönüştü. Altını çizmek istiyorum, bu bilgilerin hiçbiri resmi olarak doğrulanmış değil. Kırım’ın ilhakında da hatırlarsınız yeşil üniformalı Rus askerleri vardı. Ama hiçbir zaman doğrulanmadı. Putin, 2015’te, ilhaktan çok sonra kabul etti.”

Wagner Grubu gri bir alanda faaliyet gösterdiği için savaşçıların cenazeleri ailelerine mühürlenmiş tabutlarda gönderiliyor ve herhangi bir tören yapılmadan defnediliyordu. Yaralılarsa askeri hastanelerde, basın içeri alınmadan tedavi görüyordu. Dr. Has, yaralıların transferinde dikkat çekici bir trafiğin yaşandığını anlatıyordu: “Deyrizor’daki saldırının ardından bir ambulans uçak trafiği oldu. Herkes Flight Radar isimli siteden takip etti. St. Petersburg ve Moskova’da 5 tane askeri hastane var, özellikle oralarda bir yoğunluk söz konusuydu.”

“Wagner”, Hitler’in En Sevdiği Bestekâra Atıftı.

Grubun başında Rus askeri istihbaratı için çalışan eski bir Yarbay, Dmitry Utkin vardı. Utkin daha evvel Ukrayna ve Kırım’da görev yapmış bir komutandı. ABD’nin yaptırım listesine alınanlardandı. Utkin’in Wagner ismini seçmesi tabii ki bir tesadüf değil, ünlü bestekâr Richard Wagner’e bir atıftı. Wagner’in, Hitler’in en sevdiği müzisyen olduğu da herkesin malumuydu. (Coppola’nın müthiş “Kıyamet” filminde, ABD helikopterleri de Vietnam köylerini, Wagner’in çıldırmış müziğiyle bombalarlar!) Dimitri “arkadaş”ın Wagner tutkusunun asıl sebebi zaten Hitler. Kollarında görüntülenen dövmeler, Nazi işaretleri! Eylemlerindeki ilhamları SS’ler. Batı basınına göre ismin nedeni Utkin’in Neo-Nazi olması değil, klasik bir Rus taktiğiyle ideolojik dezenformasyon yaratmaktı.

Suriye’deki Petrol Gelirinin 4’te 1’i, Wagner’in Paralı Askerlerine Dağıtılmaktaydı.

Wagner Grubu’nun en önemli görevi, petrol sahalarının kontrolünü sağlamaktı. Nedeni, şirket için para kaynağı oluşturmaktı. Çünkü Wagner Grubu, Rusya’dan gelen kaynağın dışında, kendi gelirini sağlamaktaydı. Rejimle anlaşması vardı, ele geçirdiği her petrol sahasının gelirinin 4’te 1’ini alıyorlardı. Son çatışmanın da petrol zengini Deyrizor’da çıkmasına şaşırmamak lazımdı. Paralı askerler bölgedeki petrol yataklarına saldırdı. Çünkü Rusya Savunma Bakanlığı da artık şirkete mali desteği azaltacağını açıklamıştı. Sahada olanlara Rusya da tamamen hâkim sayılmazdı, yerel güçlerin belli bir manevra alanı vardı.

Paralı askerlerin profiline gelince… Uzmanlar paranın hayli ön planda olduğunu vurgulamıştı. Harvard Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Rusya Uzmanı Dimitar Bechev’e göre, çatışanlar arasında eski askerler, aşırı milliyetçiler hatta Bolşevikler de vardı. Ancak asıl kitle; ideolojiden çok, para için Wagner Grubu’na katılmıştı. Çünkü aldıkları maaş Rusya standartlarından çok fazlaydı. Çeçenistan, İnguşetya gibi yerlerden katılımın da olduğu konuşulmaktaydı. Rusya’nın Suriye’de 7 bin civarında askerinin olduğu söyleniyordu ama buna Wagner’in paralı askerleri dahil değildi. 3 bin civarında da paralı asker olduğu ifade ediliyordu. Bin kadarı Çeçen’di. Çeçen birlikleri Ukrayna’ya da gitmişti. Oysa Çeçenler Rus Ordusuna 94’ten beri alınmıyordu. Bu nedenle Çeçenler ve Kafkas kökenlilerin özel şirketlerde çalışma ihtimali yüksekti. The Moscow Times’a göre, paralı askerler 1380 ile 4 bin 300 dolar arasında maaş alıyordu. Hayatlarını kaybettiklerinde de ailelerine yüklü bir tazminat ödeniyordu.

Peki, Putin neden paralı askerleri tercih ediyordu? Rusya uzmanı Bechev, şöyle yanıtlıyordu: “Yönetime, sorumluluğu reddetme şansı tanıyordu. Kremlin, Suriye’deki askeri varlığının birkaç yüz askerin ötesine geçtiğini göstermek istemiyordu.”

Wagner’in Patronu Putin’in Aşçısıydı!

Şirketin ticari yüzü Evro Polis isimli şirket oluyordu. Sahibi hayli ilginç bir isim, Yevgeni Prigojin bir restoran şirketinin yöneticisi ama sadece bununla uğraşmıyordu. Yönetim danışmanlığı şirketi de bulunuyordu. Sadece şirketlerinden birinin cirosu 100-150 milyon doları buluyordu. Yemek şirketlerinden birinin başına da emekli komutan Utkin’i getiriyordu. Bir askerin yemek şirketinin başına getirilmesi ise normal bir şey sayılmıyordu. Prigojin zaten Putin’in aşçısı olarak biliniyor, yemeklerini hazırlıyordu. Savunma Bakanlığından da ihaleler alıyordu. Kışlalarındaki, eğitim birimlerindeki temizlik ihalelerini de kapıyordu. Moskova’daki okulların yüzde 90’ının yemeklerini de bu şirket hazırlıyordu. Wagner’in; Prigojin’in parası, Utkin’in de tecrübesiyle kurulduğu iddia ediliyordu. Yani bu canavarı aslında Putin kendisi hazırlayıp azgınlaştırıyordu!?

Wagner’in Patronu Prigojin, Darbe Girişimi Noktasına Nasıl Taşındı?

Batı basınında, daha önce Kremlin’in catering işlerini yapmasına atfen “Putin’in aşçıbaşısı” olarak anılan ve Rus paralı asker şirketi Wagner’in patronu Yevgeni Prigojin, son aylarda Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov ile kendilerine “mühimmat ve teçhizat verilmediği” suçlamasıyla kamuya açtığı tartışmayı öteye taşıyıp 24 Haziran Cumartesi akşam saatlerinde açıktan darbe çağrısı yapmıştı…

Prigojin’in ilk mesajı şuydu: “[…] Başladığımız işi bitirdikten sonra ana yurdumuzu korumak için cepheye döneceğiz. Devlet Başkanlığı makamı, Hükümet, İçişleri Bakanlığı, Rosgvardiya ve diğer birimler daha önce olduğu gibi faaliyet göstermeye devam edecektir. Rus askerlerini yok edenlerin icabına bakacağız. Ve cepheye geri döneceğiz. Önce orduda, sonra da tüm Rusya’da adalet yeniden tesis edilecektir.”

Rus Genelkurmayının “Gönüllülerle” Sözleşme Kampanyası, Prigojin’i Kızdırmıştı!

Belki de bilerek ya da bilmeyerek görmezden gelinen hadise buydu. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’daki “özel askeri harekâtta” yer alan tüm paramiliter unsurlarla sözleşme imzalayarak bir nevi bunları hem legalize edip hem de birer silahlı güç olarak ileride yaratacakları potansiyel tehlikeleri minimuma indirmeye başlamıştı.

Bakan Sergey Şoygu, 10 Haziran 2023’te çıkardığı kararnameyle, tüm paramiliter birliklere 1 Temmuz’a kadar Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalama mecburiyeti getirmişti. Gerekçe, mevzubahis birliklerin sahadaki “etkinliğini artırma” şeklinde açıklandı ama bu da pek inandırıcı değildi. İlk sözleşme 12 Haziran’da, 2022’nin Nisan-Mayıs aylarında Mariupol’deki muharebelerde öne çıkan Çeçen özel kuvveti Ahmat ile yapıldı. 13’ünde yedi ayrı birlikle daha imzalar atıldı. 14 Haziran’a gelindiğinde süreç büyük ölçüde tamamlandı. Çorba bitti, sırada ana yemek var. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yaklaşık tarihlerde Wagner’i kastederek “özel askeri şirketlerin de sözleşme imzalaması” gerektiğini açıklamıştı. Yakın zaman içinde alt parlamento kanadı Duma’nın ilgili konu üzerinde çalışarak teklifler sunması bekleniyordu ve kalkışma patlak verdi. Belli ki Prigojin’in kafayı kırmasındaki asıl mesele, “Wagner’in orduya entegre edilerek yok edilmesi” maksadıydı.[2]

Rusya Devlet Başkanı Putin, Hükümlülerin Sözleşme Kapsamında Askere Alınmasına İlişkin Yasayı İmzalamıştı.

Rusya lideri Vladimir Putin, ciddi suçlar işleyenler dışında hüküm giymiş kişilere sözleşmeli olarak askerlik hizmetini yerine getirme imkânı tanıyan yasayı imzalamıştı. Yasada ayrıca birtakım sağlık sorunları olan ve olağan koşullarda askere alınmayan vatandaşların da seferberlik ve savaş halinde ordu ile sözleşme imzalayabilecekleri vurgulanmıştı. Bu vatandaşların askerlikten terhis edilmesinin sebebinin, seferberlik süresinin sona ermesi, sıkıyönetimin kaldırılması ve/veya savaş süresinin sona ermesi olabileceği ifadeleri yer almıştı. Söz konusu yasa, sırasıyla Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma ve üst kanadı Federasyon Konseyi tarafından onaylanmıştı.

“Prigojin Geri Adım Atabilir” Yorumları

Rus paralı asker grubu Wagner’in kurucusu Yevgeni Prigojin, Rus Ordusunu Wagner’e saldırı düzenlemekle suçlayıp onlara cevap vermek için harekete geçtiklerini açıklamıştı. Prigojin, Telegram kanalından paylaştığı videoda, Ukrayna’daki savaşa ilişkin dünya gündemini sarsacak açıklamalarda bulunmuş ve Rus Ordusuna başkaldırmıştı. Rus paralı asker grubu Wagner’in lideri Prigojin, Putin’in adını öne çıkarmamıştı. Daha çok askeri yapı içerisinde Savunma Bakanı ile bir sorunu olduğunu vurgulamıştı.

Putin’in Sessiz Kalıp Prigojin’e Sabretmesi Başına İş Açmıştı!

Prigojin kendini ön plana çıkarmayı çok seviyordu. Sosyal medyayı kullanmayı iyi beceriyordu. Wagner sanki her şeye hâkimmiş gibi davranıyordu. Batı propaganda birimleri de Wagner’in böyle bir zaaf noktasını yakalıyor ve Wagner aşağı, Wagner yukarı sürekli onları pohpohluyordu. Bütün bunlar karşısında Putin sessiz kalıyordu. Peki Putin bunlara neden izin veriyordu? Büyük bir devletten bahsediyoruz. Kendi usullerine göre, savunma hatlarındaki durumunu tekrar gözden geçirecek hazırlıklar yapılıyordu. Buradaki birkaç ayı geçirmeye çalışacağı anlaşılıyordu. Tam da bu arada Ukrayna karşı saldırıyı yoğunlaştırmak istiyordu.

“Rusya-Ukrayna Savaşında Her Şey Tersine Dönebilir” Kuşkuları.

Ukrayna’nın hızlı bir gedik bulup ilerleyeceği, Karadeniz’e doğru, kısa bir yol vardı. Ukrayna o kısa yolu ele geçirirse bugüne kadar konuştuğumuz her şeyin tersine döneceği konuşulmaktaydı. Cephe bakımından kritik bir aşamaydı. Şimdi Batı da bunu provoke edecek her şeyi yapmaktaydı. Baskıyı kim daha iyi yönetirse o kazanacaktı ve Moskova kıskaca alınmış görünse de Putin’in hamleleri hesaba katılmalıydı!

İçeride Çatlak Olacak mıydı?

Batı’da, Prigojin’in olası bir darbe girişiminin başarılı olup olamayacağı tartışılmaktaydı. Acaba Rusya’daki güvenlik birimleri Prigojin tarafında mı yer alacaktı? Çatlaklar olacak mıydı? Yine ordu, istihbarat, İçişleri Bakanlığı, polis güçleri yani Rusya’nın güvenlik birimleri arasında çatlaklar yaşanacak mıydı? Ya da olacaksa bu ne kadar büyük bir çatlak olacaktı? sorularının yanıtı aranmaktaydı. Sürecin darbe sürecine evrilebileceğini vurgulayanlar da vardı. Belki de öyle istedikleri için böyle konuşuyorlardı. Çünkü Prigojin, silah bırakmayı düşünmediklerini açıklamıştı ama geri adım atacağı hesaba katılmamıştı. Buna ne kadar direneceği bilinmiyordu. Putin de buna çok sert cevap vereceğini vurgulamıştı. Yani önümüzdeki günler her türlü senaryoya açık bir sürece evrilebilir görünüyordu!..

Sonunda; Moskova’ya 200 km kala, Prigojin’le varılan anlaşma sonucu Wagner isyanı sonlandırılmıştı. Bir gün süren Wagner başkaldırısı, Putin adına arabuluculuk yapan Belarus Başbakanı Aleksandr Lukaşenko’nun girişimiyle askıya alınmıştı. Şimdilik bir uzlaşma sağlansa da, artık Rusya’da hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. Paralı asker-Wagner başı Prigojin’in cezalandırılmayacağı ve isyanın diğer elebaşlarının sorgulanmayacağı garantisine ne kadar uyulacağı ve Wagner’in daha başka hangi şartları koşacağı şimdilik bir muammaydı! Acaba Prigojin’e hangi tavizleri sunmuşlardı? Veya Putin tarafından bir müddet oyalanıp sonra etkisiz kılınarak sorun olmaktan çıkarılacak mıydı? Şimdilik, bütün bunları görmek için bir süre daha beklemek lazımdı.

Bu olaylardan birkaç ay sonra, Afrika Nijer’de bir darbe yapılmış, Fransa ve Batı yanlısı yönetim uzaklaştırılmıştı. İşte bu askeri müdahaleye Wagner’in destek çıktığı, hatta Prigojin’in Afrika’ya yollandığı gündeme taşınmıştı. Putin böylece, hem Wagner’i Rusya’dan uzaklaştırmış, hem de Batı’nın Afrika’daki sömürü çarkına çomak sokmuş olmaktaydı. Elbette, Rusya’nın asıl amacı Afrika halklarının huzuru ve onuru değil, kendi çıkar hesaplarıydı. Ardından Rus haber ajansı, Wagner lideri Prigojin’in de içinde bulunduğu özel bir uçağın Moskova yakınlarında düşürüldüğünü açıklamıştı. Bu arada; Rus paralı asker grubu Wagner’i, Hayali Türk Birliği’nin bir hizmet ekibi gibi göstermeye çalışan bazı şovenist kesimlerin bu tutarsız iddiaları ise, ahmaklığın daniskasıydı!..

[1] euronews.com / 24.06.2023

[2] www.a3haber.com / 24.06.2023